ءار وتباسى – بەرەكەلى قوعامنىڭ تىرەگى. سونىڭ ايعاعى رەتىندە ەلىمىزدە جىل سايىن «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق بايقاۋى ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. كەشە استانا تورىندە وتباسى كۇنى قۇرمەتىنە ءداستۇرلى بايقاۋدىڭ جەڭىمپازدارى ارنايى ماراپاتتالدى. سالتاناتقا مەملەكەتتىك لاۋازىمدى تۇلعالار, قوعام قايراتكەرلەرى, ءتۇرلى ۇيىمداردىڭ باسشىلارى جانە ەلوردا جۇرتشىلىعى قاتىستى.
وتباسى – شاعىن مەملەكەت. سول شاعىن مەملەكەتتىڭ بەرەكە-بىرلىگىن ساقتاپ, ىنتىماعىن جاراستىراتىن اتا-انا بولسا, كوزدىڭ قاراشىعىنداي بالالار – ادالدىقتى تۋ ەتكەن جانۇيانىڭ جالعاسى, ءىزباسارى, ەلدىڭ كەلەشەگى. مۇنى زايىرلى, قۇقىقتىق مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءاربىر وتباسى جاقسى بىلەدى. «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق بايقاۋىنا ۇمىتكەر بولعان اۋدان, وبلىس, قالاداعى وتباسىلاردىڭ قاي-قايسىسى دا – ۇرپاق جالعاسىنىڭ, ۇلت تاربيەسىنىڭ ۇزدىك ۇلگىسىن كورسەتىپ, كوپتىڭ قوشەمەتىنە بولەنگەن اقادال جاندار. وسى كۇنگە دەيىن بايقاۋعا ەلدىڭ بارلىق وڭىرىنەن 20 مىڭنان اسا وتباسى قاتىسىپتى. ونىڭ ىشىندە سان ءتۇرلى سالادا تولىمدى ەڭبەك ەتكەن ابزال جاندار, ەڭبەك ادامدارى جەتەرلىك. بيىل بايقاۋعا قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن ۇمىتكەرلەردەن اۋداندىق (قالالىق) كوميسسيالارعا 3 369 ءوتىنىم ءتۇسىپتى. وتىنىمدەردىڭ سانى بويىنشا قاراعاندى وبلىسى (534 ءوتىنىم) – كوش باسىندا. بايقاۋعا قاتىسقان وتباسىلار اراسىندا 1 508 كوپبالالى, 700 جاس وتباسى بار ەكەن.
«مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق بايقاۋىنىڭ لاۋرەاتىن ماراپاتتاۋ راسىمىندە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ جەڭىمپازدارعا ساتتىلىك تىلەپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.
«مەرەيلى وتباسى» بايقاۋى – ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتۋعا جول اشاتىن, وزىندىك ءداستۇرى بار بىرەگەي جوبا. حالقىمىزدىڭ اسىل قاسيەتتەرىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت. وسى ورايدا ءار وتباسى ايرىقشا ءرول اتقارادى. ەلىمىزدە ادال ەڭبەگىمەن كوپكە ۇلگى بولىپ جۇرگەن ونەگەلى اۋلەتتەر از ەمەس. بۇگىنگى سالتاناتتى كەش – سونىڭ ايقىن دالەلى. بۇل بايقاۋداعى ءاربىر وتباسىنىڭ جەڭىسىن بىرلىگى جاراسقان جۇرتىمىزدىڭ مەرەيلى جەتىستىگى دەپ باعالاۋعا بولادى», – دەلىنگەن پرەزيدەنتتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىندا.
سەنات توراعاسى «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىنىڭ بىرنەشە لاۋرەاتتارىن ماراپاتتاپ, ۇلگىلى جانۇيالارعا العىس ايتتى.
– وتباسى كۇنى – كوپ مەرەكەنىڭ ءبىرى عانا ەمەس. ول – ۇلتىمىزدى ۇيىستىراتىن, ءار شاڭىراققا شاتتىق سىيلايتىن ماڭىزدى مەيرام. بارشاڭىزدى وسى اتاۋلى مەرەكەمەن قۇتتىقتايمىن. بۇگىن ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن ۇزدىك وتباسىلار جيىلىپ وتىر. سىزدەردىڭ ونەگەلى جولدارىڭىز كوپشىلىككە ۇلگى, اسىرەسە, وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن اينىماس باعدار دەپ ايتساق ارتىق بولمايدى. دانا حالقىمىزدا «وتان – وتباسىنان باستالادى» دەگەن ءسوز بار. راسىمەن, ءار وتباسى – ەلدىكتىڭ تىرەگى جانە بەرەكە-بىرلىكتىڭ باستاۋى. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وتباسى الەۋەتىن كوتەرۋگە, انا مەن بالانى قورعاۋعا, قوعامدا دۇرىس قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋگە ايرىقشا ءمان بەرىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى جۋىردا جولداۋدا وسى ماسەلەگە تاعى دا باسا نازار اۋداردى. پرەزيدەنت وندا ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ارنالعان كەزەكتى الەۋمەتتىك باستامالار كەشەنىن جاريالادى. مۇنىڭ بارلىعى ەلىمىزدەگى ءار وتباسىنىڭ ومىرىنە وڭ ىقپال ەتەتىنى انىق, – دەدى م.اشىمباەۆ.
وسىدان سوڭ مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى, پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ايدا بالاەۆا جەڭىمپازدارعا جىلى لەبىزىن جەتكىزدى.
– ەلىمىزدەگى ءاربىر وتباسى – قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ تىرەگى. ءۇيدىڭ ۇلكەندەرى, سىزدەر, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنا ادامگەرشىلىك, ىزگى قاسيەتتەردى ءسىڭىرىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەپ جۇرسىزدەر. وسىلايشا, ەلدىڭ دامۋىنا, گۇلدەنۋىنە ۇلەس قوسىپ كەلەسىزدەر. ەڭبەكتەرىڭىز جانا بەرسىن. وتباسىلارىڭىزدان ىرىس-ىنتىماق كەتپەسىن, شاڭىراقتارىڭىز شاتتىق پەن قۋانىشقا تولى بولسىن, – دەدى ا.بالاەۆا.
ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن كەلگەن 20 ۇزدىك وتباسىنىڭ ىشىندە اتىراۋدان كەلگەن سىراليەۆتەر اۋلەتى بار. بىرلىگى جاراسقان جانۇيا مۇشەلەرى شىعارماشىلىقپەن جانە ۆولونتەرلىكپەن اينالىسادى. وتاعاسى تورەمۇرات سىراليەۆ كۇزەتشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. زايىبى – ساعيا كەمپىرباەۆا بالالار مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى. تورەمۇرات 20 جىلدان اسا گەوفيزيكالىق مەكەمەدە ەڭبەك ەتتى. ساعيا 35 جىل بويى جانباي اۋىلىندا بالالار مۋزىكا مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى جانە ديرەكتورى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. ەرلى-زايىپتىلار 33 جىل بويى بىرگە ءومىر سۇرەدى. ءۇش قىز بەن ۇل تاربيەلەپ وتىر. سىراليەۆتەر وتباسىنىڭ ازاماتتىق ىستەرى كوپ. ولار اۋداندىق «جاسSTAR» ەرىكتىلەر توبىن قۇرۋعا ىقپال ەتكەن. بيىل سۋ تاسقىنى كەزىندە وتباسىنىڭ بارلىق مۇشەسى شەتتە قالماي, ادامداردى قۇتقارعان, سۋ باسقان ايماقتارعا ازىق-ت ۇلىك تاسىپ, بەكىنىس بوگەتتەرىن سالعان.
جەڭىمپازداردىڭ اراسىندا الماتى قالاسىنان كەلگەن قاپىشەۆتار وتباسىنىڭ شوقتىعى بيىك. وتاعاسى مۇرات قاپىشەۆ مەن جارى مەنزيپا تولەۋوۆا – زەينەتكەرلەر. بۇگىندە قاپىشەۆتار اۋلەتىنىڭ ءۇشىنشى بۋىنى تەمىرجول سالاسىندا ەڭبەك ەتەدى. شاڭىراقتاعى تەمىرجولشىلاردىڭ جالپى ەڭبەك ءوتىلىن قوسسا, 826 جىلدى قۇرايدى ەكەن. ىنتىماعى جاراسقان ۇلكەن شاڭىراقتىڭ 26 مۇشەسى ماماندىعىن تەمىرجول سالاسىمەن بايلانىستىرعان. مۇرات قاپىشەۆتىڭ ءوزى اكەسىنىڭ ەڭبەك جولىن جالعاستىرعان. تەمىرجولشىلار وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن جۇبايىمەن بىرگە ول دا تەمىرجول سالاسىندا 40 جىل جۇمىس ىستەگەن.
ۇزدىك دەپ تانىلعان وتباسىلاردىڭ اراسىندا اگروونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ ەڭبەككەرلەرى قىزىلوردا وبلىسىنداعى بەكتاەۆتار وتباسى بار. 89 جاستاعى وتاعاسى تولەمىس بەكتاەۆ پەن 87 جاستاعى سانىمقۇل اشىربەكوۆا – ەڭبەك ارداگەرلەرى. تولەمىس اتا – جالاعاش اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, 30 جىلدان اسا مەحانيزاتور بولىپ ىستەگەن. ال سانىمقۇل اجە – «التىن القا» يەگەرى. «باتىر انا» اتاعىنا يە بولدى, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ۇزدىك جەتىستىكتەرى ءۇشىن «حالىقتار دوستىعى» وردەنىمەن ماراپاتتالعان. كۇرىش ءوسىرۋشى 1982-1985 جىلدارى قىزىلوردا وبلىستىق حالىق دەپۋتاتتارى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولعان. بۇگىندە وتباسىندا 11 بالا, 43 نەمەرە, 66 شوبەرە جانە ەكى شوپشەك تاربيەلەپ وتىرعان جايى بار.
«مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىنا قاتىسقان ۇمىتكەرلەردىڭ اراسىندا 474 مۇعالىمدەر اۋلەتى, 456 ەڭبەك وتباسى, 390 كوپۇرپاقتى وتباسى, 327 شىعارماشىلىق وتباسى, 293 ەڭبەك اۋلەتى, 268 كاسىپكەر, 225 سپورتقا دەن قويعان وتباسى, 63 مەتسەنات, 48 ەرىكتى, 21 اسىراپ الۋشى (پاترونات) وتباسى بولىپتى. ول جانۇيالاردىڭ ءاربىر مۇشەسى – قالا, اۋدان, اۋىلداعى اعايىنعا ەڭبەگىمەن, ازاماتتىق ءىسىمىن ۇلگى-ونەگە كورسەتىپ, وتباسى قۇندىلىعىن ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاندار.