سالالىق جۋرناليستيكانىڭ كەلەشەگى بار ما؟ ونى دامىتۋ ءۇشىن نە ىستەۋ قاجەت؟ اتىراۋدا وسىنداي ساۋالدار تالقىلانعان رەسپۋبليكالىق سەمينار ءوتتى. سەمينار تاقىرىبى – «مۇناي-گاز, ەكولوگيالىق باعىتتارداعى سالالىق جۋرناليستيكانىڭ ەرەكشەلىكتەرى».
ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن سەميناردا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى باق سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى قاينار احەتوۆ, رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى باق وكىلدەرى, جوعارى وقۋ ورنىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى قاتىستى. مۇناي-گاز سالاسىنداعى وتاندىق كاسىپورىن مەن وسى سالادا جازاتىن جۋرناليستەر ءوزارا پىكىر الماستى.
ء«بىزدىڭ مينيسترلىكتىڭ سالالىق جۋرناليستيكانى دامىتۋعا باعىتتالعان جول كارتاسى بار. بىرنەشە ۋنيۆەرسيتەتپەن بىرلەسىپ قارجى, ەكونوميكا, ەكولوگيا جانە مۇناي-گاز سالاسىنا بەيىمدەلگەن جۋرناليستەر ءۇشىن ءتۇرلى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. سونداي ءىس-شارانىڭ ءبىرى – مۇناي-گاز جانە ەكولوگيالىق باعىتتاعى سەمينار», دەدى ق.احەتوۆ.
ونىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭدا باق پەن جۋرناليستەر بەدەلىن كوتەرۋگە باعىتتالعان بىرقاتار ماڭىزدى جايت قامتىلعان. بىرىنشىدەن, باق ماتەريالدارىنا قويىلاتىن تالاپ بويىنشا سوتقا شاعىمدانۋ مەرزىمى 1 جىلعا بەلگىلەنگەن. ەكىنشىدەن, باق سۇراۋلارىنا جاۋاپ مەرزىمى بۇرىن 7 جۇمىس كۇنى بولعان. قازىر بۇل 5 جۇمىس كۇنىنە دەيىن قىسقارتىلعان. ۇشىنشىدەن, ءجۋرناليستىڭ كاسىبي قىزمەتىنە قۇقىقتىق كەپىلدىكتەر قامتاماسىز ەتىلەدى. تورتىنشىدەن, سۋيتسيد جاساۋ ادىستەرى مەن ءدال سونداي ارەكەتكە ۇگىتتەيتىن اقپارات تاراتۋعا تىيىم سالىنىپ وتىر.
«جاڭادان قابىلدانعان «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭنىڭ نەگىزىن ەكى بىرتەكتەس زاڭنىڭ سينتەزى قۇرايدى. بۇل – «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى» جانە «تەلەراديو حابار تاراتۋ تۋرالى» زاڭدار. ەڭ ماڭىزدىسى, بۇل زاڭ «ماسس-مەديا» مەن «باق» ۇعىمدارى اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى بەلگىلەيدى. زاڭعا سايكەس ماسس-مەدياعا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن ينتەرنەت-رەسۋرستار جاتقىزىلدى. تاعى ءبىر جايت – مەملەكەتتىك اقپاراتتىق ساياساتتى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا زاڭ اياسىندا گرانتتىق قارجىلاندىرۋعا كوشۋ جۇزەگە اسىرىلادى. گرانتتار مەملەكەتتىك ەمەس بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا وتاندىق كونتەنتتى دامىتۋ, ەلىمىزدىڭ اقپاراتتىق ەگەمەندىگىن نىعايتۋ جانە قورعاۋ ءۇشىن بەرىلەدى. ەڭ باستىسى, جۋرناليستەر قىزمەتىنە قۇقىقتىق كەپىلدىكتەر زاڭ دەڭگەيىندە بەكىتىلدى. وسى ماقساتتا ء«جۋرناليستىڭ ەرەكشە مارتەبەسى» ۇعىمى ەنگىزىلدى. بۇل ءجۋرناليستىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىعىن قورعاۋدى, اقپارات ىزدەۋ, سۇراۋ سالۋ, الۋ جانە تاراتۋ كەزىندە كەڭەيتىلگەن قۇقىقتاردى قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ق.احەتوۆ.
جيىندا سالالىق جۋرناليستيكانى دامىتۋ قاجەتتىگى دە ءسوز بولدى. ويتكەنى بۇل باق-تىڭ تارالىمىنا, وقىلىمىنا وڭ اسەر ەتەدى. ماسەلەن, «ماعىنالى بيزنەس» PR-اگەنتتىگى» جشس باس ديرەكتورى لاۋرا سۇلەيمەنوۆا العاشقى ەڭبەك جولىن مەكتەپتىڭ مۇعالىمدىگىنەن باستاعان. وسى سالادا 10 جۇمىس ىستەگەن سوڭ جۋرناليستيكاعا بەت بۇرعان. قازىر ءوز ءىسىن قولعا العان.
«سالالىق جۋرناليستيكانى تاڭداعان جۋرناليستەرگە تالداۋ جاساي الاتىن ساراپشىلىق قابىلەتىن جەتىلدىرۋ قاجەت. ارينە, بۇل ءۇشىن كوپ ىزدەنۋ, ۇيرەنۋ ارتىق ەتپەيدى», دەيدى ل.سۇلەيمەنوۆا.
قازىر جۋرناليستەر اراسىندا ءبىر سالانى قامتىپ, تەك سونىڭ ۇڭعىل-شۇڭعىلىن تەرەڭ زەرتتەپ جۇرگەندەر كوپ ەمەس. ماسەلەن, مۇناي-گاز ونەركاسىبى تۋرالى جازۋعا ماشىقتانۋ وڭاي ەمەس. ويتكەنى مۇناي-گاز سالاسىنىڭ كەن ورنىنا بارلاۋ مەن بۇرعىلاۋ جۇرگىزۋ, ءونىم ءوندىرۋ, ونى وڭدەۋ, تاسىمالداۋ سەكىلدى باعىتتارى بار. بۇعان قوسا «قارا التىننىڭ» سالدارىنان قورشاعان ورتاعا كەلەتىن زيانى از ەمەس. مىنە, وسى سالانىڭ وسىنداي قالتارىسى زەرتتەۋ ماقالانىڭ جۇگىن دە كوتەرەدى, ماڭىزىن دا ايشىقتاي تۇسەدى.
وبلىستىق «پريكاسپيسكايا كوممۋنا» گازەتىنىڭ ارناۋلى ءتىلشىسى تيمۋر قازيەۆتىڭ پىكىرىنشە, سالالىق جۋرناليستيكانىڭ ەرەكشەلىگى كوپ. بىرىنشىدەن, ءجۋرناليستىڭ كۇندەلىكتى اقپاراتپەن شەكتەلمەي, شەبەرلىگىن شىڭداۋىنا ىقپال ەتەدى. ەكىنشىدەن, ءبىر تالداۋ ماقالانى جازۋ ءۇشىن بىرنەشە سالانىڭ مامانىمەن پىكىرلەسىپ, وزگە ءبىر تاقىرىپتى قوزعاۋىنا سەبەپ بولاتىن مالىمەتتەرگە كەزىگۋى مۇمكىن. ۇشىنشىدەن, ارنايى ديپلومى بولماسا دا ءوزى تاڭداعان سالانىڭ كاسىبي مامانىنداي تاجىريبە جينايدى.
«جۋرناليستەردىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننان مالىمەت الۋىنا ىقپال ەتەتىن جايت – اشىقتىق. بۇل اسىرەسە, بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارجىنىڭ كولەمى, ءتيىمدى جۇمسالۋى تۋرالى جۋرناليستىك زەرتتەۋ جازۋعا قاجەت», دەيدى ت.قازيەۆ.
اتىراۋ وبلىسى