رەجيسسەر رۋسلان اكۋننىڭ «پەيىش انانىڭ تابانىنىڭ استىندا» ءفيلمىنىڭ جالپىحالىقتىق كورسەتىلىمگە شىققانىنا ءبىراز ۋاقىت وتكەنىمەن, اتالعان تۋىندى حاقىندا ايتىلار جىلى پىكىرلەر لەگى ءالى كۇنگە دەيىن تولاستاعان جوق. سەبەبى جەر باسىپ جۇرگەن پەندە بىتكەننىڭ بارىنە ورتاق تىلەكپەن ۇشتاسقان كارتينا كوڭىلدە جاتقان كوپ قاتپاردى قوزعاعانى انىق.
ۇلكەن ەكرانعا كوز سالىپ, ساناعا ساۋلە شاشقان شىعارمانى تاماشالاعاندا كەمەڭگەر قالامگەر ف.دوستوەۆسكيدىڭ «الەمدى سۇلۋلىق قۇتقارادى» دەگەن ايگىلى ءسوزىن ءتىل ۇشىنا ۇيىرە بەردىك. جازۋشىنىڭ ايتقان سۇلۋلىعى قانداي سۇلۋلىق؟ بىزدىڭشە, ول جان تازالىعى ءھام جۇرەك ىزگىلىگىمەن ۇندەسسە كەرەك. ال ىزگىلىك پەن مەيىرىمگە تولى الەمنىڭ قاشاندا سۇلۋ بولاتىنى حاق. «پەيىش انانىڭ تابانىنىڭ استىندا» تۋىندىسىمەن تانىسقاندا كارتينانىڭ وزگە ارتىقشىلىقتارىنان بۇرىن ەڭ اۋەلى وسى ءبىر يدەياسى ءبىزدى وزىنە باۋراي بەردى.
بۇعان دەيىن وتاندىق كينونارىقتا تانىمال بولعان «سالەم, نيۋ-يورك», «انانى ىزدەيمىن», «كوكبورى», «وففلاينداعى دەمالىس», «سالەم, ەۋروپا!» سىندى بىرنەشە كاسسالىق فيلمگە ستسەناري اۆتورى, پروديۋسەر ءارى رەجيسسەر بولعان شىعارماشىلىق يەسىنىڭ «پەيىش انانىڭ تابانىنىڭ استىندا» كارتيناسىنا كەلۋى دە كەزدەيسوق بولماسا كەرەك. جالپى, ءفيلمنىڭ نەگىزگى يدەياسى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى بولوت تەنتيمىشوۆكە تيەسىلى ەكەن. ال ونى كينو تىلىنە اينالدىرىپ, كورەرمەنىمەن قاۋىشتىرعان رۋسلان اكۋننىڭ دا ايتۋلى جوباعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەن. سول سەكىلدى كارتينادا باستى ءرولدى ويناعان ارتىستەر – ەمىل ەسەناليەۆ ء(ادىل), قىرعىزستاننىڭ حالىق ءارتىسى, قىرعىز ۇلتتىق اكادەميالىق تەاترىنىڭ ارداگەر اكتريساسى اناركۇل نازارقۇلوۆا (رايحان اپا), قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى دۋلىعا اقمولدا باستاعان (الىشەر) شەبەر اكتەرلەر ويىنى شىن مانىندە ءسۇيسىنتتى.
قىرعىزستان, وزبەكستان, قازاقستان, تۇركيا, مىسىر, ساۋد ارابياسى سىندى بارلىعى التى مەملەكەتتە تۇسىرىلگەن ءفيلمنىڭ جەلىسى پسيحيكالىق دامۋى جاس بالانىڭ دەڭگەيىندە قالىپ قويعان 35 جاستاعى ءادىلدىڭ تاڭعاجايىپ وقيعاسىنا نەگىزدەلگەن. ءادىل شاعىن اۋىلدا 75 جاستاعى اناسى رايحان اپامەن تۇرادى. اناسى ادىلگە اللا تاعالا ونى ەرەكشە جاقسى كورەتىنىن, سوندىقتان ونىڭ تىكەلەي جۇماققا باراتىنىن ۇنەمى ايتىپ وتىرادى. بىراق ءادىل اناسىنسىز جۇماققا بارعىسى كەلمەيدى. ءبىر كۇنى ول سەگىز جاستاعى دوسىنان اناسىن كيەلى مەككەگە جاياۋ اپارسا, وندا اياۋلى جان جانناتقا بارا الاتىنىن بىلەدى. وسىدان كەيىن ءادىل تاڭعاجايىپ ساياحات جاساۋ تۋرالى باتىل شەشىمگە كەلەدى. ول اناسىن اربامەن جاياۋ مەككەگە اپارۋعا بەل بۋادى. رايحان اپا ۇلى ءادىلدى جىندىعا بالاپ, اركەتىنە جۇرت كۇلە مە دەپ قورقىپ, ساپارعا كەلىسەدى. وسى قىزىق ساپاردا ءادىل مەن رايحان اپا تالاي سىناقتان ءوتىپ, جول بويىندا كوپتەگەن مەيىرىمدى ادامداردى كەزىكتىرەدى. فيلم انانىڭ ۇلىنا دەگەن ماحابباتى شەكسىز ەكەنىن جانە ۇلتىنا قاراماستان ادامزات اتاۋلى انا ءۇشىن قيىندىقتى ەڭسەرۋگە بارىن ايامايتىنىن تاعى ءبىر دالەلدەيدى.
«بۇل فيلمگە مەنى رەجيسسەر رۋسلان اكۋننىڭ ءوزى تاڭدادى, ىرىكتەۋسىز ءوتتىم. ول كىسى وسى ءرولدى ويناعانىمدى قاتتى قالادى. ءتۇسىرىلىم ەكى جارىم ايعا سوزىلدى. بىراق اراسىندا ەلدەن ەلگە وتۋگە رۇقسات الۋعا قىرعىزستانعا قايتىپ كەلىپ وتىرۋىمىز قاجەت بولدى. كوپ كۇنىمىز مىسىردا ءوتتى. ءبىراز كۇن مەككەدە بولدىق. ءفيلمنىڭ يدەياسى وتە ۇنادى. ستسەناريدى ءبىر دەممەن وقىپ شىقتىم. «بۇل ءرولدى وينايمىن, ەلگە, انالارعا, ءبۇتىن قىرعىز ۇلتىنا ايتاتىن ويىم بار ەكەن» دەپ بىردەن كەلىسىمىمدى بەردىم. فيلم ءتۇسىرىلىمى كەزىندە ۋمرا قاجىلىعىن وتەدىم. مەككەگە ءبىر كۇن ەرتە بارىپ, ءتۇنى بويى تاڭ اتقانشا جۇردىك. قاعباعا زيارات ەتتىك. وسىنىڭ بارلىعى اتالعان ءفيلمنىڭ يگىلىگى عوي. كينونى ۇلكەن ەكراننان كورگەن كورەرمەن: ء«تۇسىرىلىم جولى اۋىر بولعان سياقتى. شارشاپ قالمادىڭىز با؟» دەپ ءجيى سۇراق قويادى. بىراق مەن شارشاعانىمدى ءتىپتى سەزگەن دە جوقپىن, كەرىسىنشە رۋحاني تۇرعىدان كەرەمەت دەمالدىم. ءتۇسىرىلىم توبىنىڭ ۇيىمشىلدىعى دا جانعا كەرەمەت شۋاق سىيلادى. بارىنە ريزامىن», دەپ اكتريسا اعىنان اقتارىلدى.
اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي, فيلم يدەياسى انا مەن بالا اراسىنداعى ءتىنى ۇزىلمەس اياۋلى قارىم-قاتىناسقا قۇرىلعان. سول ارقىلى الەمنىڭ ىزگىلىگىن, جاراتۋشىعا دەگەن شەكسىز ماحاببات قۇدىرەتىن كورەرمەنىنە ۇعىندىرعىسى كەلگەندەي. سول شەكسىز سۇيىسپەنشىلىك پەن رياسىز سەنىم انا مەن بالانى قاسيەتتى ساپار – مەككەگە باستار ۇزاق جولدى جاياۋ ءجۇرىپ ەڭسەرۋگە جەتەلەيدى, جىگەرلەندىرەدى. جولداعى كەزدەسكەن ادامداردىڭ قۇلشىلىققا كەتىپ بارا جاتقان جاندارعا جاساعان قامقورلىعى مەن مەيىرىمى دە كورەرمەنىن ەرىكسىز ەلجىرەتەدى. ال باستى رولدەگى اكتەرلەردىڭ شەبەر ويىنى شىنايى قوشەمەتكە لايىق.
البەتتە, مۇنىڭ بارلىعىنىڭ دا كينوسۇيەر قاۋىمعا اسەرى زور. ايتسە دە ستسەناريدە جىبەرىلگەن كەيبىر شاشىراڭقىلىق پەن قيسىنسىز قابىسۋلار كوركەم ءفيلمنىڭ تابيعاتىنا سالقىنىن تيگىزبەي قويماپتى. اتاپ ايتساق, ءفيلمنىڭ العاشقى جارتىسىن شىتىرمان سيۋجەتكە قۇرىلعان فيلم دەۋدەن گورى, تەلەۆيزيالىق ساياحات-شوۋلارىن تاماشالاپ وتىرعانداي اسەرگە بولەيدى. تەك ەكىنشى بولىمىندە, ياعني باس كەيىپكەرلەر ازەربايجان اسىپ, سيرياعا تابان تىرەگەن ساتتەگى قايشىلىقتار وقيعانى بارىنشا شيرىقتىرىپ, كينو تابيعاتىنا ءبىر تابان جاقىنداتا تۇسكەندەي. الايدا وعان قاراماستان ىزگىلىك تۋرالى ءفيلمنىڭ كورەرمەن قابىلداۋىنا اسەرى مول. ءفيلمدى تاماشالاپ وتىرىپ كوزىنە جاس الىپ, كوڭىلى بوساماعان جان سيرەك. اتالعان كينوكارتينانىڭ اينالاڭا جاقسىلىق جاساپ, ويىڭدى ىزگىلەندىرۋمەن قاتار, جەردەگى جۇماعىڭ – اتا-انانىڭ قادىرىنە جەتۋگە جانە ەڭ باستىسى ءوزىڭدى تانىپ, بولمىس-تانىمىڭدى بارىنشا جاراتۋشىعا جاقىنداتۋعا دەگەن اسەرى دە ۇشان-تەڭىز. سول جولدا رەجيسسەر ءتىپتى قيال-عاجايىپ وقيعالارعا دا بارىپ, ءتۇرلى مۇعجيزا سيۋجەتتى وقيعا وزەگىنە اينالدىرادى. البەتتە ونىڭ بارلىعى دا فيلم تابيعاتىنا ساي جىلى قابىلداندى دا. بۇل ويىمىزدى وتاندىق رەجيسسەر قۋانىش بەيسەك تە قۋاتتادى: «فيلم ءوز دىتتەگەنىنە جەتىپ, الدىنا قويعان ماقساتىن تولىقتاي اقتاعان. جەكە ءوز باسىم اتالعان كينونى ءۇش رەت كورىپ شىقتىم. ءار تاماشالاعان سايىن اسەرىم كۇشەيمەسە تيتتەي دە كەمىگەن جوق. العاشىندا رەجيسسەردىڭ تىكەلەي جولداۋىمەن جەكە وتىرىپ كورىپ شىقسام, كەيىنگىسىن كينوتەاتردان تاماشالادىم. ءفيلمدى ۇلكەن ەكران ارقىلى كورۋدىڭ ءوز كەرەمەتى بار عوي, اسەرى دە عاجاپ. اكتەرلەر وزىنە جۇكتەلگەن رولدەرىن شەبەر سومداپ شىققان ەكەن. مەككەگە اربامەن شىققان انا مەن بالانىڭ سەزىمىن شىن سەزىنە الدىم. بۇل ءفيلمدى تەك ءدىني تۇرعىدا ەمەس, ادامي قۇندىلىقتار دارىپتەلگەن, جاقسىلىق جاساۋعا ۇيرەتەتىن ۇزدىك كينو دەپ باعالايمىن», دەدى رەجيسسەر.
راسىمەن دە بۇگىندە الەمدى قاتىگەزدىك جايلاپ, مەيىرىم ازايىڭقىراعان ۋاقىتتا ءدال وسىنداي جاندى جادىراتىپ, كوڭىلدى ساۋلەلەندىرەتىن جىپ-جىلى, جاپ-جارىق فيلمدەردىڭ جارىققا شىعۋى ۇلكەن ولجا. «پەيىش انانىڭ تابانىنىڭ استىندا» ءفيلمى ارقىلى ءار كورەرمەن ويلانىپ شىقسا, ونىڭ ءوزى رەجيسسەر مەن ءتۇسىرىلىم توبىنىڭ دىتتەگەن ماقساتىن باعىندىرعانى. بىزدىڭشە, ەل اۋزىندا جۇرگەن تۋىندىنىڭ باستى جەتىستىگى دە وسىندا جاتسا كەرەك.