1864 جىلى تورعايدا اشىلعان تۇڭعىش مەكتەپتە ىبىراي التىنساريننەن العاش ءبىلىم العان 13 شاكىرتتىڭ ءبىرى – نۇرماعانبەت توكە ۇلى ەدى. نۇرماعانبەتتىڭ اكەسى توكە بي – وسى مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا دەمەۋشىلىك جاساعان ادام.
تاياۋدا توكە ءبيدىڭ تۋىسى, الاشتىڭ ارداقتى اقىنى عافۋ قايىربەكوۆتىڭ ۇلى, بەلگىلى قالامگەر ءارى كينو رەجيسسەرى باقىت عافۋ مەن اقىننىڭ ءىنىسى ەرمەك سارسەنباەۆ اتادان بالاعا ميراس يگى ءداستۇردى جالعاستىرىپ, جانكەلدين اۋداندىق كىتاپحاناسىنا ءوز قارجىلارىنا ساتىپ العان 3 مىڭنان استام كىتاپتى سىيعا تارتتى.
«حالقىمىزدا ەجەلدەن «كىتاپ – ءبىلىم بۇلاعى, ءبىلىم – ءومىر شىراعى» دەگەن ماقال بار. دەمەك, كىتاپ بۇلاق بولسا, كىتاپحانا – سول بۇلاقتىڭ ەلگە ىرىس پەن قۇت بەرەكە اكەلەتىن دارياسى بولماق. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل ۇلتتىق قۇرىلتايدا: «كىتاپحانا – مەملەكەتتىڭ, ۇلتتىڭ نەگىزگى جادى. ەلىمىز ءۇشىن قۇندى تاريحي دەرەكتەر مەن ماتەريالداردىڭ دەنى كىتاپحانادا ساقتالادى. سوندىقتان كىتاپحانا ءىسىن دامىتۋعا بەيجاي قاراۋعا بولمايدى. كىتاپ وقىرمانعا قولجەتىمدى بولۋى كەرەك» دەپ ايرىقشا اتاپ كورسەتتى. ەندەشە, مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەگەن وسى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋ – بارشاعا ورتاق مىندەت. ۇلت ۇستازى ا.بايتۇرسىن ۇلى دا ء«بىلىمنىڭ باستى قۇرالى – كىتاپ. قازاق اراسىنا ءبىلىم جايىلۋىنا, اۋەلى, وقۋ ۇيرەنەتىن ورىندار سايلى بولۋى كەرەك. ەكىنشىدەن, ءبىلىم تاراتاتىن كىتاپتار جاقسى بولارعا كەرەك» دەگەن ەدى. بۇل – ءبىزدىڭ وسى قاعيداتتاردى جۇزەگە اسىرۋعا قوسقان ۇلەسىمىز. وسىمەن توقتاپ قالماي, الداعى ۋاقىتتا دا شالعاي اۋىلدارداعى كىتاپحانالارعا كىتاپ سىيلاۋدى كوزدەپ وتىرمىز», دەيدى باقىت عافۋ.
دەمەۋشىلەر سىيعا تارتقان كىتاپتاردىڭ باسىم بولىگى «100 كىتاپ» باعدارلاماسىمەن جارىق كورگەن. كىتاپتاردىڭ ىشىندە قازاق ادەبيەتىنىڭ وزىق تۋىندىلارى دا بارشىلىق.
قوستاناي وبلىسى