بيىل كوكتەمدە كۇن رايىنىڭ كۇرت وزگەرۋىنە بايلانىستى ەلىمىزدىڭ ءبىراز اۋماعىندا اعىنى قاتتى وزەندەر ارناسىنان اسىپ, سۋ قويمالارى ادەتتەگىدەن ەرتە تولدى. ءسويتىپ, ون وبلىستىڭ اۋماعىن سۋ باسىپ, توتەنشە جاعداي جاريالاندى. بەرىكتىك پەن بىرلىك سىنعا تۇسكەن تاسقىن كەزىندە ءىىم, تجم, باسقا دا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كۇش-قۋاتى اپاتتىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جەدەل جۇرگىزۋگە جۇمىلدىرىلدى. سونىمەن بىرگە بۇل سىناق ەل مەن ەرىكتىلەردىڭ باسىن بىرىكتىردى.
قىزمەتكەرلەر مەن ەرىكتىلەردىڭ ەرلىگى مەن كاسىپقويلىعىنىڭ ارقاسىندا ادام ءومىرىن ساقتاۋ, مال-م ۇلىكتى قورعاۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جۇيەلى جۇرگىزىلدى. سۋ تاسقىنىنىڭ زارداپتارىن جويۋ جونىندەگى ءىس-شارالار دا ابىرويمەن اتقارىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قيراعان باسپانالاردىڭ ورنىنا جاڭا ۇيلەر سالىندى. سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن وتباسىلارعا بارلىق قاجەتتى كومەك كورسەتىلىپ, ۇيىنەن ايىرىلعاندار جاڭا باسپانانىڭ كىلتىنە يە بولدى.
ەلدەگى سۋ تاسقىنى كولەمى جاعىنان سوڭعى 80 جىلداعى ەڭ ءىرى تابيعي اپات. قۇتقارۋشىلار مەن كۇشتىك قۇرىلىمدار, ەرىكتىلەر مەن جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق ەل بولىپ جۇمىلا كىرىسكەن جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە بىرقاتار ەلدى مەكەندەردىڭ سۋ باسۋىن الدىن الۋ مۇمكىن بولدى. تابيعي اپاتتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ ۇلتتىق ەرىكتىلەر جەلىسى بەلسەندىلىك تانىتتى, 50 مىڭنان استام ەرىكتى ازامات قايىرىمدىلىق كەرۋەندەرىن ۇيىمداستىرۋعا بەلسەنە اتسالىستى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «جۇرەكتەن جۇرەككە» اكتسياسى قايىرىمدىلىق كومەككە ەرەكشە ۇلەس قوستى. Forbes تىزىمىنە ەنگەن 18-گە جۋىق ءىرى كومپانيالار مەن كاسىپكەرلەر بۇزىلعان-ب ۇلىنگەن ۇيلەردى, بيزنەستى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە كىرىستى. سونىمەن قاتار ولار زارداپ شەككەندەرگە كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا ءار وڭىرگە جۇمىلدىرىلدى.
ۇكىمەت شىلدە ايىندا الاپات سۋ تاسقىنىنان كەيىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ م ۇلىككە قاتىستى شىعىندارىن وتەۋگە ءوز رەزەرۆىنەن 12 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى.
رەسمي دەرەككە سايكەس, ەلدە بولعان اۋقىمدى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن 7 393 وتباسى باسپانالى بولدى. ونىڭ ىشىندە 5 313 نىسان ساتىپ الىندى, 2 080 ءۇي جاڭادان سالىندى. 9 147 ءوتىنىش بەرۋشىگە جالپى كولەمى 53,5 ملرد تەڭگە تۇرعىن ءۇيدى جوندەۋگە, قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە وتەماقى بەرىلدى. سونىمەن قاتار 34 247 وتباسىنا 12 627,7 ملن تەڭگە 100 اەك مولشەرىندە بىرجولعى وتەماقى تولەندى. سۋ شايىپ كەتكەن تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتارىن ساتىپ الۋعا 21 880 وتباسىنا 150 اەك كولەمىندە, 9 994 ملن تەڭگە قوسىمشا تولەم جاسالدى.
سۋ تاسقىنىنان كەيىن سالادا كوپتەگەن وزگەرىس بولدى. ماسەلەن, بيىل ەلىمىزدىڭ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدا ەلەۋلى قادام جاسالدى. بۇل وزگەرىستەر سۋدى تۇراقتى, ءتيىمدى پايدالانۋعا, سونداي-اق كليماتتىڭ وزگەرۋى جاعدايىندا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالدى. ەلىمىزدىڭ سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارى سۋدى وتكىزۋ مىندەتىن ويداعىداي ورىندادى. سۋدى ەكوجۇيەلەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا باعىتتاي وتىرىپ, سۋ قويمالارىن تولتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەگەر وتكەن جىلى سۋ قويمالارىنان جالپى سۋ جىبەرۋ بۇكىل سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە شامامەن 13 ملرد تەكشە مەتردى قۇراسا, بيىل 1 ايدا سۋ قويمالارىنان جالپى سۋ جىبەرۋ كولەمى 36 ملرد تەكشە مەتردى قۇرادى. بۇل دا بولسا سۋ تاسقىنىنىڭ اۋقىمدىلىعىن كورسەتەدى. بيىل ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت ءماجىلىس جاڭا سۋ كودەكسىنىڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
«قۇجاتقا سۋدىڭ زياندى اسەرىنىڭ الدىن الۋعا, ونىڭ ىشىندە جەرۇستى سۋ نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋگە, سۋ تاسقىنىنان قورعاۋدىڭ ينجەنەرلىك جۇيەلەرىن قۇرۋعا باعىتتالعان نورمالار ەنگىزىلەدى. كودەكس 121 باپتان, 14 تاراۋدان, 6 بولىمنەن تۇرادى. وسى زاڭناما جوباسى اياسىندا 4 كودەكسكە, 9 زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى», دەيدى سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ.
رەسمي مالىمەتكە سايكەس, سۋ تاسقىنى باستالعاننان بەرى بارلىعى 12 086 تۇرعىن ءۇي مەن 22 723 ساياجاي سۋ استىندا قالدى. بۇعان قوسا مال-مۇلكى سۋعا كەتىپ, بيزنەسى زارداپ شەككەندەر دە بار. دەگەنمەن ورنىندا بار وڭالدى. ۇكىمەت حالىققا بەرگەن ۋادەسى تولىقتاي ورىندالدى دەۋگە نەگىز بار. قىركۇيەك-قازان ايلارىنا دەيىن بارلىق زارداپ شەككەن تۇرعىندار قالىپتى تىرلىكتەرىنە قايتا ورالدى. قيىندىق ارتتا قالدى. تەك مۇنىڭ سالدارى ساباق بولىپ, ساقتىق, الدىن الۋ امالدارى جەتىلدىرىلە بەرۋى كەرەك.