تۇركى ەلدەرىندە «TAN» دەپ اتالاتىن ۇزاق قاشىقتىققا جۇگىرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ قۇرىلۋىنا وراي الماتىداعى «قازاقستان» قوناقۇيىندە ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى. ەندىگى جەردە قازاقستان, ازەربايجان, قىرعىزستان, وزبەكستانداعى مارافوندار سەرياسىنىڭ مارەشىلەرى بىرەگەي مەدال مەن حالىقارالىق جۇگىرۋشى مارتەبەسىنە يە بولادى. جاڭا سەرىكتەستىك تۇركى مادەنيەتتەرىنىڭ بىرىگۋىنە, حالىقارالىق سپورتتىق ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا مارافوننىڭ نەگىزىن قالاۋشى عالىمجان ەسەنوۆ, سامارقاند مارافونى سەرياسىنىڭ كۋراتورى ميرحات ساعيتوۆ (وزبەكستان), «نوماد سپورت» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ارسلان مالدىباەۆ (قىرعىزستان), «الماتى مارافونىنىڭ» اتقارۋشى ديرەكتورى سالتانات قازىباەۆا, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «الاۋ. پرو» باسەكەسىن ۇيىمداستىرۋشى ايتۋار قوشمامبەتوۆ, BCC Invest اق-نىڭ تاۋەلسىز ديرەكتورى, ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى اسقار ەسكەرگەنوۆ, Fonte Capital Ltd-نىڭ باس ديرەكتورى ەرجان مۋسين, مارافوندى سەرىك ەتكەن باسقا دا ازاماتتار قاتىستى. قاتىسۋشىلار ورتالىق ازيا مەن كاۆكاز وڭىرىندەگى «Turkic Alliance of Long Runs» (TAN) العاشقى جۇگىرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ قۇرىلعانى تۋرالى مالىمدەدى. «TAN» ءتورت ەلدەن كەلگەن مارافونشىلاردى تۇركى مادەنيەتىنە دەندەپ ەنۋگە, وڭىرلىك جۇگىرۋ قاۋىمداستىعىن دامىتۋعا بىرىكتىرەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«TAN» قاۋىمداستىعى جارىستاردى حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعارۋدى ماقسات تۇتادى. يدەياعا دەم بەرۋشىلەر – جىل سايىن الەمدە مىڭداعان قاتىسۋشىلاردى جينايتىن «SuperHalfs, Abbott World Marathon Majors» سىندى بەدەلدى مارافون سەريالارى. ەۋروپالىق «SuperHalfs» سەرياسى التى ەلدە التى جارتىلاي مارافونعا قاتىسىپ, سۋپەر جۇگىرۋشى مارتەبەسىن الۋدى ۇسىنادى. اتى اڭىزعا اينالعان جەتى «Abbott World Marathon Majors» ءتورت قۇرلىقتا ەليتالىق مارافونشىلاردى جينايدى. 2022, 2023 جىلدارداعى وسى سەريانىڭ جارىستارىندا ەليۋد كيپچوگە, كەلۆين كيپتۋم سىندى جەلمەن جارىسقان جەلاياقتار الەمدىك رەكوردتار ورناتتى.
«TAN» تۇركى ەلدەرىنىڭ مادەني ەرەكشەلىكتەرىن بىرىكتىرەدى. تۇركى تىلدەرىندە قاۋىمداستىق اتاۋى «تاڭ», «كۇن شاپاعى» دەگەندى, جاڭا كۇننىڭ باستالۋىن, جەڭىستەرگە شابىت بەرۋدى بىلدىرەدى.
الماتىداعى جيىندا ءسوز العان ع.ەسەنوۆ: «TAN» مارافونى – تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن وڭ باستاما. كەلەشەكتە وسى جارىس تورتكۇل دۇنيەگە تانىلاتىنىنا سەنىمدىمىن دەدى.
«TAN»-عا قانداي جارىستار كىرەدى؟ ەندى وسى ساۋالعا جاۋاپ بەرەيىك.
ازەربايجانداعى Baku مارافونى, 2016 جىلدان بەرى گەيدار اليەۆ قورىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن وتەتىن باسەكەگە بىلتىر 18 مىڭ جەلاياق قاتىستى. ونلاين ارقىلى بايلانىسقا شىققان «Sport Marketing Group» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى, گەيدار اليەۆ قورى باسقارماسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اياز احمەدوۆ: «باكۋ ءاردايىم تۇركى الەمى مەن باۋىرلاس تۇركى مەملەكەتتەرىن نىعايتۋعا, دامىتۋعا باعىتتالعان دوستىق وداقتارعا بىرىگۋدى قولدايدى», دەپ ءوز ويىن ءبىلدىردى.
قىرعىزستاندا «Bishkek Snow Leopard Run» دوداسى جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ تۇرادى. وعان ءۇش جاستاعى بالدىرعانداردان باستاپ, كاسىبي سپورتشىلارعا دەيىن, 20 ەلدەن, 4,5 مىڭنان استام ادام قاتىسادى.
سامارقاند مارافونى 2019 جىلدان بەرى ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. بۇل جارىس مادەنيەت, ونەر نىساندارىنىڭ ينكليۋزيۆتىلىگى ماسەلەسىنە قوعامنىڭ نازارىن اۋدارۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ, وزبەكستاندا سپورتتىق ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى شەشۋگە كومەكتەسەدى.
تۇركىستان مارافونى قاتىسۋشىلاردى ەلىمىزدىڭ رۋحاني ورتالىعىنىڭ ەجەلگى تاريحى, زاماناۋي ومىرىمەن تانىستىرادى. سوڭعى دوداعا الەمنىڭ 21 ەلىنەن 3 مىڭ جۇگىرۋشى جينالدى. ءىس-شارا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاپ, جەرگىلىكتى ەكونوميكاعا وڭ اسەرىن تيگىزىپ وتىر.
الماتى مارافونى – ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى جارىس ىلە الاتاۋىنىڭ ەتەگىندە وتەدى, جۇگىرۋشىلەرگە ۇزاق كوتەرىلۋ مەن تىگىنەن ءتۇسۋ بويىنشا قىزىقتى جارىستار ۇسىنادى. بىلتىر ۇيىمداستىرىلعان الاماندا الەمنىڭ 60-تان اسا مەملەكەتىنەن كەلگەن 16 مىڭعا جۋىق جۇگىرۋشى باق سىنادى.
«TAN» اياسىندا قازاقستان, قىرعىزستان, وزبەكستان, ازەربايجان مارافوندارىنىڭ بىرىگۋى سپورتتىق ءتۋريزمدى دامىتۋ, حالىقارالىق قاتىسۋشىلاردى تارتۋ, جارىستاردى ۇيىمداستىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ سياقتى جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى. جوبا مارافونداردى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى, وڭىرلەردىڭ دامۋىنا, جەرگىلىكتى كورىكتى جەرلەردى تانىمال ەتۋگە, حالىقتار اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتۋعا ۇلەسىن قوسادى», دەدى ع.ەسەنوۆ.