بولات بىلەكتى بالۋاندار شەرۋى

«قازاقستان بارىسى» رەسپۋبلي­كالىق XIII تۋرنيرىنە وبلىستىق سايىستاردان ىرىكتەلگەن ەلدىڭ ەڭ مىقتى بالۋاندارى جينالدى. بوز كىلەم ۇستىندە ەلىمىزدىڭ 17 وبلىسى مەن استانا, الماتى, شىم­كەنت ءىرى قالالارىنان كەلگەن بالۋاندار باق سىناستى. تۋرنيرگە بىلتىرعى «قازاقستان بارىسى» جەڭىمپازى, «اسكەر بارىسى» دوداسىنىڭ بىرنەشە بالۋانى قاتىستى. بارلىعى 42 بالۋان باسەكەگە ءتۇسىپ, 15 ميلليون تەڭگە كولەمىندەگى باس جۇلدەنى ساراپقا سالدى. جالپى جۇلدە قورى – 27 100 000 تەڭگە, ونىڭ 3 720 000 تەڭگەسى سپورتشىلاردىڭ باپكەرلەرىنە بولىنگەن.

ون ءۇشىنشى جىل وتكىزىلىپ وتىرعان تاڭداۋلى تۋرنير جاستاردىڭ, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا قى­زى­عۋشىلىعىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگى­زەتىن, شەتەلدىك تۋريستەرگە قازاق ەلىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن كورسەتەتىن جوبا ەكەنىن تاعى ءبىر كورسەتتى.

جارىستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا پرە­زيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى قۋانىشبەك ەسە­كەەۆ قاتىسۋشىلاردى رەسپۋبليكا كۇنىمەن قۇتتىقتاي كەلىپ, ۇلتتىق سپورتتاعى ۇلىقتاۋعا باعىتتالعان جارىستىڭ ءمان-ماڭىزى تۋرالى ايتتى..

سونداي-اق قازاق داستۇرىنە ساي قا­زا­قستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىق­تىرۋشىسى ەرعالي مۇحيدينوۆ سپورت­شىلارعا اق باتاسىن بەرىپ, ءادىل ءارى تابىس­تى بەلدەسۋلەر تىلەدى. «قازاق بالۋان­دارىنىڭ داڭقى ماڭگى بيىك بولسىن. ەلى­مىزدە, الىس-جاقىن ەلدەردە قازاقتىڭ رۋ­حىن كوتەرەتىن باتىرلار كوبەيە بەرسىن. تۋرنير ءادىل ءارى شىن مىقتى­لاردىڭ جەڭىسىمەن ورنەكتەلسىن», دەدى ارداگەر سپورت ساڭلاعى.

سەگىز ساعاتتىق دودانى كورۋگە بارعان كورەرمەن قاتارى سوڭىنا دەيىن سەتىنەگەن جوق. جارىس اسا تارتىستى ءوتتى. ونىڭ ءبىر مىسالى, سايىستىڭ ەل ەرەكشە ءۇمىت كۇت­كەن بىرنەشە ءفاۆوريتى العاشقى كەزەڭدە جارىس جولىنان شىعىپ قالدى. اي­تالىق, بىلتىرعى «قازاقستان بارىسى» عالىم­جان قىرىقباي مەن ماڭعىستاۋ وبلى­سىنىڭ وكىلى نۇرداۋلەت جارىلعاپوۆ ەكىن­شى كەزەڭدە قارسىلاستارىنا ەسە جىبەردى.

ءسويتىپ, ءتۋرنيردىڭ شيرەك فينالىندا ايبەك سەرىكباەۆ (قىزىلوردا وبلىسى) پەن ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆ (شىمكەنت قالاسى), ماقسات يساعابىلوۆ (قىزىلوردا وبلىسى) پەن ءادىل ورازباەۆ («اسكەر بارىسى»), سايات شامشيەۆ (اباي وبلىسى) پەن ەر­اسىل نۇعمات ( ۇلىتاۋ وبلىسى), مۇح­تار دالەلحان ۇلى (پاۆلودار وبلىسى) مەن ەراسىل قاجىباەۆتىڭ (اباي وبلىسى) جولى ءتۇيىستى. جارتىلاي فينالعا ەر­سۇلتان مۇزاپپاروۆ, ءادىل ورازباەۆ, سايات شام­شيەۆ, ەراسىل قاجىباەۆتار ءوتتى. ال جارتىلاي فينالدا ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆ پەن ەراسىل قاجىباەۆتىڭ باعى جانىپ, قوس بالۋان باسەكەنىڭ باس جۇلدەسىن ساراپقا سالدى.

سونىمەن قازاق كۇرەسىنەن ءحىىى رەسپۋبليكالىق «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ فينالىندا اباي وبلىسىنىڭ بالۋانى ەراسىل قاجىباەۆ شىمكەنتتىك ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆتى قوسىمشا ۋاقىتتا ۇتتى. نەگىزگى ۋاقىتتا قوس بالۋا­ن دا ناتيجەلى ءادىس جاساي المادى. تەك شىم­كەنت قالاسىنىڭ بالۋانىنا تورەشى ەكى رەت ەسكەرتۋ بەردى. قوسىمشا ۋاقىتتا ەراسىل قاجىباەۆ قارسىلاسىنىڭ ادىسىنە قارىمتا ءساتتى شابۋىل ويلاستىرىپ, تا­زا ءادىس جاسادى. وسىلايشا ەراسىل قا­جىباەۆ 2024 جىلعى «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ جەڭىمپازى اتانىپ, باسەكەنىڭ باس جۇلدەسى – 15 ميلليون تەڭگە, التىن بەلبەۋ مەن تايتۇياقتى جەڭىپ الدى. تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەربول مىرزابوسىنوۆ ەراسىل قاجىباەۆقا چەمپيون بەلبەۋى مەن قاسقىر تەرىسىن سالتاناتتى جاعدايدا تابىس ەتتى.

ەراسىل قاجىباەۆ جارىس بارىسىندا, 1/16 فينالدا قوستاناي وبلىسىنىڭ بالۋانى اسىلان ساعيتبەكتى تازا جەڭىسپەن ۇتتى, 1/8 فينالدا «اسكەر بارىسى» مارات بايقامۇروۆتان باسىم ءتۇستى, شيرەك فينالدا «باياناۋىل بارىسى» مۇحتار دالەلحان ۇلىن تازا جەڭىپ, جارتىلاي فينالدا جەرلەسى سايات شامشيەۆتەن ايلاسىن اسىردى.

«مەن بۇرىن وسى ءتۋرنيردىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى بولعانمىن, ەندى تايتۇياق – باستى تيتۋلدى جەڭىپ الدىم. كۇش جيناپ, دزيۋدو, قازاق كۇرەسىنەن وتەتىن كەلەسى جارىستارعا قاتىسۋعا دايىندالامىن», دەدى ە.قاجىباەۆ.

«قابانباي» لاقاپ اتىمەن تانىمال, ەراسىل – سەمەي قالاسىنىڭ تۋماسى, 30 جاستا, بويى – 187 سم, سالماعى – 152 كگ. 2015 جىلى شاكارىم اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن دەنە شىنىق­تىرۋ جانە سپورت ماماندىعى بويىنشا ءبىتىردى. بۇگىندە الماتىداعى سپورت كومي­تەتى – ارميا ورتالىق سپورت كلۋبى فيليالىنىڭ وقۋ-جاتتىعۋ ورتالىعى شتات­تىق كوماندالارىن دايارلاۋ ءبولى­مىنىڭ (دزيۋدو بولىمشەسى) سپورتشى-نۇسقاۋ­شىسى بولىپ قىزمەت ەتەدى. ەراسىل بۇعان دەيىن «قازاقستان بارىسىنىڭ» ەكى مارتە فينالىنا دەيىن جەتكەن تاجىريبەلى بالۋان. 2018 جىلى فينالدا ەرجان شىنكەەۆتەن جەڭىلسە, 2019 جىلى ايبەك نۇعىماروۆقا ەسە جىبەرىپ, تۋرنيردە ەكى دۇركىن كۇمىس جۇلدەگەر اتانعان.

– بوز كىلەم تورىندە سالماعى مەن جاسىنا ساي ءار ءتۇرلى سپورتشىلار كۇش سىناستى. وسىنداي ايىرماشىلىقتارعا قاراي جەكپە-جەكتىڭ ناتيجەسىن سوڭىنا دەيىن بولجاۋ مۇمكىن بولمادى. تۋرنيرگە قاتىسۋشىلار جاقسى دايىندىقپەن كەلگەن. سپورتتا قاشاندا ساتتىلىك دەگەن بولادى. بۇل جەڭىستىڭ ارتىندا سپورتشى مەن ونىڭ جاتتىقتىرۋشىسى ەلدار بەيسەنباەۆتىڭ وراسان زور ەڭبەگى تۇر. ەراسىل ءوزىنىڭ ناعىز بالۋان ەكەنىن كورسەتتى, – دەدى قورعانىس مينيسترلىگى سپورت كوميتەتىنىڭ توراعاسى – ارميا ورتالىق سپورت كلۋبىنىڭ باستىعى, پولكوۆنيك ارمان ابەۋوۆ.

وسى جولعى باسەكەدە قورعانىس سالا­سىنىڭ بالۋاندارى مەن ولاردىڭ زالداعى جانكۇيەرى كوپ بولدى. ايتالىق, قورعانىس مينيسترلىگى اوسك-نان سا­يىسقا بارلىعى التى بالۋان قاتىستى, ولار – اعا لەيتەنانت مارات بايقامۇروۆ, كىشى سەرجانت ءادىل ورازباەۆ, قاتارداعى جاۋىنگەر عالىمجان قىرىقباي, ەفرەيتور ايبەك ىزتىلەۋوۆ, كىشى سەرجانت ەراسىل قاجىباەۆ, قارۋلى كۇشتەر قىزمەتكەرى بەيبارىس ابدىعاني.

ءۇشىنشى ورىندى اباي وبلىسىنىڭ تاعى ءبىر بالۋانى سايات شامشيەۆ يەلەندى. ول شەشۋشى بەلدەسۋدە «اسكەر بارىسى» ءادىل ورازباەۆتى تازا ادىسپەن جەڭىپ, ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىندەدى. سايات شامشيەۆ اتالعان تۋرنيردەگى جاسى ەڭ ۇلكەن بالۋان (35 جاستا).

اباي ەلىنىڭ ءاپايتوس ۇلدارى جاراپ-اق تۇر. قاراپ وتىرساق, وبلىس بالۋاندارى 13 جىلدا 5 التىن بەلبەۋ يلەنىپتى. ايبەك نۇعىماروۆ 2 رەت (2013, 2019), مۇحيت تۇرسىنوۆ (2014), داۋرەن نۇرالينوۆ (2021) ءبىر رەتتەن باس جۇلدەگە يە بولسا, بي­ىل ەراسىل قاجىباەۆ سول جەڭىستى جولدى تاعى ءبىر جاڭعىرتتى. جوعارىدا ايتقا­نىمىزداي, ە.قاجىباەۆ بۇعان دەيىن ەكى رەت (2018, 2019) كۇمىس بەلبەۋ تاعىنسا, شالقار جولامانوۆ 2011 جىلى قولا, 2012 جىلى كۇمىس بەلبەۋدىڭ يەسى اتانعان.

ال «الەم بارىسىنىڭ» كۇمىس جۇلدەگەرى, دۇنيەجۇزى كوشپەلىلەر ويىن­دارىنىڭ جەڭىمپازى, قازاق كۇ­رەسىنىڭ ءسانىن كىرگىزگەن ەرسۇلتان مۇزاپ­پاروۆتىڭ ەرلىگىن ساناپ تاۋىسۋ مۇمكىن ەمەس. نەبارى 98 كيلو سالماقتاعى ەرسۇلتان وزىنەن 40-50 كيلو اۋىر سالماقتاعى بالۋاندارى الىپ تا, شالىپ تا جىقتى.

بيىلعى باسەكە نەسىمەن ەستە قالدى؟ ەڭ الدىمەن, «اسكەر بارىسى» ءادىل ورازباەۆ جارىس جولىندا عالىمجان قىرىقباي (2023 جىلعى چەمپيون) مەن ماقسات يساعابىلوۆتان (2022 جىلعى چەمپيون) باسىم ءتۇسىپ, ايدى اسپاننان ءبىر-اق شىعاردى. ءادىل بالۋان اقىرىندا 4-ورىنعا تۇراقتادى.

1/4 فينالدا ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆ پەن ايبەك سەرىكباەۆ (قىزىلوردا وبلىسى) اراسىنداعى بەلدەسۋدە جەڭىمپاز انىقتالماي, سالماعىنىڭ جەڭىلدىگىنە بايلانىستى ەرسۇلتان كەلەسى اينالىمعا ءوتتى. بۇل دا ەرسۇلتاننىڭ ايلا-تاسىلدە­رىنىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى.

قازاق كۇرەسىندە اعايىندى ۇلان رىسقۇل (2011 جىلعى «قازاقستان بارىسى») مەن رۋسلان ادىرازاقوۆتىڭ («قا­زاقستان بارىسىنىڭ» كۇمىس جۇل­دەگەرى) ات-اتاعى كوپشىلىككە جاقسى ءمالىم. بۇل جولعى باسەكەگە ماڭعىستاۋ وبلىسىنان اعايىندى نۇرداۋلەت پەن داۋرەن جارىلعاپوۆ, باتىس قازاقستان وبلىسىنان زامير مەن ەرنازار حام­زيندەر قا­تىستى.

سونىمەن اتالعان ءتۋرنيردىڭ جەڭىم­پازىنا 15 ملن تەڭگە بەرىلسە, 2-ورىن العان سپورتشى 3 ملن 300 مىڭ تەڭگەگە يە بولدى. ال 3-ورىنعا قول جەتكىزگەن بالۋان 1 ملن 80 مىڭ تەڭگە كولەمىندە سىياقى الادى. سو­نىمەن قاتار ءار بالۋان ءار بەلدەسۋدە جەڭىسكە جەتكەن سايىن تاعى 100 مىڭ تەڭگەدەن الىپ وتىردى.

الامان سايىس بارىسىندا, بەلدەسۋلەر اراسىنداعى ءۇزىلىس كەزىندە كورەرمەن رۋحىن كوتەرەتىن كون­تسەرتتىك نومىرلەر  ورىندالدى. بەلگىلى ونەر شەبەرلەرى ءان مەن جىردان شاشۋ شاشتى.