ەكونوميكانى دامىتۋداعى باستى مىندەت – بەرىك ونەركاسىپتىك قۇرىلىم قالىپتاستىرۋ مەن ەكونوميكالىق تۇرعىدا ءوزىن ءوزى قامتاماسىز ەتۋ. سوندىقتان وڭدەۋ سەكتورىنىڭ جەدەل دامۋىنا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك ەكەنىن مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت الدىنا باستى تالاپ ەتىپ قويدى.
قازىر باسەكەگە قابىلەتتى, ونىمدىلىگى جوعارى جانە ەكسپورتقا باعىتتالعان وڭدەۋ ونەركاسىبىن قۇرۋ ارقىلى ەلدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋ قاعيداسىمەن ونەركاسىپتىك ساياسات ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بۇگىندە ونەركاسىپ قۇرىلىمىندا وڭدەۋشى سەكتوردىڭ ۇلەسى 47,4%-دى قۇرادى. سوڭعى جىلدارى وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءوندىرىستىڭ وڭ ديناميكاسى بايقالادى. وسىلايشا, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءوندىرىس كولەمى 4%-عا ءوسىپ, 22 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. بۇل تۋرالى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى ولجاس ساپاربەكوۆ ايتتى. ال وسى جىلدىڭ 9 ايىندا ءوندىرىس ءوسىمى 4,8%-دى قۇراعان.
ءوندىرىستىڭ وسۋىنە ناقتى توقتالساق, جيھاز ونەركاسىبى – 17,9%-عا, حيميا ونەركاسىبى – 9,5%-عا, مەتاللۋرگيا – 8,3%-عا, ماشينا جاساۋ 4,2%-عا ارتقان. جوسپار جىل سوڭىنا دەيىن 5,1%-عا ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق ەلىمىزدە جۇك جانە جولاۋشى تەپلوۆوزدارى مەن ەلەكتروۆوزدار, رەفريجەراتورلىق جانە جولاۋشى ۆاگوندارى, رەلستەر مەن باسقا دا تەمىرجول قۇرالدارىن شىعارۋ كولەمى ارتقان.
«تەمىرجول ماشينالارىن جاساۋ وندىرىسىندە جۇك ۆاگوندارىنىڭ ءوندىرىسى 6 ەسە ۇلعايدى. 2024 جىلعا ارنالعان جوسپار – 4 مىڭ جۇك ۆاگونىن جاساۋ. وعان قوسا, وتاندىق ونەركاسىپ ونىمدەرىن ەكسپورتتايمىز. ونىڭ قاتارىندا جۇك پەن جولاۋشى تەپلوۆوزدارى, ەلەكتروۆوزدار, رەفريجەراتورلىق جانە جولاۋشى ۆاگوندارى, رەلستەر مەن باسقا دا تەمىرجول قۇرالدارى بار. مىسالى, تەمىرجول رەلستەرى 50%-عا, 180 مىڭ تونناعا ارتىق ءوندىرىلدى. ەندى رەلستەرمەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ قاجەتىن وتەيمىز. قالعان كولەمىن وزبەكستان, گرۋزيا, ءازىربايجان, يتاليا مەن ۇلىبريتانياعا ەكسپورتتايمىز», دەدى و.ساپاربەكوۆ.
بيىل جىل سوڭىنا دەيىن سوماسى 13 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 180 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. ول جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, ەكونوميكالىق وسۋگە سەرپىن بەرەدى. جىلدىڭ 8 ايىندا ەلىمىزگە تاۋارلار يمپورتى 62%-عا قىسقاردى. بۇل – يمپورتتى الماستىرۋ مەن جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردى قولداۋ ساياساتىنىڭ ناتيجەسى. سونىمەن قاتار وتاندىق كاسىپورىندار سوماسى 133,5 ملرد تەڭگە قۇرايتىن 285 وفتەيك-كەلىسىمشارتقا قول قويدى. ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمدەر وتاندىق كومپانيالاردىڭ ىشكى جانە حالىقارالىق نارىقتارداعى پوزيتسياسىن نىعايتادى.
ەلدەگى نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالار وسى جىلدىڭ 9 ايىندا 11 ترلن تەڭگەگە جەتتى. ينۆەستيتسيانىڭ ۇلعايۋى ينفراقۇرىلىم مەن ءوندىرىستىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدى. وتاندىق تاۋارلاردى ساتىپ الۋ كولەمى 9 ايدا 83 ملرد تەڭگەگە ۇلعايعان. بۇل وتاندىق ءوندىرۋشىنى قولداۋ مەن يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋگە باعىتتالعان قادام. تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كومپانيالارى سوماسى 1 088 ملرد تەڭگە قۇرايتىن 246 ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمشارت جاساستى. ول ءوندىرىس پەن ەكسپورتتى ارتتىرۋعا كومەكتەسەدى. ەلدە 56 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا 38 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى قۇرىلدى. مۇنداي جوبا وڭىرلەردە ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرادى.
ەلىمىزدىڭ وڭدەۋ ءونىمىنىڭ ەكسپورتى وسى جىلدىڭ 8 ايىندا 178 ملرد دوللاردى قۇرادى. ەكسپورتتىڭ ءوسۋى ەلىمىزدىڭ الەمدىك نارىقتاعى پوزيتسياسىن نىعايتادى. رەسپۋبليكادا شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتاتىن 14 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق جۇمىس ىستەيدى. بۇل ايماقتار ۇلتتىق ەكونوميكا ءۇشىن ماڭىزدى درايۆەرگە اينالدى. بۇگىنگە دەيىن وتاندىق ءونىمدى ساتىپ الۋ 22 ەسە ارتىپ, 224 ملرد تەڭگەگە جەتتى. بۇل ەل ىشىندەگى وتاندىق ونىمگە سۇرانىستىڭ ءوسۋىن راستايدى.
ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار اياسىندا 277 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى. مۇنداي ايماقتار ونەركاسىپتىك دامۋ ستراتەگياسىنىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىنە اينالادى. ناقتى كورسەتەر بولساق, يندۋستريالىق ايماقتار 12 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتتى. بۇل جاڭا ءوندىرىس ورىندارىنىڭ دامۋى مەن كوپتەگەن جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىن قامتاماسىز ەتتى. وتاندىق وندىرۋشىلەرمەن 703,5 ملرد تەڭگە سوماعا 592 ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمشارت جاسالدى. بۇل كەلىسىمشارتتار جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەرگە تۇراقتى نارىقتار ۇسىنادى. وتاندىق قاعاز بەن كەڭسە ونىمدەرىن وندىرۋشىلەر بۇگىندە جەتكىزۋ كولەمىن ۇلعايتتى. بۇل يمپورتتى ازايتىپ, جەرگىلىكتى ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزدى. ەلدەگى مەتاللۋرگيا سالاسىنىڭ كاسىپورىندارى شيكىزات ساتىپ الۋعا جەڭىلدىكتەر الدى. مۇنداي شارا سالانىڭ دامۋىن قولدايدى جانە ءوندىرىس شىعىندارىن ازايتادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بەرىلگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا ۇكىمەت ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, وتاندىق ءوندىرىستى ىنتالاندىرۋ جانە وفتەيك-كەلىسىمشارتتار جۇيەسىن تولىق ىسكە قوسۋ بويىنشا بىرقاتار جۇيەلى شارا قابىلدادى. ناتيجەسىندە, باسەكەگە قابىلەتتى, ونىمدىلىگى جوعارى جانە ەكسپورتقا باعىتتالعان مىقتى وڭدەۋ ونەركاسىبىن قۇرۋ باستى ماقساتقا اينالدى.