ايەل باسقاراتىن اۋداننىڭ كوشى ىلگەرى

ىلكىمدى جوباسىمەن ەرەكشەلەنگەن مەكەن

ەلەنا ستەپانەنكو مامليۋت اۋدانىنا الدىمەن تاعايىندالىپ, سوسىن اكىم سايلاۋى بولعاندا حالىقتىڭ باسىم داۋسىنا يە بولىپ, سايلانعان اكىم. بيىل اۋدان ەكونومي­كاسىنا 12,8 ملرد تەڭگە تارتىلىپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 14 پايى­ز ارتىق بولدى. اۋدان ديقاندارى گەكتار بەرە­كە­لىگىن 20 تسەنتنەردەن اينالدىرىپ, 263 مىڭ توننا استىق, 48 مىڭ توننا مايلى داقىل­دار جينادى. «اگروتەحنيكالىق تالاپتار ورىندالىپ, ەگىس القاپتارىنا 12 مىڭ توننا مينەرالدىق تىڭايتقىش سە­بىلدى. شارۋاشىلىقتار ۇكىمەتتىڭ قول­داۋىمەن ماشينا-تراكتور پاركىن 2,4 ملرد تەڭگەگە جاڭار­تىپ, 126 جاڭا تەحنيكالار الدى», دەيدى اۋدان اكىمى ە.ستەپانەنكو.

بۇل اۋداندا دا تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارىن تۇرعىزۋ قولعا الىنعان. «قىزىلاسكەر» جشس 2,2 ملرد تەڭگەگە 400 تۇياق سيممەنتال تۇقىمداس سيىر ساۋىپ, جىلىنا 2 مىڭ تونناداي ءسۇت الاتىن فەرمانىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. سونداي-اق بىرنەشە ەت, ءسۇت وڭدەۋ تسەحتارى دا ىسكە قوسىلعان. مىسالى, «بەلوە اگرو» جشس ابەردين-انگۋس تۇقىمدى سيىردىڭ ەتىنەن جارتىلايفابريكاتتار جاسايدى. «احيتوۆكا» كووپەراتيۆى ءسۇت وڭدەپ, ىرىمشىك, يوگۋرت, ماي شىعاراتىن شاعىن زاۋىت اشۋدى جوسپارلاپ وتىر. «ۋحوۆ» جك 100 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, 2025 جىلى بالىق وڭدەيتىن تسەح اشۋدى قولعا الماقشى.

بيىل اۋداندىق ماڭىزى بار «سەنجاركا – ترويتسك – نيكولاەۆكا – لەنين» اۆتوجولىنا 482,9 ملن تەڭگەگە اعىمدىق جوندەۋ جاسالدى. سونداي-اق 129 ملن تەڭگەگە مامليۋت قالاسىنىڭ 2,4 شاقىرىمدىق كەنتىشىلىك جولدارى جوندەلدى. وكىنىشكە قاراي, ان­درەەۆكا, بەكسەيىت, مەڭكەسەر, بوستاندىق, نوۆوميحايلوۆكا اۋىلدارىنىڭ جولدارىن جوندەۋگە 2023 جىلى جاسالعان جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارعا (جسق) ءالى كۇنگە قارا­جات بولىنگەن جوق. 2024 جىلى 1,5 ملرد تەڭگە بولۋگە تاعى 5 اۆتوجولعا جسق جاسالعان, بىر­اق قاراجات ءبولۋ ماسەلەسى شەشىلمەگەن.

اۋدان تۇرعىندارىنىڭ تازا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلۋى 86 پايىزعا ورىندالعان. 2025 جىلى دۋبروۆنىي, افونكينو, ۆوسكرە­سەنەۆكا, ميحايلوۆكا كرانوزنامەنكا, بەكسەيىت اۋىلدارىنا تازا اۋىزسۋ جەتكىزۋ جوسپارلانعان.

بيىلعى قىس ماۋسىمىنا وتىن بارلىق مەكتەپتەر, باسقا دا بيۋدجەتتىك مەكەمەلەر مەن ورتالىق قازاندىقتارعا جەتكىزىلىپ, 8,9 مىڭ توننا كومىر ءۇيىلدى. جۇمىس كۇشى ارتىق اي­ماقتاردان كوشىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا اۋدان اۋماعىنا قۇرامىندا 200 ادامى بار 52 وتباسى كوشىپ كەلدى. بارلىق وتباسىلارعا باعدارلامادا بەلگىلەنگەن ماتە­ريالدىق قول­داۋلار كورسەتىلدى.

اۋداندا 23 مەكتەپ, 3 قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورىندارى بار. بيىل مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسار­تۋعا 311,3 ملن تەڭگە جۇمسالعان. سونىڭ ىشىندە دۋبروۆين, پوكروۆ مەكتەپتەرىنە كۇر­دەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. بوستاندىق, افونكين مەكتەپتەرىنىڭ ارقايسىسىنا 500 مىڭ تەڭگەگە اعىمداعى جوندەۋلەر جاسالدى. مامليۋت قالاسىنداعى قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنا, بوستاندىق, لەدەنەۆ, مەنگەسەر, افونكين مەكتەپتەرىنە بارلىعى 11,3 ملن تەڭگەنىڭ قۇرال-جابدىقتارى ساتىپ اپەرىلدى. 23 ملن تەڭگەگە ءۇش مەكتەپ ينتەراكتيۆتىك كابينەتتەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى.

مامليۋت اۋدانىندا 28 دەنساۋلىق ساق­تاۋ ورىندارى بار. سونىڭ ىشىندە بىرەۋى اۋداندىق اۋرۋحانا, 6 فاپ, 21 مەديتسينالىق بەكەتتەر. بيىل 113,5 ملن تەڭگەگە قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنعان. اۋدانعا جاڭادان 4 دارىگەر جۇمىس­قا كەلگەن. الايدا ءالى دە 7 مامان جەتىس­پەيدى. بيىل دۋبروۆنىي, قىزىلاسكەر اۋىلدا­رىن­داعى فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەرگە 106,6 ملن تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋلەر جاسالدى.

اۋدانداعى مادەني وشاقتارىنىڭ 80 پايىزى ەسكىرگەن. بيىل سونىڭ تورتەۋىنە كۇردەلى جوندەۋ جاسالدى. تاعى ءبىر مادەنيەت ءۇيىن جوندەۋدىڭ جسق دايىن. بيىل مامليۋت قالاسىن­داعى «يۋنوست» ستاديونىنىڭ كۇردەلى جون­دەۋدەن ءوتتى. اۋداندىق, وبلىستىق جارىس­تار وتكىزۋگە ستاديون ساقاداي ساي تۇر.

كەيبىر اگروقۇرىلىم باسشىلارى دا مادەني-سپورتتىق نىساندار تۇرعىزۋعا كوڭىل بولەدى. مىسالى, «بەلوە-اگرو» جشس ششۋچە اۋىلىنداعى بۇرىنعى ەسكى مەكتەپتى مادەني دەمالىس ورنىنا اينالدىردى. «اندرەەۆكا سك» مەن «سەنىم» جشس بىرىگىپ, اندرەەۆكا, بوستاندىق اۋىلدارىنا 50 ملن تەڭگەگە شاعىن فۋتبول الاڭدارىن سالدى.

اققايىڭنىڭ تابىستى تىرلىگى

«اققايىڭ اۋدانىنىڭ ەكونوميكاسىنا بيىلعى 10 ايدا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 13,4 ملرد تەڭگە, جىلدىڭ اياعىنا دەيىن ول 15,5 ملرد تەڭگەگە جەتۋگە ءتيىس», دەيدى اۋدان اكىمى جانار قۇسايىن. اۋدان ديقاندارى بيىل گەكتارىنان 24 تسەنتنەردەن ءونىم جيناپ, بارلىعى 409 مىڭ توننا استىق, گەكتار بەرەكەلىگىن 14,3 تسەنتنەرگە جەتكىزىپ, 43 مىڭ توننا مايلى داقىل العان. جەم-ءشوپ كولەمىن 162,1 مىڭ تونناعا جەتكىزىپ, ءبىر جارىم جىلدىق قور ۇيگەن. تياناقتى شارۋاشىلىقتار ۇكىمەتتىڭ قولداۋىن ورىندى پايدالانىپ, بيىل 6,1 ملرد تەڭگەگە 157 دانا جاڭا تەحنيكا ساتىپ العان.

مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا اۋداندا ءۇش ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. قيالى اۋىلىنداعى «گاگارينو» جشس 1,5 ملرد تەڭگەگە 400 تۇياق سيىر ساۋىلاتىن تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتسا, ۆلاسوۆكا اۋىلىندا «گەردت» شق بۇرىنعى تسف-نى 400 تۇياققا, ال «كەدر» شق بۇرىنعى تسف-نى 200 تۇياققا كەڭەيتۋ جوبالارىن قولعا العان. «لەونوۆ» شق 2 ملرد تەڭگەگە 400 تۇياق سيىر ساۋىلاتىن تسف قۇرىلىسىن سالىپ جاتىر. «پولتاۆكا» جشس 6 ملرد تەڭگەگە گليۋتەنسىز ۇلپەك شىعارۋ مۇمكىندىگى بار ءداندى داقىلداردى وڭدەۋ زاۋىتىن, «استراحان» جشس 400 تۇياق, «بەيبارىس اق­قايىڭ» جشس 200 تۇياق اقباس تۇقىمدى بور­داقىلاۋ الاڭدارىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.

اۋداننىڭ ونەركاسىبى قالىپتى دامىپ كەلەدى. جىل باسىنان بەرگى 10 ايدا 8,1 ملرد تەڭ­گەنىڭ ونەركاسىپ ونىمدەرى شىعارىلدى. بيىل «سەۆەرنىي برويلەر» قۇس فابريكاسى ساعاتىنا 5 توننا ءونىم شىعارا الاتىن جەمازىق زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتادى. قۋاتتىلىعى جىلىنا 41 مىڭ جۇمىرتقا شىعاراتىن ينكۋباتور تۇرعىزدى. توقشىن اۋىلىندا فانەر شىعارۋ ءىسى قولعا الىنىپ جاتىر, ال «دايىندىق اگرو» جشس مايلى داقىلدار وڭدەيتىن, قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 7 تون­نا تسەح سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.

اۋدان اۋماعىندا 2 620 وقۋشىنى قام­تىعان 26 مەكتەپ بار. قازان ايىندا جالپى ءبىلىم پاندەرى بويىنشا جاريالانعان وبلىستىق كونكۋرستا 11 جوبانىڭ ىشىنەن اۋدان مەكتەپتەرى 8 جوبا جونىنەن ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىندى. «قازاقستان حالقىنا» قورى­نىڭ باستاماسىمەن اۋدان ورتالىعى سمير­نوۆ اۋىلىنداعى مەكتەپ-گيمنازياعا 250 ملن تەڭگەگە جاڭا قۇرال-جابدىقتار ساتىپ اپەرىلدى. سونىمەن بىرگە 25,1 ملن تەڭگەگە 3 ءپان كابينەتى جاساقتالدى.

سميرنوۆ اۋىلىندا 58 ورىندىق اۋداندىق اۋرۋحانا بار. 250 ادام قابىلدايتىن ەمحانا, 4 امبۋلاتوريا, 6 فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت, 14 مەديتسينالىق پۋنكت بار. بيىل كارديولوگ, ساۋلەلىك دياگنوستيكا ماماندارى جۇمىسقا الىندى. تۋبەركۋلەز ىندەتىن ۋاقتىلى انىقتاۋ ءۇشىن تۇرعىندار جىل سا­يى­ن فليۋوروگرافياعا ءتۇسىپ تۇرادى. اۋدانعا نەۆروپاتولوگ, ونكولوگ ماماندار جەتىسپەيدى.

اۋدان تۇرعىندارىنىڭ 42 پايىزى سپورت­پەن اينالىسادى. بالالار مەن جاسوس­پىرىم­دەردىڭ سپورتتىق مەكتەبىندە 440 ادام سپورت­تىڭ 13 تۇرىمەن شۇعىلدانادى. بيىل دايىندىق اۋىلىندا 200 ملن تەڭگەگە سپورت كەشەنى قۇرىلىسىن سالۋ باستالدى. 2025 جىلى اۋدان ورتالىعىندا «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدار­­لاماسى شەڭبەرىندە 384,0 ملن تەڭگەگە حوككەي كورتى سالىنادى.

تازا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى بۇگىندە 99,9 پايىز ورىندالعان. 31 اۋىلدىق ەلدى مەكەن ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىنە قوسىلعان. بيىل 3,6 ملرد تەڭگەگە سميرنوۆ اۋىل­ىنداعى سۋ جەتكىزۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. قيالى, كا­مىش­لوۆو, كۋچكوۆكا اۋىلدارىندا تازا سۋ ساقتايتىن رەزەرۆۋارلار سالۋعا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالدى.

بيىل اۋداندىق ماڭىزى بار 17 شاقىرىم جولداردى ورتاشا جوندەۋگە 813 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, يگەرىلدى. توقشىن, ۆلاسوۆكا, تيۋمەن, كوكتەرەك اۋىلىنىڭ كىرەبەرىس جولدارىن جوندەۋگە 290 ملن تەڭگە ءبولىندى. سميرنوۆ اۋى­لىنىڭ 6 كەنتىشىلىك جولدارى 150 ملن تەڭگەگە جوندەلدى. ەندى سميرنوۆ اۋىلىن اينالىپ وتەتىن جولداردى جوندەۋ قولعا الىنادى. بۇعان 510 ملن تەڭگە بولىنگەن. «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە قيالى, لەنين, ترۋدوۆوي اۋىلدارىنىڭ كەنتىشىلىك جولدارى 260 ملن تەڭگەگە جوندەلگەن.

اۋداندىق ماڭىزى بار «سميرنوۆ – چەركاسسكي – نوۆوروسسيسكي» جولىن اعىم­دىق جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ تەح­ني­كا­لىق قۇجاتتاماسى جاسالعان. وعان 1,3 ملرد تەڭگە سۇرالىپ وتىر. سونداي-اق اۋدان ورتا­لىعىنىڭ جەتى كوشەسى جوندەلمەك.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى