نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالار قوعامعا بەيىمدەلىپ, ءوزىن جات, وقشاۋ سەزىنبەسە مۇنى – وسى باعاتتا ىسكە اسىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى دەپ باعالاۋعا بولادى. وكىنىشكە قاراي, مۇنداي اۋرۋعا شالدىققان بوبەكتەردىڭ دياگنوزى بالاباقشادا, ءتىپتى مەكتەپكە بارعاندا انىقتالاتىن ساتتەر ءجيى كەزدەسەدى. سالدارىنان بالالاردى وڭالتۋ, قوعامعا بەيىمدەۋ ءبىرىنشى بالانىڭ وزىنە, اتا-اناعا سوسىن بارىپ وڭالۋ كۋرستارىن جۇرگىزەتىن ماماندارعا ءبىراز سالماق سالادى. ۇلتتىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمىمەن بىرگە وتكىزگەن كونفەرەنتسيادا سالاداعى وسى جانە وزگە دە باعىتتار قارالدى.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيا «نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋداعى, ەمدەۋدەگى جانە وڭالتۋداعى مۋلتيديستسيپلينارلىق ءتاسىل» تاقىرىبىندا ۇيىمداستىرىلدى. وعان دەنساۋلىق ساقتاۋ, وقۋ-اعارتۋ, ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. قوناقتاردىڭ اراسىندا نەۆروپاتولوگتار, رەابيليتولوگتار, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر, پەداگوگتار مەن پسيحولوگتار بولدى. تاقىرىپتىق سەسسيالاردا فرانتسيا, يتاليا, اۆستراليا, قىتاي, تۇركيا, ءۇندىستان, رەسەي فەدەراتسياسى, قىرعىزستان جانە باسقا دا ەلدەردىڭ عالىمدارى بايانداما وقىدى.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ۇلتتىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى اجار عينيات نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە, ەرەكشە قابىلەتتى بالالاردى بەيىمدەۋگە كۇش سالىپ جۇرگەن تاجىريبەلى دارىگەرلەرگە العىس ايتىپ, كونفەرەنتسيانىڭ ءونىمدى بولۋىن تىلەدى.
«دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگى بويىنشا جىل سايىن نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردان 9 ملن ادام باقيلىق بولادى ەكەن. الەمدە 5 جاسقا تولماعان 50 ميللوننان استام بالا نوۆرولوگيا اسەرىنەن مۇگەدەكتىكپەن الىسادى. ارينە, نەۆرولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ باسىم كوپشىلىگىن الدىن الۋعا بولادى. بۇگىنگى كونفەرەنتسيا نەۆرولوگياداعى پروفيلاكتيكا, دياگنوستيكا, وڭالتۋ ءىس-شارالارى, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەرەلەرىن, سالاعا جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ جايىن جانە باسقا دا جاڭاشىل ءادىس-تاسىلدەردى تالقىلاۋعا نەگىز بولادى. مەديتسينالىق وڭالتۋ كۇندەرى اياسىندا سالاداعى وزگە دە وزەكتى ماسەلەلەر جامبىل وبلىسى, مەركى اۋدانىندا وتەتىن «شيپاجاي-2024» IX حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق فورۋمدا تالقىلانادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينا سالاسىن جاڭارتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستاردى قولعا الىپ وتىر. سونىڭ اياسىندا نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستاردى ەمدەۋگە كوپ كوڭىل بولىنەدى», دەيدى اجار عينيات.
پلەنارلىق سەسسيادا وقۋ-اعارتۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ناتاليا جۇمادىلداەۆا, نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردى ەرتە انىقتاۋعا پەداگوگتاردىڭ ارالاسۋى ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
ء«بىز ەرەكشە قابىلەتتى ازاماتتار, اسىرەسە بالالار جايىندا ايتقاندا وسى سالادا جاڭا تاجىريبە ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن بىلەمىز. بۇگىندە ساپالى سكرينينگ ارقىلى دياگنوزدى مەيلىنشە ەرتە قويۋ وزەكتى بولىپ وتىر. ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە 4 ميللونعا جۋىق بالا وقيدى. ءبىز سوندا بايقاعانىمىز 7 مىڭعا جۋىق بالادان اۋىتقۋشىلىق بايقالعان. بالا بالاباقشاعا, مەكتەپكە باراردا جان-جاقتى تەكسەرۋدەن وتكەن سوڭ دياگنوز قويىلىپ جاتادى. سوندىقتان بۇگىندە دەنساۋىلىق ساقتاۋ سالاسى مەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ الدىندا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارداعى مۇعالىمدەرگە, باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمدەرىنە دياگنوستيكانىڭ العاشقى ماشىقتارىن ۇيرەتۋ مىندەتى تۇر. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا بالالار 2 جاستان بارادى. ول كەزدە بالانىڭ دامۋى كەشەۋىلدەگەن بولسا, قانداي دا ءبىر اۋىتقۋلار بايقالسا, سويلەۋىندە كەمشىلىك بولسا, باسقا دا ەرەكشەلىكتەر بايقالسا انىقتاۋ قيىن. سول ءۇشىن دە ءبىز وسى باعىتتا وقىتۋدى پىسىقتاۋىمىز كەرەك», دەيدى ۆيتسە-مينيستر ن. جۇمادىلداەۆا.
وسىدان سوڭ پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ءلاززات قالتاەۆا ەرەكشە قابىلەتتى بالالاردى ەمدەۋدەن بولەك, ەرتە جاستان قوعامعا بەيىمدەۋدى ۇمىتپاۋ كەرەگىن ەسكە سالدى.
«پارلامەنت سەناتىندا ەرەكشە قابىلەتتى بالالاردىڭ كوبەيۋىنە جانە وڭالتۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى قاۋزاپ ءجۇرمىز. ءبىز ەرەكشە قابىلەتتى بالالاردى بارىنشا ەمدەپ-جازۋعا عانا كوڭىلبولۋمەن شەكتەلمەۋىمىز ءتيىس. ولاردىڭ مەكتەپتە, جوعارى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاساۋ كەرەك. وڭالتۋ بويىنشا ساۋال كوپ. مەن وڭالتۋدانوتكەن, ونىڭ قىر-سىرىن بىلەتىن ازامات رەتىندە ايتار بولسام, ءبىرىنشى كەزەكتە وڭالتۋدىڭ ناقتى ماقساتى بولۋى قاجەت. وكىنىشكە قاراي, كوپتەگەن اتا-انا بالاسىن وڭالتۋ ارقىلى تولىققاندى ساۋىقتىرۋدى سۇرانادى. بىراق شىندىققا تىكە قارايتىن بولساق, بۇل شارۋا قيىن, بۇگىندە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار قوعامنىڭ ءبىر بولشەگى رەتىندە قالىپتاسىپ كەلەدى. كونفەرەنتسيادا قوعامداعى ەرەكشە قابىلەتتى ازاماتتاردىڭ يگىلىگى ءۇشىن تولىمدى, وزەكتى وي-پىكىر, ۇسىنىستار ايتىلادى, ناتيجەسى بولادى دەپ سەنەمىز», دەيدى ل. قالتاەۆا.
ىزىنشە اجار عينيات ءۇش كۇنگە جالعاساتىن كونفەرەنتسيانىڭ قارارى تانىستىرىلاتىنىن ايتتى. سەبەبى كونفەرەنتسياعا ەلدەگى بىلىكتى ماماندار جيىلدى. ولار ءۇش كۇندە ولار وزدەرىنىڭ وزىق يدەيالارىن ۇسىنادى.
بۇگىندە ۇلتتىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى جىل سايىن 14 وڭالتۋ كۋرسىنا 4 200 بالانى قابىلدايدى ەكەن. اي سايىن 300-دەن استام بالاعا مەديتسينالىق وڭالتۋ كومەگىن كورسەتەدى. ورتا ەسەپپەن ءار بالا 16 قىزمەت ءتۇرىن الادى. ورتالىقتا نەۆروپوتولوگتار, فۋنكتسيونالدى مەديتسينالىق وڭالتۋ ماماندارى, پسيحولوگتار, لوگوپەدتەر, ماسساج تەراپەۆتەرى, جاتتىعۋ تەراپياسى, فيزوتەراپيا نۇسقاۋشىلارى جۇمىس ىستەيدى. ءارى وسىنشا مامانعا سۇرانىستىڭ جىل ساناپ كوبەيۋى نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردىڭ كوبەيىپ جاتقانىن بىلدىرسە كەرەك.
كونفەرەنتسيادا نەۆرولوگيالىق اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەردىڭ الدىن الۋ, ەرتە انىقتاۋ, يننوۆاتسيالىق ەمدەۋ جانە وڭالتۋ بويىنشا كەشەندى تاسىلدەر ۇسىنىلدى. ويتكەنى, كونفەرەنتسيانىڭ قابىلدانعان قارارى ەلدەگى وڭالتۋ قىزمەتىن ودان ءارى دامىتۋعا نەگىز بولادى. وسى كۇنى العاش رەت ۇزدىك نەۆروپاتولوگ, رەابيليتولوگ, مەتسەناتتار, قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتەتىن ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى «التىن شيپاگەر» ناگراداسىمەن ماراپاتتالعانىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون بولار.