بيزنەستىڭ بولشەكتەنۋى كىمگە ءتيىمدى؟

تاۋەلسىز ساراپشىلار ارنايى سالىق جۇيەسىن بولشەك سالىق پەن بيزنەس ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن دەكلاراتسيا نەگىزىندە بىرىكتىرۋ جونىندەگى باستاماعا نازار اۋدارىپ وتىر. وندا تابىس سالىعىن ەسەپتەۋ ءتارتىبى وزگەردى, قىزمەت تۇرلەرى بويىنشا سالىق جەڭىلدىكتەرىن قولدانۋ اياسى كەڭەيتىلدى. ساراپ­شى دوسىم ساتپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ كۇنى بۇگىنگە دەيىنگى قاتەلىگىمىز وسىعان بايلانىستى.

«دامىعان ەلدەردە بيزنەستىڭ بولشەكتەنۋى قورقىنىشتى قۇبىلىس ەمەس. جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى ورتا بيزنەس دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن كەزدە بولشەكتەنىپ, باعىتىن ءارتاراپتاندىرادى, سالىعىن ءار سەگمەنتتەگى تابىسىنا قاراي ۇيلەستىرىپ وتىرادى. مىسالى, ءتاتتى توقاش پىسىرۋمەن اينالىسقان زاڭدى تۇلعا قۇرىلىس سەگمەنتىنە بارىپ كاسىپ اشۋعا تولىق قۇقىلى. مۇنداي جاعدايدا ونىڭ بول­شەك­تەنىپ, ەكىنشى بيزنەس سۋبەك­تى­سىن تىركەۋىنە ەشكىم كەدەر­گى كەل­تىرمەۋى كەرەك», دەيدى د.ساتپاەۆ.

ىشكى نارىقتا بيزنەستىڭ ترانسفورماتسياعا دايىن ەمەستىگى كوپكە دەيىن جابىق تاقىرىپ بولدى. زاڭنامادا بەكىتىلمەگەن, الايدا سالىقتان جالتارۋدىڭ مۇنداي ءتاسىلىن كاسىپكەرلەر ءجيى قولدانادى. 2023 جىلدىڭ سوڭىندا سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆ شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى سانى بيزنەستىڭ بولشەكتەنۋى ناتيجەسىندە ءوسىپ جاتقانىن ايتتى. «شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ كوبى ونىمدىلىگى تو­مەن سەكتورلاردا جۇمىس ىستەي­دى, مۇندا قىزمەتتىڭ باسىم ءتۇرى ساۋ­دا بولىپ قالىپ وتىر» دەگەن ەدى.

مەملەكەت باسشىسى وسىعان دەيىنگى جولداۋلارىندا قولدا­نىس­تاعى زاڭناماعا بيزنەستى ىرىلەن­دىرۋگە ىنتالاندىراتىن وزگەرىستەر ەنگىزۋ مىندەتىن قويىپ, تابىسى ورتا كاسىپورىنداردى قولداۋعا شاقىرعان. پرەزيدەنت 2024 جىلعى اقپاندا وسى ماسە­لە­نى تاعى كوتەردى. ورتا بيزنەستى قول­داۋ ماسەلەسىن شەشۋگە بايىپتى قاراۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالدى.

«بيزنەستى جاساندى تۇردە بولشەكتەۋ, كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرىن ساناتتاۋ ءادىسناماسى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار مەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا باسىمدىق بەرۋ ماسەلەلەرى شەشىلمەگەن. اكىمشىلىك قىسىم­دى, ونىڭ ىشىندە رەتتەۋشى گيلوتينا قاعيداتىن قولدانۋ ارقىلى ازايتۋ قاجەت. جالپى, بۇل سالادا ساپالى وزگەرىستەر قاجەت» دەدى مەملەكەت باسشىسى.

كاسىپكەر ولجاس ءمامادالىنىڭ ايتۋىنشا, بيزنەسكە ءبىر-بىرىمەن تىزبەكتەلىپ جاتقان باعدارلاما ەمەس, قاراپايىم, بارشاعا تۇسىنىكتى ويىن ەرەجەسى كەرەك.

«بيزنەستىڭ 200 كومپانياعا بولشەكتەنىپ كەتكەن جاعدايى ءجيى كەزدەسەدى. بىراق سول 200 كومپانيانىڭ تابىسى ليميتتەن اسپاسا سالىق سوماسى سول دەڭگەيدە قالادى. بيزنەسكە تابىسى شەكتى ماننەن اسپايتىن 100 ءتۇرلى سۋبەكتى ءۇشىن بولەك-بولەك سالىق تولەگەننەن ءبىر نۇكتە ارقىلى تولەگەن ءتيىمدى. شاعىن بيزنەستىڭ جۇمىسىن تىم جوعارى سالىقپەن رەتتەۋدىڭ قاجەتى جوق. ونىڭ كولەڭكەگە كەتىپ قالماي, زاڭدى جۇمىس ىستەۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىك. تومەن سالىق جۇك­تەمەسى كاسىپكەرگە ءوز كومپانيا­سىن دامىتۋعا, كوپ اقشا سالۋعا كومەكتەسۋگە ءتيىس. العاشقى كە­زەڭ­­دە كۇش جيىپ, قارجى جيىپ العان كاسىپكەر ترانسفورماتسيا­دان قورىقپايدى» دەيدى كاسىپكەر.

ەل ىشىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ سالىق جۇكتەمەسىنىڭ ايىرماشىلىعىن زاڭداستىرىپ الۋ كەرەك دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلادى. 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جەكە كاسىپركەرلىك سۋبەك­تىلەرى (جك) جانە شاعىن بيزنەس ءۇشىن موراتوري جاريالاندى, تابىس سالىعىنان بوساتىلدى. ال ورتا بيزنەسكە مۇنداي جەڭىل­دىكتەر جاسالعان جوق. كاسىپ­­­كەر شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قاتىستى ورتاق تۇسىنىك قالىپ­­تاستىرماۋىمىز كەرەك. ەكەۋى­نىڭ ارا-جىگىن ايقىنداپ الۋ­­دىڭ ماڭىزى جوعارى. بىزگە ءبىر مەز­گىلدە رەتتەۋدى, ەكىنشى جاعىنان سا­لىقتىق اكىمشى­لەن­دىرۋدى وزگەر­تۋ جايىن ويلانۋ كەرەك دەيدى ول.

«بۇگىنگە دەيىن قولدانىستا بولعان سالىق كودەكسىندە جىل­دىق اينالىمى بىرنەشە ملرد تەڭگەدان اسىپ كەتكەن بيز­نەس سۋبەكتىلەرىنە ەڭ تومەنگى دەڭگەيدە سالىق تولەۋگە مۇمكىن­دىك بەرەتىن قالتارىستار كوپ بولدى. بيزنەس زاڭداعى اقتاڭداق تۇستاردى پايدالانىپ, سالىقتان جالتاردى. جاڭا سالىق كودەكسى مەملەكەت پەن بيزنەس اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى قايتا رەتتەسە مۇنداي قۇبىلىستارعا جول بەرمەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەيدى كاسىپكەر.

الماتى