ەلىمىزدىڭ شىعىسىنداعى زايسانعا سوناۋ 60-جىلدارى مەملەكەت باسشىسى د.قوناەۆ ساپارمەن كەلگەندە تاۋ ەتەگىندەگى جاسىل جەلەكتى, كوشەدەگى ارىقتاردا سارقىراپ اعىپ جاتقان سۋدى, قالاعا ەرەكشە كورىك بەرىپ تۇرعان ساۋىر, سايقان تاۋلارىن كورگەندە ءسۇيسىنىپ, «قالالارىڭىز الماتىنىڭ ماكەتى سياقتى» دەگەن ەكەن. ول ول ما, وڭىردە مۇناي مەن گاز, باسقا دا تابيعي بايلىقتار جاتىر. مىنە, ون جىلدان استى, اۋدان ەلدى مەكەندەرىنە گاز تارتىلعان. اۋىلدارعا اپاراتىن جولدارعا اسفالت توسەلگەن, اۆتوبۋستار قاتىنايدى. قىسقاسى, زايسان كوركەيىپ, جاڭارىپ, جاسارىپ كەلەدى.
بۇدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن اۋدان اكىمى قىزمەتىنە بۇرىندارى كاسىپكەرلىكپەن شۇعىلدانعان, كەزىندە اۋدان ورتالىعىنا ۇلكەن مەشىت سالىپ بەرگەن, باسقا دا الەۋمەتتىك عيماراتتاردى تۇرعىزعان, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى اەليتا احمەتسالىمقىزى تاعايىندالعان بولاتىن. باسشىعا ءوڭىردىڭ تىنىس-تىرشىلىگى, پروبلەمالار بۇرىننان تانىس. قىزمەتكە تاعايىندالا سالا اكىم ءوز قىزمەتىن اۋداننىڭ ەلدى مەكەندەرىن تۇگەل ارالاپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەزدەسۋدەن باستادى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجى, تولعاندىرعان ماسەلەلەرى از ەمەس. اەليتا كەزدەسۋدە بارلىق ارىزدى تىڭداپ, بويىنا بىتكەن قاسيەتى بويىنشا كەيبىرىن بىردەن شەشىپ, بىرگە ەرىپ جۇرگەن ءبولىم باسشىلارىنا ماسەلەلەردى رەتتەۋگە تاپسىرما بەردى.
اۋدان بيۋدجەتىنە قوسىمشا قاراجات بولۋگە دە قول جەتكىزدى. زايسان اۋدانىنان سايلانعان وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى رەتىندەگى تاجىريبەسى بۇل شارۋالاردى شەشۋگە اسەر ەتتى. مىنە, ءىستىڭ قىرى مەن سىرىن جەتىك بىلەتىن بىلىكتى باسشى كوپ ىزدەنىس پەن ىسكەرلىكتىڭ ناتيجەسىندە ءبىرشاما تابىسقا قول جەتكىزدى. جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 4 072-كە جەتىپ, بيۋدجەتكە 1,1 ملرد تەڭگە سالىق ءتۇستى. ونەركاسىپتە 7,6 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالاسى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ 52,2 ملرد تەڭگەگە جەتتى. وتكەن جىلى اۋداندا استىقتان جاقسى ءتۇسىم الىندى. «ىسكەر» باعدارلاماسىمەن 36 جوباعا 144 ملن تەڭگە, «اگروبيزنەس» باعدارلاماسىمەن ەكى جوباعا 21 ملن تەڭگە, بارلىعى 165 ملن تەڭگە نەسيە شارۋا قوجالىقتارىنا بەرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سۋ رەسۋرستارىنىڭ قولجەتىمدى بولۋى اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا تىكەلەي ىقپال جاسايتىن فاكتور ەكەنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. اۋداندا ۇيدەنە سۋ جۇيەسى بار. ول اۋداننىڭ ەگىستىك القاپتارىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەدى. دەمەك, سۋ قويماسىنا كۇردەلى جوندەۋ دە – باستى مىندەتتىڭ ءبىرى. سونىمەن قاتار كەندىرلىك وزەنىنە بوگەت سالۋ دا سۋارمالى ەگىنشىلىكتىڭ دامۋىنا اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز.
«اۋداندا شەشىمىن تاپپاعان پروبلەمالار بارشىلىق. 2024 جىلدى وبلىس اكىمى ەرمەك كوشەرباەۆ وڭىرىمىزدە «جول جىلى» دەپ جاريالادى. جولداردى جوندەۋ, اۋدان ورتالىعىنداعى كوشەلەردى اباتتاندىرۋدا كوپ جۇمىس اتقاردىق. زايسان, ءبىرجان, قاراتال, اينابۇلاق, كوكجىرا, قۋانىش, كوگەداي, مۇقاشى اۋىلدارىنىڭ كوشەلەرىنە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. «ومبى – مايقاپشاعاي – شىلىكتى – اقجار» جولىنىڭ 20 شاقىرىمى تولىق اياقتالدى. «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا شىلىكتى, قارابۇلاق, كەڭساي, جارسۋ, باقاسۋ, سارجىرا اۋىلدارىندا 578,8 ملن تەڭگەگە 20,8 شاقىرىم كوشە مەن كىرەبەرىس جولدارعا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قارابۇلاق, كوگەداي, كەڭساي, تاسباستاۋ, جاڭاتۇرمىس, مۇقاشى, قارساي اۋىلدارىنىڭ سۋ جۇيەلەرىنىڭ تامىرىنا قان جۇگىردى. «قازاقستان حالقىنا» قورىنان 250 ملن تەڭگەگە م.اۋەزوۆ مەكتەبى زاماناۋي جاڭا جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. زايسان قالاسىندا قۇنى 2 ملرد 500 ملن تەڭگە بولاتىن 300 ورىندىق مەكتەپ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر, بيىل پايدالانۋعا بەرىلەدى», دەيدى اكىم ءبىراز يگىلىكتى جاڭالىقتان حاباردار ەتىپ.
ايتۋىنشا, قارابۇلاق اۋىلىنداعى 75 ورىندىق جەكەمەنشىك بالاباقشا اشىلعان كەزدەگى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قۋانىشىندا شەك بولماعان. سونىمەن قاتار جىل باسىنان بەرى 7 ملرد تەڭگەنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى اتقارىلعان.
«وڭىرلىك ء«بىر قاباتتى شىعىس باعدارلاماسى» شەڭبەرىندە كوپبالالى وتباسىلار جانە الەۋمەتتىك قولداۋدى قاجەت ەتەتىن جاندار ءۇشىن وتكەن جىلى 42 باسپانا تابىس ەتىلسە, بيىل 68 باسپانانىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قاراتال اۋىلىندا 50 كەلۋشىگە ارنالعان دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, سارجىرا, جاڭاتۇرمىس اۋىلدارىندا جاڭا ۇلگىدەگى دارىگەرلىك پۋنكتتەر, جارسۋ جانە اينابۇلاق اۋىدارىندا سپورت زالى مەن مودۋلدەر قۇرىلىسى باستالدى. جاقىندا «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن جاڭا سپورت الاڭدارى پايدالانۋعا بەرىلدى», دەيدى.
مەملەكەت باسشىسى تاپسىرماسىنا سايكەس, رەسپۋبليكا ايماعىنداعى شالعاي ەلدى مەكەندەردەگى ءبىلىم بەرۋ نىساندارى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قوسىلىپ جاتىر. بۇگىنگى كۇنى اۋدانداعى 16 ورتا مەكتەپكە «Starlink» سپۋتنيكتىك ينتەرنەت جەلىسى ورناتىلدى. ءۇش مەكتەپكە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. زايسان اۋدانىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا دا العا ىلگەرىلەۋ بار. اۋداندىق اۋرۋحاناعا 465 ملن تەڭگەگە كومپيۋتەرلىك توموگرافيا اپپاراتى ورناتىلىپ, تۇرعىندارعا قىزمەت كورسەتە باستادى. ال بيىل بۇيرەك ناۋقاسىنا شالدىققان ادامدارعا گەمودياليز اپپاراتى, باسقا دا قاجەتتى دارىگەرلىك قۇرال-جابدىقتار الىنباق.
اۋداندا 35 جاسقا دەيىن 10 مىڭعا تارتا جاس بار ەكەن. اۋداندىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ جۇمىسى اۋدان اكىمدىگىنىڭ نازارىنان تىس قالعان ەمەس. اۋداندا قازىر 105 سپورت نىسانى, 11 مادەنيەت وشاعى حالىققا قىزمەت كورسەتىپ وتىر. اۋدان اكىمى اەليتا احمەتسالىمقىزى كەزىندە ءوزى دە دزيۋدومەن شۇعىلدانىپ, حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق جارىستاردا سان رەت جۇلدە العان ساڭلاق بالۋان. جاقىندا زايساندا بەس جىلعى ۇزىلىستەن كەيىن وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن وبلىستىق حالىق ويىندارىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى باستالدى. زايساندىقتار بايگە, قازاقشا كۇرەس, اۋدارىسپاق, باسقا دا ۇلتتىق ويىنداردا تاماشا ناتيجە كورسەتتى. بۇل كۇندەرى «سايحان» سپورت كلۋبىنىڭ دارحان ابىلحانوۆ باسقاراتىن ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنىڭ وكىلدەرى اۋدان نامىسىن قورعاپ ءجۇر.
ەل مۇراتى جولىنداعى ەسەلى ەڭبەگى كوزگە كورىنىپ, كوڭىلدى دەمدەپ تۇرعان سوڭ, جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايتۋدى ءجون سانادىق. ارينە, اتقارىلاتىن شارۋا ءالى دە كوپ. بىراق سونىڭ ءبارىن بىلىكتى باسشى ابىرويمەن اتقارىپ شىعادى دەگەن سەنىم باسىم.
وڭداسىن ەلۋباي,
«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ارداگەرى, زايسان اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى