نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالار قوعامعا بەيىمدەلىپ, ءوزىن جات, وقشاۋ سەزىنبەسە, ول – وسى باعىتتا قولعا الىنىپ, ىسكە اسىپ جاتقان جۇمىستىڭ ناتيجەسى. وكىنىشكە قاراي, مۇنداي اۋرۋعا شالدىققان بوبەكتەردىڭ دياگنوزى بالاباقشادا, ءتىپتى مەكتەپكە بارعاندا انىقتالاتىن ساتتەر ءجيى كەزدەسەدى. سالدارىنان بالالاردى وڭالتۋ, قوعامعا بەيىمدەۋ بالاعا, اتا-اناعا, سودان سوڭ وڭالتۋ كۋرستارىن جۇرگىزەتىن ماماندارعا ءبىراز سالماق سالادى. ۇلتتىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمىمەن بىرلەسىپ وتكىزگەن كونفەرەنتسيادا سالاداعى وسىنداي كۇردەلى ماسەلەلەر قارالدى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيا «نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋداعى, ەمدەۋدەگى, وڭالتۋداعى مۋلتيديستسيپلينارلىق ءتاسىل» تاقىرىبىندا ۇيىمداستىرىلدى. وعان دەنساۋلىق ساقتاۋ, وقۋ-اعارتۋ, ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. قوناقتار اراسىندا نەۆروپاتولوگتەر, رەابيليتولوگتەر, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر, پەداگوگتەر مەن پسيحولوگتەر بولدى. تاقىرىپتىق سەسسيالاردا فرانتسيا, يتاليا, اۋستراليا, قىتاي, تۇركيا, ءۇندىستان, رەسەي, قىرعىز رەسپۋبليكاسى, باسقا دا ەلدەردىڭ عالىمدارى بايانداما وقىدى.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا بالالاردى وڭالتۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى اجار عينيات نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە, ەرەكشە قابىلەتتى بالالاردى بەيىمدەۋگە كۇش سالىپ جۇرگەن تاجىريبەلى دارىگەرلەرگە العىس ايتىپ, كونفەرەنتسيانىڭ ءونىمدى, مازمۇندى وتۋىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.
«دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگىنە سايكەس جىل سايىن نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردان 9 ملن ادام باقيلىق بولادى ەكەن. الەمدە 5 جاسقا تولماعان 50 ميلليوننان استام بالا نەۆرولوگيا اسەرىنەن مۇگەدەكتىكپەن الىسادى. ارينە, نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ كوبىنىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بار. سول تۇرعىدا بۇگىنگى كونفەرەنتسيا نەۆرولوگياداعى پروفيلاكتيكا, دياگنوستيكا, وڭالتۋ ءىس-شارالارى, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرىن, سالاعا جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ جايىن, باسقا دا جاڭاشىل ءادىس-تاسىلدەردى تالقىلاۋعا نەگىز بولادى. مەديتسينالىق وڭالتۋ كۇندەرى اياسىندا سالاداعى وزگە دە وزەكتى ماسەلەلەر جامبىل وبلىسىنىڭ مەركى اۋدانىندا وتەتىن «شيپاجاي–2024» IX حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق فورۋمىندا تالقىلانادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينا سالاسىن جاڭارتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستى قولعا الىپ وتىر. سونىڭ اياسىندا نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستاردى ەمدەۋگە كوپ كوڭىل بولىنەدى», دەدى ا.عينيات.
پلەنارلىق سەسسيادا وقۋ-اعارتۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ناتاليا جۇمادىلداەۆا نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردى ەرتە انىقتاۋعا پەداگوگتەردىڭ ارالاسۋى ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
«بۇگىندە ساپالى سكرينينگ ارقىلى دياگنوزدى مەيلىنشە ەرتە قويۋ وزەكتى بولىپ وتىر. ءبىلىم جۇيەسىندە 4 ميلليونعا جۋىق بالا وقيدى. 7 مىڭعا جۋىق بالادان اۋىتقۋشىلىق بايقالعان. بالا بالاباقشاعا, مەكتەپكە باراردا جان-جاقتى تەكسەرۋدەن وتكەن سوڭ دياگنوز قويىلىپ جاتادى. سوندىقتان بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى مەن ءبىلىم جۇيەسىنىڭ الدىندا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارداعى مۇعالىمدەرگە, باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمدەرىنە دياگنوستيكانىڭ العاشقى ماشىقتارىن ۇيرەتۋ مىندەتى تۇر. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا بالالار 2 جاستان بارادى. ول كەزدە بالانىڭ دامۋى كەشەۋىلدەگەن بولسا, قانداي دا ءبىر اۋىتقۋ بايقالسا, سويلەۋىندە كەمشىلىك بولسا, باسقا دا ەرەكشەلىك بايقالسا, انىقتاۋ قيىن. سوندىقتان دا وسى باعىتتا وقىتۋدى پىسىقتاۋىمىز كەرەك», دەدى ن.جۇمادىلداەۆا.
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ءلاززات قالتاەۆا ەرەكشە بالالاردى ەمدەۋدەن بولەك, ەرتە جاستان قوعامعا بەيىمدەۋدى ۇمىتپاۋ كەرەگىن ەسكە سالدى.
«پارلامەنت سەناتىندا ەرەكشە بالالاردىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى ولاردى وڭالتۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى ءجيى قوزعاپ ءجۇرمىز. ءبىز ەرەكشە قابىلەتتى بالالاردى بارىنشا ەمدەپ-جازۋعا عانا كوڭىل بولۋمەن شەكتەلمەۋىمىز كەرەك. ولاردىڭ مەكتەپتە, جوعارى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاساۋ قاجەت. وڭالتۋعا قاتىستى ساۋال كوپ. وڭالتۋدان وتكەن, ونىڭ قىر-سىرىن بىلەتىن ازامات رەتىندە ايتارىم, ءبىرىنشى كەزەكتە ونىڭ ناقتى ماقساتى بولۋى قاجەت. كوپتەگەن اتا-انا بالاسىن وڭالتۋ ارقىلى تولىققاندى ساۋىقتىرۋدى سۇرايدى. بىراق, شىنىن ايتقاندا, بۇل شارۋا وتە قيىن, كۇردەلى. بۇگىندە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار قوعامنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە قالىپتاسىپ كەلەدى. كونفەرەنتسيادا قوعامداعى ەرەكشە قابىلەتتى ازاماتتارعا قامقورلىق جاساۋعا قاتىستى تولىمدى, وزەكتى وي-پىكىر, ۇسىنىس كوپ ايتىلدى, ناتيجەسى بولادى دەپ سەنەمىز», دەدى ل.قالتاەۆا.
بۇگىندە بالالاردى وڭالتۋ ۇلتتىق ورتالىعى جىل سايىن 14 وڭالتۋ كۋرسىنا 4 200 بالا قابىلدايدى. اي سايىن 300-دەن استام بالاعا مەديتسينالىق وڭالتۋ كومەگىن كورسەتەدى. ورتا ەسەپپەن ءار بالا 16 قىزمەت ءتۇرىن الادى. ورتالىقتا نەۆروپوتولوگتەر, فۋنكتسيونالدى مەديتسينالىق وڭالتۋ ماماندارى, پسيحولوگتەر, لوگوپەدتەر, ماسساج تەراپەۆتەرى, جاتتىعۋ تەراپياسى, فيزوتەراپيا نۇسقاۋشىلارى جۇمىس ىستەيدى. وسىنشا مامانعا سۇرانىستىڭ جىل ساناپ ارتىپ وتىرعانى نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردىڭ كوبەيىپ بارا جاتقانىن بىلدىرسە كەرەك.
كونفەرەنتسيادا نەۆرولوگيالىق اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەردى وڭالتۋ, اۋرۋىن ەرتە انىقتاۋ, يننوۆاتسيالىق ەمدەۋگە, وڭالتۋعا قاتىستى كەشەندى تاسىلدەر ۇسىنىلدى. قابىلدانعان قارار ەلدەگى ساۋىقتىرۋ قىزمەتىن ودان ءارى دامىتۋعا نەگىز بولادى. كەلەلى كەڭەس بارىسىندا ۇزدىك نەۆروپاتولوگ, رەابيليتولوگ, مەتسەناتتار, قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتەتىن ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى «التىن شيپاگەر» ۇلتتىق مەديتسينالىق سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى.