مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىندا قولعا الىنعان رەفورمانىڭ ءمانى نەدە؟ وندا قانداي وزگەرىستەر قامتىلعان؟ بۇل ماسەلە اتىراۋدا جەرگىلىكتى جانە اقتوبە, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان مەن تۇركىستان وبلىستارىنىڭ ىسكەر توپ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن تالقىلاندى.
قارجى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى داۋرەن كەڭبەيىلدىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلعى 1 قاڭتاردا كۇشىنە ەنەتىن زاڭنىڭ ءبىرىنشى ءبولىمى ساتىپ الۋ راسىمدەرىن جەڭىلدەتىپ, ازايتۋعا باعىتتالىپ وتىر. وزگەرىسكە سايكەس, ەندى شاعىمداردى قاراۋ تەتىگى جاڭارادى. ساتىپ الۋ جەدەل جۇرگىزىلىپ, تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە ءتيىستى وكىلەتتىك ۇسىنىلادى. سونداي-اق ساتىپ الۋ راسىمدەرىنىڭ ۇزاققا سوزىلۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا شاعىمداردى ساتىپ الۋدى ۇيىمداستىرۋشىنىڭ ءوزى تىكەلەي قارايدى.
زاڭنىڭ ەكىنشى ءبولىمى مەملەكەت ەسەبىنەن ساتىپ الىناتىن تاۋار, جۇمىس پەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭىندە ءبىر جەتكىزۋشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى بەلگىلەنەدى. نىساندى سالۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستاردىڭ كەپىلى بولىپ سانالاتىن قۇرىلىستى «كىلتپەن تاپسىرۋ» قاعيداسىنا سايكەس كەلىسىمشارت جاساسۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.
ءۇشىنشى بولىمدە جەتكىزۋشىلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن. ماسەلەن, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۇدەرىسىنە قوعامدىق مونيتورينگ جۇرگىزۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. بۇرىن سىبايلاس جەمقورلىق جاساعان الەۋەتتى ءونىم بەرۋشى, باسشى نەمەسە قۇرىلتايشى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسىنا قاتىستىرىلمايدى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا جالاقىعا قاتىستى بەرەشەگى بار الەۋەتتى ءونىم بەرۋشىلەر دە جىبەرىلمەيدى. ءتورتىنشى بولىمدە باسەكەلەستىكتى دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلگەن.
«مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى جاڭا زاڭدا اقپاراتتىڭ اشىقتىعىنا, تاپسىرىس بەرۋشى مەن جەتكىزۋشىنىڭ باسەكەلەستىگى مەن كاسىبيلىگىن قامتاماسىز ەتۋ قاعيداتتارىنا باسىمدىق بەرىلدى. جاڭا زاڭنىڭ ءمانى – تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ بيۋدجەت قاراجاتىن ساۋاتتى جانە ءتيىمدى پايدالانۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قاجەتتىلىكتەردى قامتاماسىز ەتۋى. بۇل مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كوزدەلگەن ناتيجەلەر مەن ماقساتتارعا جەتۋگە ىقپال ەتۋگە ءتيىس», دەيدى د. كەڭبەيىل.
سونىمەن بىرگە جاڭا سالىق كودەكسىندەگى نورمالاردى تالقىلادى. 2023 جىلى ەلىمىزدەگى ونەركاسىپ ءوندىرىسى كولەمىنىڭ 24 پايىزى اتىراۋ وبلىسىنا تيەسىلى بولعان. سونداي-اق مۇنايلى ءوڭىر ينۆەستيتسيا تارتۋ رەيتينگىندە الدىڭعى ورىندا تۇر.
«ماقساتىمىز – بارلىق تاراپتىڭ, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىڭ, بيزنەستىڭ جانە تۇتاستاي قوعامنىڭ مۇددەسىن ەسكەرەتىن سالىق جۇيەسىن قۇرۋ. الدىمىزدا سالانىڭ ورنىقتى دامۋىنا ىقپال ەتەتىن, ينۆەستيتسيانى ىنتالاندىرىپ, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزەتىن ءتيىمدى جانە ءادىل سالىق جۇيەسىن قۇرۋ مىندەتتەرى تۇر», دەدى قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىنا سالىقتار مەن بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر سانى ازاياتىنى ەنگىزىلگەن. ماڭىزدى فيسكالدى قايتارىمسىز تولەمدەردى الىپ تاستاۋ, كەيبىرىن بىرىكتىرۋ جوسپارلانعان. جۇيەلىك شارالار رەتىندە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر ۇعىمىن ناقتى رەتتەۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
«مۇناي-گاز جانە تاۋ-كەن سالالارى بيۋدجەت كىرىسىنىڭ كوپ بولىگىن قامتاماسىز ەتەدى. سالانىڭ وسىنداي ماڭىزى ەسكەرىلىپ, جاڭا شارالار بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەردى, سونداي-اق جۇمىس ورىندارىن تۇراقتى ۇستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل جۇمىس ىستەپ تۇرعان نەمەسە جاڭا كەن ورىندارىن بارلاۋ الەۋەتى بار وڭىرلەردى دامىتۋدا ماڭىزدى», دەيدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ازامات ءامرين.
مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانىبەك نۇرجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا سالىق كودەكسىندە جوسپارلى تەكسەرۋلەردى جۇرگىزۋ ءتارتىبى وزگەرەدى. ەندى تەكسەرۋدى تاعايىنداۋ سالىق تولەۋشىنىڭ قىزمەتىن تالداۋ قورىتىندىلارى نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى. الايدا تەكسەرۋلەر ەلەكتروندىق فورماتقا اۋىستىرىلادى.
اتىراۋ وبلىسى