تاريح تولقىنىنداعى 90 جىل

2022 جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە كەلگەن ارنايى ساپارىندا ءبىلىم ورداسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار تاپسىرما بەرگەن ەدى. كوپ ۇزاماي قازۇۋ «زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى» مارتەبەسىنە يە بولدى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي الەۋەتىن كوتەرۋگە ىقپال جاسايتىن جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشتى.

2019 جىلى مەملەكەت باسشىسى بەيجىڭدە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپينمەن كەزدەسىپ, ىنتىماقتاستىققا قول جەتكىزگەن بولاتىن. بۇل قازاقستان مەن قىتاي ارا­سىنداعى عىلىمي-تەحنيكالىق ىن­تى­ماقتاستىقتى ارتتىرۋ, سونداي-اق مەملەكەت باسشىلارىنىڭ عىلىم مەن جوعارى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ باعىتىنداعى اۋقىم­دى باستاماسى بولدى. ناتيجەسىندە, ور­تالىق ازياداعى ەڭ قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەر ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە ورناتىلدى. قۇ­رىلعىنىڭ جوعارى ونىمدىلىگى 2000 تەرافلوپستى قۇرايدى. سونداي-اق الەمدەگى ۇزدىك 600 سۋپەركومپيۋتەردىڭ تىزىمىنە كىرەدى. سۋپەركومپيۋتەر جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسى, مۇناي-گاز, ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, جەردى قا­شىقتىقتان زوندتاۋ, 3D مودەلدەۋ سالالارى بويىنشا دەرەكتەردى توپتاستىرادى. جو­عارى تەحنولوگيالىق قۇرىلعى بۇكىل قازاقستان عالىمدارىنا دەرەكتەردىڭ ۇل­كەن كولەمىمەن جۇمىس ىستەۋگە, ەلدىڭ IT-ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەسەپتەۋ تەحنيكاسى سالاسىنداعى مۇمكىندىكتەرىن ەداۋىر كەڭەيتە وتىرىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ تيىمدىلىگى مەن دالدىگىن ارتتىرادى. قۇ­رىلعى جاساندى ينتەللەكت تەحنولو­گيالارىن, ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتىنىڭ نە­گىزگى باعىتتارى بويىنشا عىلىمدى قا­جەتسىنەتىن ەسەپتەۋلەردى جاساۋ, IoT-وبەكتىلەردى باسقارۋ جانە ۇيىمداستىرۋ, Smart-تەحنولوگيالار وبەكتىلەرىن باس­قارۋ جونىندەگى باعدارلامالىق قام­تاماسىز ەتۋدى ازىرلەۋ ءۇشىن پايدالانىلادى.

سونىمەن قاتار وندىرىستىك روبوتتەحنيكا جانە روبوتتاندىرۋ بويىنشا ينجەنەرلىك كومپەتەنتسيا ورتالىعى جاڭادان جاساقتالدى. قازۇۋ – KUKA نەمىس كومپانياسىمەن بىرلەسىپ دۇنيە­جۇزىلىك بانكتىڭ ونەركاسىپتىك روبوتتەحنيكا بويىنشا ەلىمىزدە العاش كومپەتەنتسيا ورتالىعىن قۇرۋ جونىندەگى جوباسىن ىسكە اسىرۋدا. ورتالىق «ونەركاسىپ – 4.0» جۇيەسىندە جۇمىس ىستەيتىن كاسىبي كادر­لاردى دايارلاپ, ءوندىرىستى اۆتوماتتاندىرۋ, تسيفرلاندىرۋ ماقساتىن ايقىندايدى.

گەرمانيادان جەتكىزىلگەن قۇرىلعى ستارتاپتارعا تەحنولوگيالىق وپەراتسيا­لاردى روبوتتاندىرۋ تۇ­جى­رىم­دا­ما­لارىن زەرتتەۋگە, كورسەتۋگە جانە سى­ناۋعا ارنالعان بىرەگەي الاڭ ۇسى­نادى. شىن مانىندە بۇل ءبىلىمدى, داع­دىلاردى, مۇمكىندىكتەردى تاراتۋ جانە ازىرلەنگەن شەشىمدەردى قازاقستاندا دا, شەتەلدە دە ونەركاسىپتىك كومپانيالارعا ودان ءارى ەنگىزۋ ءۇشىن نەگىزگى پلاتفورما بولىپ سانالادى. ونەركاسىپتىك روبوتتەحنيكا سالاسىنداعى ينجينيرينگتىك كومپەتەنتسيا ورتالىعى عىلىم, ءبىلىم جانە وتاندىق ونەركاسىپتى بىرىكتىرە وتىرىپ, قازاقستان ونەركاسىبى ءۇشىن بىلىكتى كادر­لاردى دايارلاۋ ورنىنا اينالادى.

بيىل بۇعان قوسىمشا «Farabi Hub» يننوۆاتسيالىق ونىمدەر مەن جوعارى تەحنولوگيالىق جوبالار ورتالىعى بوي كوتەردى. بەس مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن حاب كرەاتيۆتى يندۋستريا, جاساندى ينتەللەكت, ستارتاپ جوبالاردى جۇزەگە اسى­رادى. مۇندا تەلەكوممۋنيكاتسيالار مەن اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لاردى وندىرۋدە الەمدە مويىندالعان ZTE, Binlin Electronic Technology, BASF كورپوراتسياسى جانە باسقا دا شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ ورتالىقتارى, ۋنيۆەرسيتەت بازاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى ورنالاسقان.

پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس, «جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا مامان تاپشىلىعىن جويۋ» جۇمىستارى قولعا الىندى. بيىل اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لار فاكۋلتەتىندە كيبەرقاۋىپسىزدىك جانە كريپتولوگيا كافەدراسى قۇرىلدى. جاڭا وقۋ جىلىندا العاشقى دوكتورانت­تار قابىلداندى. ولار جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن قاۋىپ-قاتەردى انىق­تاۋ, شابۋىلداردى بولجاۋ جانە زياندى باعدارلامالاردان قورعاۋ كۋرس­تارىن وقيدى. سونداي-اق شيفرلاردى بۇزۋ جانە دەرەكتەردى قورعاۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرىن قول­دانۋ داعدىلارى ۇيرەتىلەدى. ءىرى IT-كوم­پانيالارمەن جانە مەملەكەتتىك ۇيىمدارمەن تاجىريبە الماسىپ, زاماناۋي قۇرالدارمەن جۇمىس ىستەۋگە دايىندايدى. MIT, «Stanford» نەمەسە «Carnegie Mellon» سياقتى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا بەيىمدەيدى.

الەم ەلدەرىندە مەديتسينا سالاسىن تسيفرلاندىرۋ جۇيەسىنە كوشىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى مەديتسينادا قولدانۋ قارقىندى دامىپ كەلەدى. سول سەبەپتى «مەديتسيناداعى جاساندى ينتەللەكت» ءبىلىم باعدارلاماسى بويىنشا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار فاكۋلتەتى مەن مەديتسينا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ فاكۋلتەتى بىرلەسە ماماندار دايارلايدى. بۇل ءوز كەزەگىندە كلينيكالىق مەديتسينادا «Big Data» جانە جاساندى ينتەللەكت زەرتحانالارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كلينيكالىق جازبالاردى, سۋرەتتەردى, زەرتحانالىق ناتيجەلەردى, گەنومدىق دەرەكتەردى جانە باسقا دا ماڭىزدى اقپا­راتتى قامتيتىن مەديتسينالىق دەرەك­تەردى جيناۋ, ساقتاۋ جانە تالداۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرادى.

حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسيتەت بيىل اقش-تىڭ «Penn State» ۋنيۆەرسيتەتىمەن ءىت باعىتىندا بىرلەسكەن عىلىمي ورتالىق قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. فران­تسيانىڭ ەكولوگيا جانە قورشاعان ور­تا ينستيتۋتىمەن «ورتالىق ازيانى زەرتتەۋ جونىندەگى ارحەوزوولوگيالىق ورتالىق» زەرتحاناسىن بىرلەسىپ اشتى. «ZooStan» ورتالىعىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – سوڭعى ميلليون جىل ىشىندە ادام مەن جانۋار­لار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ديناميكاسىنىڭ پريزماسى ارقىلى وتكەن تاريحتى زەرتتەۋ.

كوشباسشى ۋنيۆەرسيتەت گونكونگ پولي­تەح­ني­كالىق ۋنيۆەر­سيتەتى ارا­سىنداعى ىن­تىماقتاستىق تۋرالى كە­­لىسىمگە قول قويىپ, ور­تالىق ازيا­داعى تۇراقتى دامۋ ور­تا­لىعى جۇ­مىس ىستەي باستادى. ورتالىق ازياداعى جانە ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جوبا­سىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردە الەۋمەتتىك ما­سەلەلەردى شەشۋ ماق­سا­تىن كوزدەيدى. وسى جىل­­دىڭ تامىز ايىندا اس­تانادا وتكەن ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باس­شىلارىنىڭ VI كون­سۋل­تاتيۆتىك كەز­دەسۋى جانە «ور­­تالىق ازيا + جاپونيا» ديالوگىنىڭ ءبىرىنشى ءسامميتى اياسىندا قازۇۋ بازاسىندا جاپونيانىڭ تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسكەن سەيسميكالىق ورتالىق قۇرۋ جونىندە كەلىسىم جاسالدى.

مەملەكەت باسشىسى بيىلعى رەسمي ساپارىندا «قىتاي – ءبىز ءۇشىن تاتۋ كورشى, دوستاس جانە ماڭگىلىك جان-جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەس مەملەكەت» دەپ اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باستاماسى اياسىندا ۋنيۆەرسيتەت قىتاي جوعارى وقۋ ورىندارىمەن قارىم-قاتىناستى تەرەڭدەپ كەلەدى.

قازىرگى تاڭدا قازۇۋ مەن قىتايدىڭ 65 جوعارى وقۋ ورنى تىعىز بايلانىس ورناتتى. ولاردىڭ اراسىندا پە­كين ۋنيۆەرسيتەتى, بەيجىڭ شەت تىلدەر ۋني­ۆەرسيتەتى, شانحاي شەت تىلدەر ۋني­ۆەرسيتەتى بار. سونداي-اق قىتاي عىلىم اكادەمياسىنىڭ شىڭجاڭ ەكولوگيا جانە گەوگرافيا ينستيتۋتى, سيان تسزياوتۋن ۋنيۆەرسيتەتى جانە سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن ىنتىماقتاستىق جوعارى دەڭگەيدە. 2023/24 وقۋ جىلىندا قىتايدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا 100-گە جۋىق وقىتۋشى-دوكتورانت, ماگيسترانت جىبەرىلدى. ال قازۇۋ-دا قىتايدان كەلگەن 869 ستۋدەنت ءبى­لىم الادى.

وتكەن جىلى ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ قولداۋىمەن قازۇۋ-دا سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى اشىلدى. قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن 2025 جىلى عارىشقا ميكروسپۋتنيك ۇشىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازۇۋ عا­لىمدارى عارىشتى قاشىقتان باقىلاپ, الىنعان دەرەكتەر بويىنشا تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن بولادى.

مەملەكەت باسشىسى «كليماتتىڭ وزگە­رۋىنە قارسى كۇرەس جانە جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ سەكتورلارىندا كۇش بىرىكتىرۋدىڭ ءمانى زور» ەكەنىن ۇنەمى ەسكە سالىپ كەلەدى. قازاقستان كومىرگە باي كەن ورىندارىنا يە جانە الەمدە كومىر قورى بويىنشا 10-ورىندا تۇر. قازاقستاندا كومىر باستاپقى ەنەرگيانى تۇتىنۋدىڭ 53,7 پايىزىن قۇرايدى. ال بۇل كورسەتكىش تاياۋداعى بىرنەشە جىلدا تەز وسەدى دەپ كۇتىلۋدە. الايدا كومىردىڭ 62-65 پايىزىنىڭ ساپاسى تومەن. قورشاعان ورتاعا زيان­دى اسەردى ازايتۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ وتە ماڭىزدى. وسى تۇر­عىدا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاس عالىمدارى مەملەكەت قولداۋىن پايدالانا وتىرىپ, مەملەكەتتىك جانە حالىقارالىق جوبالاردى ورىنداپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – كومىر شاحتالارىنداعى جارىلىستىڭ الدىن الۋعا بولاتىن بيوتەحنولوگيا ادىستەرى ارقىلى مەتان گازىن ءبولىپ الۋ.

گەوگرافيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ فاكۋلتەتىندە «تۇراقتى دامۋ جانە تابيعاتتى ۇتىمدى پايدا­لانۋ» عىلىمي ورتالىعى اشىلدى. جا­ڭا ور­تالىق قۇرامىنا ورنىقتى دامۋ ماق­ساتتارىن ىسكە اسىراتىن 10 ين­نو­ۆاتسيالىق زەرتحانا كىرەدى. اتاپ ايتقاندا: كليمات جانە مودەلدەۋ, تسيفر­لىق كارتوگرا­فيا جانە قولدانبالى گەودەزيا, «GlobalSky» – اتموسفەرالىق زەرتتەۋلەردىڭ يننوۆاتسيالىق زەرتحاناسى, سۋ رەسۋرستارىنىڭ ساپا­سىن سا­راپتاۋ, توپىراق ەكولوگيا­سىن جانە لاندشافتتاردىڭ دەگراداتسيا­سىن گەو­اقپاراتتىق تالداۋ, گەودەمو­گرا­فيا­لىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.

بۇعان قوسىمشا, «قاشىقتان زوندتاۋ تەحنولوگياسى جانە قولدانۋ» قازاق-قىتاي بىرلەسكەن زەرتحاناسى ىسكە قوسىلدى. جاڭا ورتالىق ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى كليماتتىڭ وزگەرۋىنەن بولاتىن سۋ تاپشىلىعى, قۇرعاقشىلىق, جەردىڭ قۇنارسىزدانۋى, ايماقتاعى سۋ تاسقىنى, جەر سىلكىنىسى سياقتى تابيعي قاۋىپ-قاتەرلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزەدى. ورتالىق عالىمدارى وتكەن جىلعى كوك­تەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە شتاب قۇرا­مىندا اقتوبە, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا جۇمىس ىستەپ, ۇسىنىستار ازىرلەدى.

حيميا جانە حيميالىق تەحنولوگيا فاكۋلتەتىندە «Chemical Coating innovations» عىلىمي-وندىرىستىك ورتا­لىعى اشىلدى. مۇندا ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى ءۇشىن گالۆانيكالىق قاپ­تا­مالار شى­عارادى. بۇدان بولەك, فاكۋلتەت عالىمدارى زاماناۋي «Farabi Chem Science» توعىز عىلىمي زەرتحانا كلاستەرىن اشتى. كلاستەردىڭ ماقساتى – مەتالل جانە اعاش كونسترۋكتسيالارعا ارنالعان وتقا ءتوزىمدى جابىنداردى جاساۋ, قورشاعان ورتانى لاستاۋشى زاتتاردى انىقتاپ, حيميالىق توق كوزدەرىنە ار­نالعان جاڭا ماتەريالداردى ازىرلەۋ. سونداي-اق وتاندىق مەديتسينالىق-بيولوگيالىق قۇرالدار مەن باكتەرياعا قارسى قورعانىش جابىندارىن الۋدىڭ وڭتايلى ادىستەرىن ازىرلەيدى.

قازۇۋ بازاسىنداعى دارىلىك وسىم­دىكتەردى عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىندا تۇماۋ مەن باۋىر اۋرۋلارىنان ساق­تايتىن, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپالار دايىندالادى. سونداي-اق قانت ديابەتىن تومەندەتەتىن, قان قىسىمىن رەتتەيتىن, اسقازان-ىشەك جۇيەسىنىڭ جۇمىسىن جاق­سارتاتىن, يممۋنيتەتتى كوتەرەتىن فيتوشايلار وندىرىلەدى. بۇگىندە ور­تالىق سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرىلعىلارمەن جاب­دىقتالعان.

بيىلعى قاراشا ايىنىڭ باسىندا قازۇۋ-دا جوعارى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان «QS Higher Education»: «Asia Pacific» 2024 پرە-ءسامميتى ءوتتى. حالىق­ارالىق شارا QS ازيا-تىنىق مۇحيتى ءسامميتىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىلدى. جيىنعا 150 مەملەكەتتەن, اتاپ ايتقاندا, قىتاي, جا­پونيا, يندونەزيا, ءۇندىستان, ما­لايزيا ت.ب. ەلدەردەن كەلگەن 350-گە جۋىق جوو رەكتور­لارى, حالىقارالىق ساراپشىلار جانە وتان­دىق جوعارى ءبىلىم باسشىلارى قاتىستى.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 90 جىلدىعى اياسىندا اتقارىلعان اۋقىمدى ءىس-شارانىڭ ءبىرى – ءى حالىقارالىق تۇركى دۇنيەسى جاستارىنىڭ فورۋمى. تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمى مەن قازۇۋ بىر­لەسىپ ۇيىمداستىرعان حا­لىقارالىق شاراعا اقش, گەرمانيا, شۆەي­تساريا, نيدەرلاند, تۇر­كيا, رۋ­مىنيا, قىر­عىزستان, وز­بەكستان, بول­گاريا, ازەر­بايجان – بار­لىعى 25 مەملەكەتتەن 200-گە جۋىق جاس­تار جينالدى. جاستار فو­رۋمى ءتۇبى ءبىر تۇركى الە­مىندەگى ينتەللەكتۋال جاس­تاردىڭ باسىن قوسۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بەردى. مۇنداعى ماقسات – تۇركىتىلدەس حالىقتار اراسىنداعى باۋىرلاستىق, دوستىق قارىم-قاتىناستى ارتتىرىپ, مادەني, تا­ريحي, عىلىمي ىنتىماق­تاستىقتى دامىتۋ.

2022 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ قول­دا­ۋىمەن قازۇۋ قالاشىعى قۇرى­لى­سىنىڭ ءىى كەزەڭىن باستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. قازىرگى تاڭدا جەتى­قا­باتتى ءۇش وقۋ كورپۋسى مەن 2200 ورىنعا ارنالعان ءۇش جاڭا جاتاقحانانىڭ قۇ­رىلىس جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. جالپى, بولاشاقتا 12 مىڭ ورىنعا ارنالعان جاتاقحانا, توعىز وقۋ كورپۋسى جانە پرو­فەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامعا ارنالعان 1080 پاتەرلىك 10 تۇرعىن ءۇي سالۋ كوزدەلگەن.

سونداي-اق تەحنوپارك, زاماناۋي ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى, اكىمشىلىك عيماراتتار سالۋ جوسپارلاندى. ومىربەك جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايى مەن سپورت-ساۋىقتىرۋ كەشەنى قايتا جاڭعىرتىلدى. جوعارى ساپاداعى, زاماناۋي ۇلگىدەگى قازۇۋ ستاديونى ۋەفا مەن فيفا ۇيىمدارىنىڭ تالاپتارىنا ساي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. فۋتبول الاڭىنىڭ جاساندى جابىندىسى مەن درەناج جۇيەسى الەمدەگى توپ-3, ورتالىق ازياداعى توپ-1 تالابىنا سايكەس كەلەدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇركياعا رەسمي ساپارى اياسىندا ىستانبۇلدا قازۇۋ فيليالىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. وسى جىلدىڭ 26 مامىرىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بىشكەككە ساپارى بارىسىندا قازۇۋ فيليالىنىڭ تۇساۋىن كەستى. قازىر مۇندا باكالاۆريات پەن ماگيستراتۋرانىڭ 13 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا ستۋدەنتتەر ءبىلىم الادى. سونىمەن قاتار قازۇۋ بازاسىندا ينجەنەرلىك ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن Mيفي ۇلتتىق يادرولىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (ماسكەۋ ين­جەنەرلىك-فيزيكالىق ينستيتۋتى) فيليالى جۇمىس ىستەيدى.

جاقىندا قازۇۋ فيليالى ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن رەسەيدىڭ ف.م.دوستوەۆسكي اتىنداعى ومبى مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا اشىلدى. قازۇۋ-دىڭ ومبىداعى فيليالى «حالىقارالىق قۇقىق», «قازاق فيلولوگياسى» جانە «كەدەن ءىسى» سياقتى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا باكالاۆرلار مەن ماگيسترلاردى دايارلايدى. بولاشاقتا قوسديپلومدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلادى. سون­داي-اق قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازۇۋ-دا ىسكە قوسىلعان فيليالىندا تەح­­نيكالىق ماماندار دايارلانادى. قازۇۋ مەن قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەموراندۋم شەڭبەرىندە 2025 جىلى عارىشقا ميكروسپۋتنيك ۇشىرىپ, عارىشتى باقىلاپ, الىنعان دەرەكتەر بويىنشا تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ – بۇ­گىندە قاناتىن كەڭگە جايعان الەمدىك دەڭگەيدەگى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى. حالىق­ارالىق عىلىمي قوعامداستىققا ودان ءارى ينتەگراتسيالاۋ, عىلىمي زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇ­­مىس­تاردى ينتەرناتسيونالداندىرۋ – ءبىلىم ورداسىن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي بازاسىن دامىتۋ ماقساتىندا شەتەلدەن كوپتەگەن عالىم تارتىلۋدا. وقۋ ورداسى عالىمدار جانە ستۋدەنتتەر الماسۋ, حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى مەن جوبالارىن جۇ­زەگە اسىرۋ, بىرلەسكەن عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن ورىنداۋ ماقساتىندا جەتەكشى شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ىن­تىماقتاستىق باعدارلامالارىن جۇزەگە اسى­رىپ كەلەدى.

قازۇۋ حالىقارالىق «QS WUR» رەي­تينگىندە 163-ورىنعا كوتەرىلدى. پوست­كەڭەستىك ەلدەردەن بۇل توپقا تەك ەكى ۋني­ۆەرسيتەت – م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مەن ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ كىرەدى. بيىل ۋنيۆەرسيتەت «Times Higher Education University Impact Rankings» – 2024 حالىقارالىق رەيتينگىندە توپ 401-600 ورىنعا, «QS Asia University Rankings» حالىقارالىق رەيتينگىندە 29-ورىنعا يە بولدى. بۇل رەيتينگتە قازۇۋ بەي­جىڭ ۋنيۆەرسيتەتى, سينگاپۋر ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, كورەيا ۋنيۆەرسيتەتى سياقتى الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن قاتار, توپ-30-عا ەندى. قازۇۋ مەن باتىس جانە شىعىس ەۋروپا, سولتۇستىك امەريكا, ازيا جانە تىنىق مۇحيتى ايماعىنداعى جوعارى وقۋ ورىن­دارى مەن ۇيىمدارى, سونىڭ ىشىندە الەم­نىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرى مەن ورتالىقتارى اراسىندا ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان 700-دەن استام كەلىسىم بار.

ءبىلىم ورداسىندا 120 ماماندىق بو­يىن­شا ەۋروپا, اقش, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا, رەسەي ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن قوس ديپلوم باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلادى. قازۇۋ بازاسىندا «گەوەنەرگەتيكا» قازاقستان-فرانتسيا عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى قۇرىلدى. بۇل ورتالىقتا قوس ديپلوم بەرەدى.

قازۇۋ عالىمدارى الەمنىڭ ۇزدىك عى­لىمي ورتالىقتارى مەن ۋنيۆەر­سي­تەت­تەرىندە تاعىلىمدامادان وتۋگە مۇم­­كىندىك بەرەتىن «بولاشاق» باعدار­لاماسىنىڭ «500 عالىم» جوباسىنا بەلسەندى قاتىسادى. 2021-2024 جىلدار ىشىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 70 عالىمى مەن قىزمەتكەرى اقش, ەۋروپا, ازيا ەلدەرىنىڭ بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەر ورداسىندا تاعىلىمدامادان ءوتىپ, باسىم باعىتتار بويىنشا الەۋەتىن ارتتىردى.

سوڭعى جىلدارداعى تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ حاتشىلىعى ارا­سىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم, I حالىقارالىق فارابي فورۋ­مىنىڭ اشىلۋى, ەۋروپالىق پار­لا­مەنت دەلە­گاتسياسىنىڭ قازۇۋ-عا ار­نايى ساپارى, حالىقارالىق ءبىلىم بە­رۋ جو­نىندەگى امەريكالىق كەڭەسپەن (ACCELS) ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلى­سىم سياقتى ماڭىزدى شارالار قازۇۋ-دىڭ حالىقارالىق بەدەلىن جاڭا ساتىعا كوتەردى.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ, ءبىلىم الۋشىلاردى ىنتالاندىرۋ, جاس عالىمداردىڭ ىزدەنىستەرىن قول­داۋ, قازۇۋ قالاشىعىن جانداندىرۋ جۇمىستارى جۇيەلى جالعاساتىن بولادى. توقسان جىلدىق مەرەيلى بەلەسكە كوتەرىلگەن فارابي ۋنيۆەرسيتەتى مەملەكەت قولداۋىمەن, بىلىكتى عالىمدارىمىز بەن وقىتۋشى-پروفەسسورلارىمىزدىڭ ەڭبەگى ارقىلى الداعى كەزەڭدە دە مەجەلى بيىكتەردى باعىندىرا بەرمەك.

جانسەيىت تۇيمەباەۆ,

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور