تۇرىكمەنستان, اۋعانستان, پاكىستان جانە ءۇندىستاندى جالعايتىن گاز قۇبىرى جوباسىن ىسكە اسىرۋعا بىرقاتار ەل مۇددەلى. ونىڭ قاتارىندا قازاقستان دا بار. جوبا تۇرىكمەن وتىن-ەنەرگەتيكا كەشەنىنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ قانا قويماي, الەمدىك نارىقتارعا ەنەرگيا رەسۋرسىن تاسىمالداۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن قۇرۋعا باعىتتالعان. گاز قۇبىرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى – 1 821 شاقىرىم. گازدى وتكىزۋ قابىلەتى جىلىنا 33 ملرد تەكشە مەتردى قۇرايدى.
ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ گاز قۇبىرى قۇرىلىسىنا ەلىمىزدىڭ دە مۇددەلى ەكەنىن ايتتى.
«قازىر بۇل ماسەلە بويىنشا تۇرىكمەن تاراپىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتىرمىز. ەگەر وتاندىق كومپانيا وسى جوباعا ءساتتى كىرىسسە, بۇل ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارىن اشادى», دەدى ول.
قازىر تۇرىكمەنستان قارجىلاندىرعان اۋعانستانداعى گەرات پروۆينتسياسىنا دەيىنگى 150 شاقىرىمدىق ۋچاسكەنىڭ قۇرىلىسى باستالعان. اۋعانستان اۋماعىنداعى قۇبىر ۇزىندىعى – 821 شاقىرىم. جوبانىڭ سمەتالىق قۇنى – 6–7 ملرد دوللار.
عاسىر باسىنان بەرى ىسكە اسىرىلۋىن كۇتىپ وتىرعان جوبانىڭ قۇرىلىس جۇمىسى بۇعان دەيىن ساياسي جاعدايلارعا بايلانىستى كەيىنگە شەگەرىلە بەرگەن ەدى. 2018 جىلدىڭ اقپان ايىندا «تۇرىكمەنستان – اۋعانستان – پاكىستان – ءۇندىستان» گاز قۇبىرىنىڭ اۋعان جەرىندەگى قۇرىلىسى باستالدى. ەڭ ءىرى گالكىنىش گاز كەنىشىنەن جەتكىزىلەتىن قۇبىردىڭ تۇرىكمەن-اۋعان شەكاراسىنا دەيىنگى 244 شاقىرىمدىق بولىگى تارتىلىپ, قۇرىلىس الاڭى اۋعانستانعا ويىسقان بولاتىن.
ء«تورت ەلدىڭ اۋماعى ارقىلى وتەتىن جوبا ماڭىزدى رولگە يە. بۇل ءبىزدىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىمىزدى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ ءۇشىن ماڭىزدى قادام بولاتىنىنا سەنىمدىمىن», دەيدى پاكىستان ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ باس قارجى ديرەكتورى مۇحامماد ءامىر حان.
كورشى تۇرىكمەنستاندا 2013 جىلدان باستاپ يگەرىلە باستاعان گالكىنىش ءىرى گاز كەنىشىن كەيبىر ساراپشىلار ءبىزدىڭ ەلدىڭ قاشاعان كەنىشىمەن سالىستىرادى. 14 ترلن تەكشە مەتر گاز قورىنا يە دەپ بولجانعان بۇل الىپ كەنىشتەن تابيعي گاز تاسىمالدايتىن تۇرىكمەنستان – قىتاي قۇبىر جەلىسى (وزبەكستان, قازاقستان ارقىلى وتەدى) اۋەلدەن جۇمىس ىستەپ تۇر. ەندى اۋعانستان, پاكىستان, ۇندىستانعا گاز جەتكىزە السا, تۇرىكمەنستاننىڭ ۇپايى تۇگەندەلە تۇسەدى.
قۇبىر جەلىسى ايماقتاعى ەنەرگيا شيكىزاتى تاپشىلىعىن ازايتىپ, وڭتۇستىك ازياداعى شيەلەنىستى باسەڭسىتەدى دەگەن ءۇمىت بار. دەگەنمەن جوبا «يران – پاكىستان – ءۇندىستان» گاز قۇبىرىنا باسەكەلەس قۇرىلىس. يران سانكتسياعا ۇشىراعان جىلدارى ودان باس تارتۋعا ءماجبۇر بولعانىمەن, كەيىنگى كەزدە ونى قولعا الۋ جايى قايتادان ايتىلا باستاعان. يراننان ۇندىستانعا تارتىلاتىن گاز قۇبىرىنىڭ ۇزىندىعى – 2 775 شاقىرىم. ونىڭ باستاپقى قۇنى 7 ملرد دوللار دەپ شامالانعان.
«جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا تۇرىكمەنستان عانا ەمەس, ورتالىق ازياداعى تاعى ءبىر ەل – وزبەكستان دا مۇددەلى. 2018 جىلى گاز قۇبىرى جوباسىنا تاشكەنت تە قوسىلاتىن بولىپ كەلىسىلگەن. قۇبىر جەلىسى اۋعانستاننىڭ گەرات, فاراح, نيمرۋز, گيلمەند, قانداعار ءۋالاياتتارى اۋماعىنان وتەدى. اۋەلدە جوبا اياسىندا تەك گاز قۇبىرى عانا ەمەس, كوممۋنيكاتسيا ءۇشىن وپتيكالىق تالشىقتى كابىل جەلىسى جانە جوعارى كەرنەۋلى ەلەكتر جەلىسى قوسا جۇرگىزىلەدى دەپ جوسپارلانعان. جوبادان اۋعان ەلىنە 400–500 ملن دوللار جىلدىق كىرىس تۇسەدى دەپ ەسەپتەلگەن», دەيدى ەكونوميست الپامىس سەگىزباي ۇلى.