جارىمجان جاندارعا قامقورلىق

مەكەمەلەردە ادام­داردىڭ ورتاشا جىلدىق سانىنىڭ 51 پايىزىن جارىمجان جاندار قۇراي­تىن بولسا, ول «مۇگەدەكتەر ۇيى­مى» دەپ تانىلىپ, ارناۋلى جە­ڭىلدىك پەن باسىمدىققا يە بولادى. ورتالىق, جەرگىلىكتى ات­قارۋشى ورگاندار مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ مۇددەلەرىن قورعايتىن شەشىمدەر قابىلداپ, دەنەشىنىقتىرۋ, سپورت سالا­سىن­داعى ۋاكىلەتتى ورگاندارمەن بىرلەسىپ سپورتتىق ءىس-شارالار ۇيىم­داستىرادى. سونداي-اق اۋماقتىق مادەنيەت ورگاندارى­مەن بىرلەسىپ, اعارتۋشىلىق, مادەني ءىس-شارالار وتكىزىپ تۇرادى. مۇگەدەكتەردىڭ قوعام­دىق بىرلەستىكتەرىنە, سونداي-اق ولار­دىڭ ۇيىمدارىنا وزدەرىنىڭ مەن­شىگىندەگى عيماراتتار (قۇرى­لىس­تار, قۇرىلىسجايلار) سالىن­عان جەر ۋچاسكەلەرىنە مەنشىك قۇقىعى وتەۋسىز بەرىلەدى.

مۇگەدەك جانداردى مەدي­تسي­نالىق وڭالتۋ سالاسىندا دا مەملەكەت قام­قورلىعى ۇلكەن. مەديتسي­نالىق ۇيىم كورسەتىلەتىن قىز­مەت­­تەردىڭ كولەمىن, وڭالتۋدى جۇرگىزۋ تۇرلەرى مەن مەرزىمىن كورسەتە وتىرىپ, سىرقاتى بار بو­بەكتەردى وڭالتۋدىڭ جەكە باعدارلاماسىن ازىرلەپ, ونى جۇزەگە اسىرادى. مۇگەدەكتىگى بار ادامدار مەن جارىمجان بالالاردى ساناتوريلىك-كۋرورتتىق ەمدەۋمەن قامتاماسىز ەتۋ دە وسى كودەكستە كوزدەلگەن. سونداي-اق مۇگەدەكتەرگە تەحنيكالىق كومەكشى (كومپەنساتورلىق), ارناۋلى ءجۇرىپ-تۇرۋ قۇرالدارىن اپەرۋ, ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك­تىگى بار ادامدارعا جەكە كومەك­شى­نىڭ قىزمەتىن ۇسىنۋ, ەستۋ قا­بى­لەتىنە قاتىستى مۇگەدەكتىگى بار ادامعا ىممەن سويلەسۋ ما­ما­نى­نىڭ قىزمەتتەرىن ۇسىنۋ قاراستىرىلعان.

مۇگەدەكتەرگە زاڭعا سايكەس قامقورلىق پەن قولداۋ جاساۋ ەلى­مىزدىڭ ايماقتارىندا ءارتۇرلى دەڭگەيدە. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا مۇگەدەكتىگى بار ادام­­دارعا 670-تەن استام نىسان­ بەيىمدەلگەن. جارىمجان جان­­داردىڭ زاڭدى قۇقىقتارىن قام­تاماسىز ەتۋ, ولارعا قولجە­تىم­دى ورتانى قالىپتاستىرۋ ماق­سا­تىندا وبلىستا 678 الەۋمەت­تىك ينفراقۇرىلىم نىسانى دايىندالعان.

قازىر ەلىمىزدە مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قۇقىقتارىن قام­تاماسىز ەتۋ, ءومىر ءسۇرۋ ساپا­سىن جاقسارتۋ جونىندەگى 2025 جىل­عا دەيىنگى ۇلتتىق جوسپار, «اmanat» پارتياسىنىڭ 2023–2027 جىل­دارعا ارنالعان جول كارتاسى, مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ازىرلەنگەن «حالىقپەن بىرگە» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. پارتيا جول كارتاسىندا 2023–2027 جىلدار ارالىعىندا ينتەراكتيۆتى قولجەتىمدىلىك كارتاسىنا ەنگىزىلگەن 35 مىڭنان اس­تام نىساندى بەيىمدەۋ كوزدەلگەن. جىل سايىن نىسانداردىڭ 20 %-ى بەيىمدەلۋگە جاتادى.

سونىڭ ىشىندە وسى جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 634 نىساندى بەيىمدەۋ جوسپارلانعان, الايدا جوس­پار ارتىعىمەن ورىندالىپ, جو­عارىدا ايتقا­نىمىزداي, 678 نى­ساندا بەيىم­دەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. سونىڭ ىشىندە 186 – مەملەكەتتىك ۇيىم­دا, 73 – دەن­ساۋلىق ساقتاۋ, 215 – ءبىلىم بەرۋ, 45 – مادەنيەت, 81 – ساۋ­دا, قىز­­مەت كورسەتۋ, 18 – سپورت, 7 – الەۋمەتتىك قورعاۋ, 7 – كو­لىك ينفراقۇرىلىمى نىسانىن­دا, 5 – قوعامدىق تاماقتانۋ ورنىندا, 41 تاعى باسقا جەردە مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ بارلىق سانات­تارىنا ءتۇرلى قىز­مەتتەر قولجەتىمدى.

جارىمجان جاندارعا دەگەن قامقورلىق ناتيجەسىندە ولاردىڭ كەيبىر ۇيىمدارى الەمدىك ارەنالار مەن ساحنالاردى باعىندىرىپ ءجۇر. مىسالى, ەستۋ قابىلەتى تومەن جاستاردان قۇرىلعان «Sensitive» بالدىق ءانسامبلى سولتۇستىك قا­زاق­ستاننىڭ اتىن الەمگە تانىتىپ, ءتۇرلى حالىقارالىق كونكۋرس­تاردان 17 گران-پري, 37 ءبىرىنشى ورىن ۇتىپ اكەلدى. مۇگەدەك جانداردىڭ سپورتتاعى تابىستارى دا از ەمەس.

وزدەرىنە زاڭعا سايكەس جاسا­لۋعا ءتيىستى قامقور­لىق­تى تا­لاپ ەتۋدى دە سولتۇس­تىكقا­زاق­ستان­دىق مۇ­گەدەك جاندار جاق­سى بى­لەدى. مىسالى, ءبىرىنشى توپ­تاعى مۇ­گەدەك كارىم اقجان «گوري­زونت» ساۋدا ءۇيى مەن «كۆار­­تال» بيز­نەس-ورتالىعىن­دا مۇگەدەك­تىگى بار ادامدارعا قول­جە­تىمدى­لىكتى تالاپ ەتىپ, اقىرى ءوتى­نىشى جۇزەگە استى. «مەنىڭ وتى­نىشىم­مەن الەۋمەتتىك قورعاۋ دەپار­تامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جوس­پاردان تىس تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە اتالعان ەس­كەر­تۋلەردى جويۋ شارالارى قا­بىل­داندى», دەيدى ول.

بۇدان وزگە, دەپارتامەنت 2024 جىلدىڭ 8 ايىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋ­مەتتىك قورعاۋ, مادەنيەت, جەكە كاسىپكەرلىك سالالارىنداعى الەۋ­مەتتىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىنا 67 تەكسەرۋ جۇرگىزگەن. ونىڭ 22-ءسى – جوسپاردان تىس تەكسەرۋلەر, 36-سى – پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ, پروكۋراتۋرانىڭ تالابىمەن 9 تەكسەرۋ بولعان. تەك­سەرۋ بارىسىندا انىقتالعان بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ تۋرا­ل­ى 51 ۇيعارىم بەرىلىپ, 2 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا 7 اكىم­شىلىك ايىپپۇل سالىندى.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى