1965 جىلى ماجار ۇلتىنىڭ وكىلى لاسلو پولگار ەرەكشە تاجىريبە جاسايدى. «ادام دارىندى بولىپ تۋمايدى, تاربيە مەن جاتتىعۋلار كومەگىمەن قالىپتاسادى» دەگەن ۇستانىمدى بەرىك ۇستانعان ول, ءتىپتى ءوزىنىڭ وتباسىن سىناق الاڭىنا اينالدىرعان.
ل.پولگار تاجىريبە نىساناسى رەتىندە شاحماتتى تاڭدايدى. اۋەلى ءۇيىن شاحمات تۋرالى كىتاپتار مەن ايگىلى شاحماتشىلاردىڭ سۋرەتتەرىنە تولتىرادى.
ناتيجەسىندە, تۇڭعىشى سيۋزەن ءتورت جاستان باستاپ شاحمات وينايدى. جارتى جىل وتكەن سوڭ ول ەرەسەكتەردى جەڭە باستايدى. ورتانشى قىزى سوفيانىڭ جەتىستىگى ودان اسىپ تۇسەدى. ون ءتورت جاسىندا الەم چەمپيونى اتانىپ, بىرنەشە جىلدان كەيىن گروسسمەيستەر اتاعىن الادى. ال كەنجە قىز يۋديت اپكەلەرىنەن وزدى. ول بەس جاسىندا اكەسىن جەڭىپ كەتەتىن دارەجەگە جەتەدى. 12 جاسىندا الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك ءجۇز شاحماتشىسىنىڭ قۇرامىنا كىرگەن ەڭ جاس ويىنشى اتانادى. ون بەس جاسقا تولعاندا يۋديت شاحمات تاريحىنداعى ەڭ جاس گروسسمەيستەر دەگەن اتقا يە بولادى. ءسويتىپ, يۋديت ايگىلى امەريكالىق شاحماتشى بوببي فيشەر رەكوردىن جاڭارتتى.
«كوپ ايتسا كوندى»
1950 جىلى پسيحولوگ سولومان اش قاتارىنان بىرنەشە تاجىريبە جۇمىسىن جۇرگىزەدى. سول سىناقتاردىڭ قورىتىندىسى – «جۇرتتان بولىنگەنشە, كەلىسە سالعان جاقسى» دەگەن تەورياعا سايادى.
تۇسىندىرە كەتەيىك, پسيحولوگ زالعا 20 ادام جيناسا, سونىڭ 19-ى ءوزى ارنايى دايىنداپ قويعان اكتەرلەر بولاتىن. ەندى قىزىعى سول, سولومان اش تاجىريبەگە قاتىسۋشىلارعا سۋرەتتەگىدەي ەكى كارتوچكا ۇسىنادى. ءبىرىنشى كارتوچكاداعى جولاقتىڭ ۇزىندىعى س جولاعىمەن بىردەي ەكەنى كورىنىپ تۇر. الايدا زالدا وتىرعان اكتەرلەر ەكەۋىنىڭ ۇزىندىعى ەكى ءتۇرلى دەپ شۋلاپ قويا بەرگەن كەزدە, سىناققا قاتىسۋشى ولاردىڭ الداپ وتىرعانىن تۇسىنبەي, ابدەن ابدىراپ قالادى. «دۇرىس ەمەس» جاۋاپ تاڭداعانىنا ىشتەي كۇلەدى. تاجىريبە سوڭىندا سىناققا قاتىسۋشىلاردىڭ 75 پايىزى توپتاعىلاردىڭ قاتە جاۋابىن قولداعان.
نازاردىڭ ناتيجەسى
1898 جىلى نورمان تريپلەتت جارىسقا قاتىساتىن ۆەلوسيپەدشىلەردى زەرتتەگەن. پسيحولوگ وسى ءبىر تاجىريبەسى ارقىلى سپورتشىلاردىڭ ناتيجەسىنە تريبۋنادا وتىرعان جانكۇيەرلەر ارەكەتىنىڭ اسەرىن انىقتاعان.
زەرتتەۋ قورىتىندىسى بويىنشا, سپورتشىلاردىڭ ناتيجەسىنە جانكۇيەرلەردىڭ نازارى ۇلكەن اسەر ەتەتىن كورىنەدى. وسىعان ۇقساس سىناقتاردى روبەيرت زايونتس تە جۇرگىزگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, باسقالار قاراپ وتىرسا, جۇمىس ىستەپ جاتقان ادامنىڭ ارەكەتى كۇرت وزگەرىپ كەتەدى. الايدا مۇنداي اسەر بولۋىنا باقىلاۋشى جۇمىس ىستەپ جاتقان ادامنىڭ ىسىنەن حاباردار بولۋى كەرەك. الايدا ادام اقىل-وي ەڭبەگىمەن اينالىسىپ وتىرعاندا, مىسالى, ساباق وقىپ نەمەسە كۇردەلى ەسەپتى شەشىپ وتىرسا, جالعىز ءوزى قالعان پايدالى. ال فيزيكالىق بەلسەندىلىك كەزىندە قاسىندا تاجىريبەلى بىرەۋدىڭ بولۋى ونىڭ جۇمىسىنا جاعىمدى اسەر ەتەدى.