اۋىل مەديتسيناسى جاقسارىپ كەلەدى

اۋىل مەديتسيناسىنىڭ احۋالىن جاقسارتۋ وتە وزەكتى. بۇل ەڭ الدىمەن ەل ادامدارىنىڭ كىر جۋىپ, كىندىك كەسكەن توپىراعىندا تۇپكىلىكتى تۇراقتاۋىنا, ەلدى مەكەندەردى ساقتاپ قالۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. تۋعان جەردەن ۇدەرە كوشكەن اعايىننان كوشۋدىڭ سەبەپ-سالدارىن سۇراساڭىز, الدىمەن ايتارى – اۋىل مەديتسيناسىنىڭ احۋالى. ارينە, جالعىز مەديتسينا عانا ەمەس, جول, اۋىز سۋ, جۇمىس ورنى ءتارىزدى ماسەلەلەر دە بار. دەگەنمەن, حالقىمىزدىڭ ء«بىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق» دەۋى تەگىن ەمەس. باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعاندار, زەينەت جاسىنا جەتىپ دەنساۋلىعىن كۇيتتەگەندەر قولجەتىمدى مەديتسينانىڭ شاراپاتىن كورگىسى كەلەدى.

وسى ورايدا اۋىل مەدي­تسينا­سىنىڭ احۋالىن جاقسارتۋعا «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» قاناتقاقتى ۇلتتىق جوباسى مەن «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنىڭ شاراپاتى ءتيىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. وتكەن جىلى جوندەۋ جۇ­مىسىن قاجەت ەتەتىن 14 نىسان­عا 2,2 ميلليارد تەڭگە قاراجات ءبولىندى. ونىڭ ىشىندە «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا ­­960 ميلليون تەڭگە قاراستىرىل­­عان. ويعا العان شارۋانىڭ وڭى­نان وڭعارىلعاندىعىن ناقتى دەرەكتەرمەن ورنەكتەي كەتەلىك. ءتورت جوبا ساتىمەن اياقتالىپ, قۇ­رىلىسشىلار قالاعىنان جاڭا شىققانداي جۇتىنعان عيماراتتار ەل يگىلىگىنە پايدالانىلا باستادى. سونىمەن قاتار تسەلينوگراد اۋدانى قوياندى سەلوسىنداعى مەديتسينا مەكەمەسىنە وسى زا­مانعى مەديتسينالىق قۇرال-جاب­دىق ساتىپ الىندى. اتباسار اۋدانىنداعى نوۆوسەلسكوە سەلو­سىنداعى فەلدشەرلىك-اكۋشەر­لىك پۋنكت اباتتاندىرىلدى. مۇن­داي جۇمىس سوچينسكوە سەلوسىندا دا جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىرجان سال اۋدانىنىڭ ورتالىعى ستەپنياك قالاسىنداعى اۋداندىق اۋرۋحانا مەن ەمحاناعا جوندەۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلدى. الداعى ۋاقىت­تا بۇلاندى اۋدانىنداعى ۆوزنە­­سەنكا, ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنداعى تور­­عاي ەلدى مەكەندەرىنىڭ مەديتسينا­لىق مەكەمەلەرىن جوندەۋگە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالىپ جاتىر. مۇنداي وڭ مىسالدار قازىر تىپتەن كوپ. اۋىل-ايماقتا جاڭادان سالىنىپ جاتقان فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەر اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءۇمىت وتىن تۇتاتتى.

سالانىڭ سەرپىن الۋىنا «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭ­عىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى سەپ­تىگىن تيگىزىپ وتىر. وسى جوبا اياسىندا اتباسار قالاسىنداعى اۋرۋحانانىڭ جانساقتاۋ بولىمىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسىن جاساۋ قولعا الىندى. «كوكشەتاۋ 2015» سەرىكتەستىگىمەن كەلىسىمشارت جاسالىپ, 41,2 ميلليون تەڭگەنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. قالالىق اۋرۋحانانىڭ باس عيماراتىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى دايىندالىپ جا­تىر. بيىلعى جىلى اتباساردا­عى كوپبەيىندى اۋدانارالىق اۋرۋحاناسىنا جالپى قۇنى 1,3 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 23 مە­ديتسينا­لىق قۇرال-جابدىق ساتىپ الۋ جوس­پارلانىپ وتىر. ستەپ­نوگورسك قالاسىنداعى دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسىنىڭ بىر­نەشە بلوكتا­­رىن كۇردەلى جون­دەۋدەن وتكىزۋگە كونكۋرس جاريا­لاندى. ۇستىمىزدەگى جىلى كوپ­بە­يىندى قالالىق اۋرۋحاناعا 64 مەديتسينالىق قۇ­رىلعى ساتىپ الۋ كوزدەلگەن. وزگە دە دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى زاماناۋي مەديتسينالىق قۇ­رال-جابدىقتارمەن جاراق­تان­دى­رى­لادى. مۇنداي وڭ وزگە­رىس­تەر اۋىل مەديتسيناسىنىڭ تالاپ­قا ساي قىزمەت ەتۋىنە جاعداي تۋعىزادى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەسىنىڭ ءبىرى – كادر تاپشىلىعى. بيىل بىرقاتار ءتيىم­دى شارالاردىڭ قولعا الىنۋىنان وڭىردەگى كادر تاپشىلىعى 22 پايىزعا ازايدى. اسىرەسە جان جادىراتار جاڭالىق – اۋىلدىق جەرلەرگە 131 دارىگەر جۇمىسقا ورنالاستى. ولاردىڭ 76-سى – جاس مامان. وسىلايشا, بۇرىن 244 دارىگەردىڭ جۇمىس ورنى بوس تۇرسا, ەندى بىلىكتى, جاس ماماندارمەن تولىعىپ جاتىر. ءسوز اراسىندا وبلىستاعى مەديتسينالىق مەكەمەلەردە جەتى مىڭعا جۋىق ماماننىڭ جۇمىس ىستەيتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك. ولاردىڭ 1,6 مىڭى دارىگەرلەر بولسا, التى مىڭنان استامى ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى.

وسى ورايدا قابىلدانعان ءتيىمدى شارالاردى ءسال تاراتىپ ايتاتىن بولساق, دارىگەرلەرگە جايلى پاتەرلەر مەن ءومىر سۇرۋگە قولايلى جاتاقحانالار بەرىلەدى. كەي جەرلەردە پاتەر اقىسىن تو­لەۋگە بەلگىلەنگەن تارتىپكە سايكەس كومەك كورسەتىلەدى. اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ بالالارى ءۇشىن بالا باقشالاردان ورىن ءبولىنىپ, ولاردىڭ جۇبايلارىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلادى. مىنە, وسىنداي الەۋمەتتىك قولداۋ جاس مامانداردىڭ بەتىن اۋىلعا بۇرىپ جاتىر. ناقتى دەرەكتەر كەلتىرەتىن بولساق, وتكەن جىلى وبلىستا جاس ماماندارعا كوتەرمە تولەم اۋداندىق, وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردا 1,5 ميلليون تەڭگەدەن تولەندى. ال اۋىلدىق جەرلەردە 2,5 ميلليون تەڭگەگە دەيىن كوبەيتىلىپ وتىر. بۇل دا اۋىلعا اڭسارى اۋاتىن جاستار ءۇشىن كوپ-كورىم كومەك.

وبلىسقا جىل باسىنان بەرى 130-دان استام دارىگەر كەلگەن. قالالارعا وتىزعا جۋىق مامان ورنالاستىرىلسا, 85 مامان ەل ىشىندە قىزمەت ەتپەك. الپىستان استام دارىگەر باسپانا مەن كو­تەرمە قاراجات الدى. تاعى ءبىر ەك­پىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتەرلىك جايت, جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبى­نەن كوتەرمە تولەمدەردى تولەۋگە بو­لىنگەن قاراجات اناعۇرلىم كو­بەيدى. وبلىستىق اكىمدىك 300 گرانت ءبولىپ وتىر. رەزيدەنتۋرا­دا وقۋعا 35 گرانت قاراستىرىل­سا, وبلىس ورتالىعىنداعى ش.ءۋالي­حانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا فاكۋل­تەتىندە وقىپ ءبىلىم الۋعا 50 گرانت بولىنگەن. قازىرگى ۋاقىتتا وسى فاكۋلتەتتە 74 بولاشاق دارىگەر ءبىلىم الىپ جاتىر.

ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەت­كەرلەرىنە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 190 گرانت ءبولىندى. ءار جىل سايىن دارىگەرلەردىڭ ورتا­شا جالاقىسىن 30 پايىزعا, ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالا­قىسىن 20 پايىزعا كوبەيتۋ شارا­لارى جالعاسىپ جاتىر. قازىر دارىگەرلەردىڭ ورتاشا ەڭبەك­اقىسى شامامەن 545 مىڭ تەڭ­گەنى قۇراسا, ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 305 مىڭ تەڭگە توڭىرەگىندە.

وسىنداي بىرقىدىرۋ ءتيىمدى شارالاردىڭ ارقاسىندا اۋىل مەديتسيناسىنىڭ الپىس ەكى تامىرىنا قان جۇگىرىپ, تولىققاندى قىزمەت كورسەتۋ مۇمكىندىگى تۋىنداسا, ەلدىڭ دە بەرەكەسى كىرىپ قالار ەدى.

اقمولا وبلىسى