ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك مۋزەي-قورىعىندا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان شارالاردىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. بيىل ويشىل اقىننىڭ مەرەيتويىمەن قاتار حاكىم مۇراسىن كەڭ كولەمدە ناسيحاتتاپ, ايشىقتى تۇلعاسىن تانىتىپ كەلە جاتقان قارا شاڭىراق – اباي مۋزەيىنىڭ 85 جىلدىق مەرەيتويى دا قاتار اتالىپ وتەدى.
وسىعان وراي بۇگىن توقسان جىلعا تارتا تاريحى بار اباي مۋزەيىندە مەرەيتويلاردىڭ باستاۋى رەتىندە مادەني-تانىمدىق سالتاناتتى ءىس-شارا «اباي الەمدىك ويدىڭ الىبى» جانە «اباي بەينەلەۋ ونەرىندە» تاقىرىپتارىنداعى كورمەلەردىڭ تۇساۋى كەسىلدى. شارادا ءسوز العان اباي وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاسۇلان سارسەباەۆ, اباي مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ۇلان ساعاديەۆ, اباي وبلىسى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى مۇرات الين اباي وڭىرىنە تانىمال زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن مادەنيەت جانە ونەر مەكەمەلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن اباي تويىمەن قۇتتىقتاپ, لەبىزىن جەتكىزدى.
سالتاناتتى شارا اياسىندا قر مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى, ءداستۇرلى ءانشى قايرات قابىشەۆ ورىنداۋىندا ابايدىڭ ءانى «قاراڭعى تۇندە تاۋ قالعىپ», امىرە قاشاۋباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك فيلارمونيا ءانشىسى قايرات قاميدولدين ابايدىڭ ءانى «سەگىز اياق» تۋىندىسىن شىرقادى. جينالعان كوپشىلىك اباي اتىنداعى مۋزىكالى-دراما تەاترىنىڭ «جازا-نازا» تراگەدياسىنان ءۇزىندىنى تاماشالادى.
اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىعىنا ارنالعان «اباي-الەمدىك ويدىڭ الىبى» اتتى كورمەدە مۋزەي قورىنداعى كىتاپتار مەن قولجازبالار, ەستەلىكتەر, تاقىرىپقا بايلانىستى تۇرمىستىق زاتتار مەن ەلەۋلى ەكسپوناتتار كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى. حاكىم ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتە باسىلعان تۇڭعىش ولەڭدەر جيناعى, 1922 جىلى قازان, 1933 جىلى قىزىلوردا قالالارىندا جارىققا شىققان كىتاپتارى ورىن الدى.
ەل پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن جارىق كورگەن ا.قۇنانباي ۇلى شىعارمالارىنىڭ الەم تىلدەرىنە اۋدارىلعان 10 تومدىعى, ۇلى اقىننىڭ ءار جىلدارى اتالىپ وتكەن مەرەيتويلارىنا وراي اباي مۋزەيىنىڭ اسىل قورىنا تابىستالعان كادەسىيلار دا شارا مەيماندارىنىڭ ەرەكشە تاڭدانىسىن تۋدىردى.
دانىشپان اقىن مەرەيتويى اياسىندا ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك مۋزەي-قورىعىندا ەكىنشى كورمە «اباي بەينەلەۋ ونەرىندە» دەپ اتالادى. مۇندا ەلىمىزگە بەلگىلى قىلقالام شەبەرلەرى جاناتاي شاردەنوۆ, نۇربۇلان وتەپباەۆ, قايىر ورازعاليەۆ, ادىلقايىر جانتاسوۆ سىندى سۋرەتشىلەردىڭ, اباي تۇلعاسىن ايشىقتاپ الاشىمەن قاۋىشتىرعان تاڭداۋلى سۋرەتتەر قويىلعان. اباي تۇلعاسىن سومداۋ ارقىلى قازاق بەينەلەۋ ونەرىن بايىتقان بۇل تۋىندىلار اباي مۋزەيىنىڭ اسىل قورىن عانا بايىتىپ قويماي, ابايتانۋ ارناسىن كەڭەيتە تۇسەتىنى انىق.
«الىس-جاقىننان ابايىن تانۋعا اسىعىپ كەلەتىن قوناقتاردىڭ كوڭىل تارازىسىنا كەسكىندەمە, گرافيكا, كەستەلەۋ جانە تاعى باسقا تەحنيكامەن جاسالعان ف.حاسەنوۆ, ن.وتەپباەۆ, س.سۋحوۆ, ءا.جانتاسوۆ, و.قايىر, م.باقىتبەكوۆا, ت.شاپاعات, ا.بەلوۆ, ن.جارقىنباەۆ سياقتى سۋرەتشىلەردىڭ تىڭ تۋىندىلارى ۇسىنىلدى. بۇل تۋىندىلار مۋزەي قورىنا سوڭعى جىلدارى تۇسكەندىكتەن وسىعان دەيىن مۋزەي ەكسپوزيتسياسى مەن كورمەلەرگە شىقپاعان تۋىندىلار» - دەيدى اباي مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ۇلان ساعاديەۆ.
ۇزاق جىلدار بويى ۇلى اقىن مۇراسىن جان-جاقتى ناسيحاتتاپ وتىرعان اباي مۋزەيى العاش ىرگەتاسىن كوتەرگەن كۇننەن باستاپ اقىن تاقىرىبىنداعى بەينەلەۋ ونەرى تۋىندىلارىمەن تولىعىپ كەلەدى. بۇگىنگى كۇنى مۋزەي قورىندا 900-دەن اسا بەينەلەۋ ونەرىنىڭ تاڭداۋلى تۋىندىلارى ساقتالعان. اباي تاقىرىبى قاشاندا ونەر قايراتكەرلەرى ءۇشىن ۇنەمى شىعارماشىلىقتىڭ قاينار كوزى بولىپ, قىلقالامدى سەرىك ەتكەن جاندارعا ەرەكشە شابىت سىيلاپ كەلەدى. ۋاقىت وتكەن سايىن اقىن تۇلعاسى بيىكتەپ قانا قويماي ونىڭ كىندىك قانى تامعان تۋعان جەرىنىڭ تابيعاتى قىلقالام يەلەرىن تولعاندىرىپ, دۇنيەگە تالاي تۋىندىنى تۋدىرۋعا ارقاۋ بولدى.