جاسوسپىرىمدەر جارقىراعان جارىس

ەلىمىزدە بالۋاندىق ونەردىڭ وركەندەۋىنە بەرىك جەتپىسباەۆ وزىندىك ۇلەس قوستى. 90-جىلدارى ول ەلىمىزدىڭ بەلدى سام­بوشىلارىنىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى بولدى. اۋەلى 1995 جىلى سوفيادا جاس­تار اراسىندا الەم چەمپيونى اتانسا, 1996 جىلى ەرەسەكتەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك دوداسىندا قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى. الەم كۋبوگى جولىنداعى جارىس­تا بىرنەشە مارتە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلىپ, قاتارىنان ەكى رەت ازيا چەمپيوناتىن ۇتتى. باسقا دا كوپتەگەن حالىقارالىق تۋرنيرلەردە توپ جاردى. ودان كەيىن جەتپىسباەۆ دزيۋدوعا اۋىستى. بۇل رەتتە دە ول ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن مو­يىنداتتى. ماناربەك تاۋتانوۆتاي بىلىكتى باپكەردەن ءتالىم-تاربيە العان قارىمدى جاستىڭ 1996 جىلى اتلانتادا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋعا مۇمكىندىگى بولدى. سول تۇستا كەيىپكەرىمىز ەلىمىزدىڭ بارلىق بەلدى بالۋاندارىن جولىنان ىعىستىردى. الايدا ونداي باق بەرىككە بۇيىرمادى. عالامدىق دودا قارساڭىندا قاپيادا العان اۋىر جاراقات الدى. سونىڭ سالدارىنان جەتپىسباەۆ امەريكاداعى الاماننان شەت قالدى.

– ءبىز وتاعاسى ەكەۋمىز ءومىر بويى جەتىسۋ وبلىسى كەربۇلاق اۋدا­نىنىڭ قويانكوز اۋىلىندا مال شارۋا­شىلىعىمەن اينالىسىپ, قاراپايىم تىرشىلىك ەتتىك. ۇلىمىز بەرىك بالاۋ­سا شاعىنان سپورتقا بەيىم بولدى. ساباقتان ورالعاننان كەيىن بىزگە كومەكتەسىپ, ءۇي شارۋاسىمەن اينالىساتىن. كەش باتا سپورت زالىنا اسىعادى. جاتتىعۋعا بارماي قالسا, اۋىلدا باپ­كەرلىك قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن باقىت قوقىسبەكوۆ اعالارى ۇيگە ىزدەپ كەلەدى. ول كىسى قىس پا, جاز با, كۇن بە, ءتۇن بە – قارامايتىن. شاكىرتتەرىن الدىنا سالىپ الادى دا, سپورت زالىنان ءبىر-اق شىعارادى. سول جەردە بالالار اق تەر, كوك تەر بولىپ جاتتىعادى. مىنە, سونىڭ ارقاسىندا بەرىك مىقتى بالۋانعا اينالىپ, ەلگە ەلەۋلى ازامات بولدى, – دەپ بەرىكتىڭ اناسى تۇراحان جابىقبايقىزى وتكەن كەزدەردى ەسكە الدى.

بوزكىلەممەن قوش ايتىسقاننان كەيىن ب.جەتپىسباەۆ جاتتىقتىرۋشىلىق قىزمەت اتقاردى. ونىڭ ەڭ ۇزدىك شاكىرتى ازامات مۇقانوۆ سامبودان الەم چەمپيونى, الەم چەمپيوناتىنىڭ ءتورت دۇركىن قولا جۇلدەگەرى, دزيۋدودان الەم چەمپيوناتىنىڭ ءفيناليسى, ازيا ويىندارى مەن قۇرلىق بىرىن­شىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى. بەرىككە «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى» اتاعى بەرىلدى. بۇل كۇندەرى جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ جۇرگەن كەيىپكەرىمىز سپورتشىلارعا ۇنەمى قولداۋ كورسەتەدى. اسىرەسە, ونىڭ دارىندى جاستارعا دەگەن ءىلتيپاتى ەرەكشە. سولاردىڭ باعىن اشىپ, مورالدىق, ماتەريالدىق تۇرعىدان دەمەپ, دۇرىس باعىت-باعدار بەرۋدى وزىنە پارىز سانايدى. وسى سپورت ءتۇرىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتار ەڭبەگىن ەلەپ, بىلتىر بەرىك سارسەنباي ۇلىن جەتىسۋ وبلىسى دزيۋدو فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى قىزمەتىنە تاعايىندادى.

اتالعان ءتۋرنيردى تاماشالاۋعا ەلىمىزگە ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتى­رۋ­شىلار – باقىت قوقىسبەكوۆ, سارسەنبەك شاراپيەۆ, سايات قۇدايبەر­گەنوۆ, بولات قوجاحمەتوۆ, داستان سادۋاقاسوۆ «جاستار» سپورت سارايىنا ارنايى ات باسىن بۇردى. قۇرمەتتى قوناقتار لوجاسىندا سيدنەي وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى ايدىن سماعۇلوۆ, جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى ەرلان ءسىلامباي, ازيا كۋبوگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ەرجان كەنجەباەۆ, الەم چەمپيونى قايرات كۇنسافين سىندى ساڭلاقتار وتىردى. اشىلۋ سالتاناتى كەزىندە «اي­بىن», «قۇرمەت», «نامىس» وردەن­د­ە­رىنىڭ يەگەرى, تالدىقورعان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى قازبەك بەيسە­بەكوۆ جارىس يەسىنىڭ كەۋدەسىنە «جە­تىسۋ باتىرى» توسبەلگىسىن تاقتى. ال رەسپۋب­ليكالىق فەدەراتسيانىڭ پرەزيدەنتى قۋا­نىش ەسەكەەۆ قۇتتىقتاۋ حاتىن جول­داپ, جارىس يەسىن «دزيۋدو تارلانى» اتاعىمەن ماراپاتتادى.

– جاتتىقتىرۋشىلىق قىزمەت اتقارعاندا مەن ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە شاكىرتتەرىمنىڭ ءتارتىبى مەن ءجۇرىس-تۇرىسىنا ءجىتى ءمان بەرەمىن. اري­نە, سولاردىڭ اراسىنان الەمدى م­ويىنداتقان مارقاسقالار شىعىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر. وندا قۋا­نامىز. بىراق بوزكىلەمدە تەر توككەن بالۋان­داردىڭ بارلىعى چەمپيو­ن بولمايتىنى ايدان انىق. سول سەبەپتى دە, ءاۋ باستان ادال ەڭبەكتىڭ قادىرىن ءتۇسىنىپ, جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جۇگىن سەزىنەتىن, وڭ مەن سولىن اجىراتا الاتىن, اينالاسىنداعى ادامداردى سىيلاپ, حالقى مەن ۇلتىن ايرىقشا قاستەرلەيتىن, وتانى ءۇشىن وتقا تۇسۋدەن دە تارتىنبايتىن ابزال ازاماتتاردى تاربيەلەۋدى كوزدەدىم. بۇل – ومىرلىك ۇستانىمىم. شاعىن عانا قويانكوزدەن شىققان الەم چەمپيونى رەتىندە مەنى قاستەرلەگەن اۋىلداستارىم العاش رەت 90-جىلداردىڭ باسىندا وسى جارىستىڭ تۇساۋىن كەسكەن ەدى. زاماننىڭ اۋمالى-توكپەلى كەزەڭىندە ول ءداستۇر ءۇزىلدى. كەيىننەن دوستارىمنىڭ ارقاسىندا سارىوزەك پەن قاپشاعايدا جارىستى قايتا جانداندىردىق. ال سوڭعى جىلدارى تالدىقورعانداعى وسى ءزاۋلىم سارايدا ءوتىپ كەلەدى. «جاستارعا» جينالعان بالعىن بالۋانداردىڭ ونەرىن تاماشالاي وتىرىپ, ولاردىڭ جەڭىسكە دەگەن ۇمتىلىسى مەن قۇشتارلىعىن كورگەندە ەرەكشە كۇي كەشەمىز. ەلىمىزدە دارىندى ءارى قارىمدى جاستار جەتەرلىك. ولاردىڭ شەبەرلىگىن ودان ءارى شىڭداپ, حالىقارالىق ارەنادا اتوي سالاتىنداي دەڭگەيگە جەتكىزۋ – ءبىزدىڭ مىندەتىمىز. ءسوز ورايى كەلگەندە, رەسپۋبليكامىزدىڭ ءار وڭىرىنەن جينالعان جاس ورەندەر اراسىنداعى جارىستىڭ ويداعىداي وتۋىنە ايرىقشا ۇلەس قوسقان رۋسلان ىرىم­جانوۆ, ماقسات ءنۇسىپوۆ, قايسار شىمىرباەۆ, مۇرات ەردەنبەكوۆ, الماس جاپاروۆ, راماحان حانياروۆ, سامات جىلقىباەۆ, باعلان بايۇزاقوۆ, ەلدوس قاليەۆ, تالعات, ادىلەت نۇراحمەتوۆتەر, باسقا دا جاناشىر جاندارعا زور العىس بىلدىرەمىن, – دەيدى بەرىك جەتپىسباەۆ.

اتالعان جارىس وتە جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. سپورت سارايىنىڭ قاق ورتاسىنا ءتورت تاتامي توسەلدى. وندايدى تىپتەن رەسمي حالىقارالىق دودالاردىڭ وزىندە سيرەك كورەمىز. 500-گە تارتا جاس ورەن ەكى كۇن بويى ءبىر-بىرىمەن ايقاسىپ, كىمنىڭ مىقتى, كىمنىڭ وسال ەكەنىن انىقتادى. باسەكەلەر بارىسىندا ءتارتىپتىڭ قاتاڭ ساقتالۋى مەن تورەشىلەر تاراپىنان ەشبىر اعاتتىقتىڭ بولماۋىن ايدوس ۆاليەۆ پەن باتىر ماشەكوۆ باستاعان مايتالمان ماماندار ءجىتى قاداعالادى. تۋرنير قورىتىندىسىندا تومەندە اتالعان بالعىن بالۋاندار باس جۇلدەنى ولجالادى:

قىزدار: 40 كگ – شاحسانام راقىم­جانوۆا (الماتى ق), 44 كگ – زەرە تالعاتقىزى (جەتىسۋ), 48 كگ – ايدانا ءانۋاروۆا (الماتى وبل), 52 كگ – قىمبات ايۋ (استانا), 57 كگ – ايگەرىم سەرجانقىزى (جەتىسۋ), 63 كگ – مەرۋەرت ءادىلجان (جەتىسۋ), 70 كگ – بوتاگوز مارلەن (جامبىل), +70 كگ – قاديشا ساقي (الماتى وبل).

ۇلدار: 50 كگ – سانجار مارات ۇلى (شىعىس قازاقستان), 55 كگ – سۇڭقار سەمباي (جەتىسۋ), 60 كگ – بەكارىس ءادىلمۇراتوۆ (شىعىس قازاقستان), 66 كگ – باتىرجان ماقسات ۇلى (الماتى ق), 73 كگ – تەمىرلان دامير ۇلى (شىعىس قازاقستان), 81 كگ – ءشامىل كەلياشوۆ (الماتى وبل), 90 كگ – بەكبولات ابدوللا (استانا), + 90كگ – ەرالى بازارقاتوۆ (شىعىس قازاقستان).