وڭىرلىك «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» كونكۋرسىنىڭ جەڭىمپازدارى انىقتالدى. ۇزدىكتەر قاتارىندا مارتوك اۋدانىندا قىش ىدىستار ءوندىرىسىن جولعا قويعان اركادي گوگەل مەن قوي جۇنىنەن ەتنوبۇيىمدار جاسايتىن ىرعىز اۋدانىنىڭ شەبەرى ايدانا ساعىنعالي بار.
ايدانا ساعىنعالي ءبىر جىلدان بەرى بيازى قوي جۇنىنەن كەۋدەشە, باس كيىم, بەشپەنت, اياقكيىم باسىپ, الەۋمەتتىك جەلىدە ساتىلىمعا شىعارىپ كەلەدى. ول تابيعي تازا ءارى ساپالى, ينە-ءجىپسىز دايارلايتىن بۇيىمدارىنا قاجەتتى مەرينوس قويىنىڭ ءجۇنىن تاراز قالاسىنان الدىرتىپ وتىر. ەرتەدەگى شەبەرلەردىڭ جولىن جالعاستىرعان كاسىپكەر كادىمگى قازاقى قوي جۇنىندە قىلشىق كوپ بولعاندىقتان, شيكىزات رەتىندە قولدانۋعا جارامسىز دەيدى. قازىرگى كەزدە سۇرانىس وتە جوعارى ايەلدىڭ ءساندى دە جۇقا ءبىر كەۋدەشەسىن دايىنداۋعا 200 گرامم قوي ءجۇنى كەتەدى ەكەن.
«دايىن ءجۇن ابدەن جۋىلىپ, وڭدەلىپ, قاپتاماعا سالىنعان كۇيىندە جەتكىزىلەدى. قانداي دا ءبىر تاپسىرىستى العانىمدا الدىن الا سىزباسىن جاسامايمىن. ينە-ءجىپتى دە مۇلدە قولدانبايمىن. ءتىپتى ەشكىم جاساپ بەر دەپ ءوتىنىش ايتپاسا دا, ويىما كەلگەن دۇنيەنى ءوزىم وتىرىپ جاساي بەرەمىن. كوبىنەسە جەڭسىز كەۋدەشە, قاجەكەيلەرگە, كۇزدىك كيىمدەرگە ءجيى تاپسىرىس بەرەدى. مەرينوس قويىنىڭ ءجۇنىن باسىن بىرىكتىرە وتىرىپ يلەپ, جازىپ, بۇيىمنىڭ نوبايىن كەلتىرەمىن. كەۋدەشەگە ءجۇن ەكى قابات ەتىپ سالىنادى. ال قالىڭداۋ ەتىپ جاسايتىن بولساق, تاعى دا بىرنەشە قاباتى قوسىلادى. ورنەگى كەيدە بىرگە, كەيدە ەڭ سوڭىنان سالىنادى. تابيعي ءونىم بولعاندىقتان, ءجۇن بوياۋدى جاقسى سىڭىرەدى», دەيدى ايدانا.
ىرعىز ەلدى مەكەنىندەگى سۇلۋلىق سالونىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ول بۇل ونەرگە كەزدەيسوق كەلگەن. ناۋرىز مەرەكەسى قارساڭىندا قىزىنا قوي جۇنىنەن تاقيا جاساپ بەرەدى. ءومىرى جاساپ كورمەگەن دۇنيەسى جاقسى شىققان سوڭ, وي ءتۇسىپ, قازاق ويۋ-ورنەكتەرىنىڭ ءمانى, تۇستەردىڭ قولدانىلۋى جونىندە كوپ وقيدى. سودان كەيىن بىردەن وسى سالاعا كوشەدى. قازىر قوي جۇنىنەن تابانىنا رەزەڭكە سالىپ, ايەل اياقكيىمىن دە جاساۋدى ۇيرەندى. بۇرىنعى كەزدە قوي ءجۇنىن ىسمەرلەر كيىز ءۇي جابدىقتارىن, كيىز, باسقۇرلار باسۋعا, باسقالاي تۇرمىستىق بۇيىمدار جاساۋعا قولدانعانىمەن, بۇگىندە ۇمىتىلىپ بارادى. اۋىلداردا تاۋ-تاۋ قوي ءجۇنى ىسىراپ بولىپ, دالادا ورتەلىپ ءجۇر. ال تابيعي تازا ءجۇندى كادەگە اسىرۋ ارقىلى ساندىك كيىمدەر دايارلاۋ قازاق قولونەرىندەگى تاڭسىق دۇنيە. ونەردىڭ وسى ءتۇرىن ۇيرەتەتىن شەبەرلەر دە كوپ ەمەس.
ەلىمىزدە اۋىل كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ باعىتىندا ەكى جىلدان بەرى ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بەلگىلى كاسىپ تۇرىمەن اينالىسىپ, ونى جان-جاقتى دامىتۋعا باعىتتالعان. بىراق بۇل قازىرگى جاعدايدا مۇمكىن بە؟ ايدانانىڭ مىسالىندا, ءبىر اۋىل تۇتاس ەتنوبۇيىم جاساپ, ونى ساتىلىمعا شىعارا ءبىلۋى كەرەك. ول قولىنان ونەر كەلەتىن ۇستا-شەبەرلەردى كيىز ءۇي جاساۋعا باعىتتاعىسى دا كەلەدى. بىرەۋى كيز ءۇيدىڭ سىزباسىن جاساسا, باسقالارى اعاشتان بولشەكتەرىن دايارلاپ, جابدىقتارىن قۇرىپ بەرسە, تاعى ءبىر شەبەرلەر ىشكى جاعىن ساندەۋدى قولعا السا دەگەن ويى بار. ەڭ باستىسى – جاسالعان تۇتاس دۇنيەنى ساتا ءبىلۋ كەرەك.
مارتوك اۋدانىنىڭ تۇرعىنى اركادي گوگەل دە ساز بەن قۇمدى پايدالانا وتىرىپ, ءتۇرلى ىدىس-اياق جاساۋمەن اينالىسادى. ءۇيىنىڭ شەبەرحاناسىنداعى پەشتە كۇيدىرىلگەن سوڭ قوڭىر تۇسكە ەنگەن تاباقتارى اۋداننان تىس جەرلەرگە ساتىلىمعا شىعارىلا باستاپتى.
«الەمنىڭ 30 مەملەكەتىندە تابىستى جۇزەگە اسىپ كەلە جاتقان ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ەكى جىلدان بەرى قولعا الىنا باستادى. مۇنىڭ تاريحى 1970 جىلداردان باستالادى. جاپونياداعى ءبىر ايماقتىڭ ەكس-گۋبەرناتورى ەلدى مەكەن تۇرعىندارىن ۇيىمداستىرىپ, جەرگىلىكتى شيكىزاتتان بىرەگەي ءونىم ازىرلەۋ جوباسىن قولعا الادى. بۇل سول كەزەڭدە ەلەكترلەندىرۋ جىلدارىندا قالاعا جاپپاي كوشىپ جاتقان اۋىل ادامدارىن توقتاتۋعا باعىتتالعان شارا ەدى. اقىرى وسى ءىس ناتيجەسىن بەرىپ, اۋىل ادامدارى قولايلى كاسىپ ءتۇرىن جاڭعىرتىپ, دايىن ونىمدەردى ەكسپورتقا شىعارۋعا مۇمكىندىك الادى. وسى جوبا 2009 جىلدان بەرى قىرعىزستاندا دا قولعا الىنىپ, اۋىل كاسىپكەرلىگىن دامىتۋعا ۇيىتقى بولدى. بۇگىنگى كورمەگە قويىلعان ونىمدەر مەملەكەتتىك ورگاندار مەن بيزنەس قاۋىمداستىقتىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. مەملەكەتتىك ورگاندار ءىسىن جاڭا باستاعان اۋىل كاسىپكەرلەرىنە گرانتتار ۇسىنۋ, سۋبسيديالاۋ جاعىنان كومەكتەسسە, «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى تەحنيكالىق سۇيەمەلدەۋ جاساپ, اۋىل ءونىمىنىڭ وزىندىك برەندىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا تاۋار ماركاسىن راسىمدەۋگە جاردەمدەسەدى. سونداي-اق كاسىپ جۇرگىزۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرىنە ۇيرەتىپ, قارجىلاي ساۋاتتىلىققا وقىتادى», دەيدى وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ديدار بورانقۇلوۆ.
ماراپاتتاۋ ءراسىمى اياسىندا وتكەن جىلعى ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى جەڭىمپازدارىنىڭ ونىمدەرى مەن بۇيىمدارىنىڭ شاعىن كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. وبلىستىق كاسىپكەرلىك باسقارماسى مەن وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسى اراسىندا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى قولداۋ, اتالعان جوبا قاتىسۋشىلارىن وقىتۋ ماقساتىندا مەمورانداۋمعا قول قويىلدى.
اقتوبە وبلىسى