كەرەكۋدە ءار سارسەنبىدە قازاقتىڭ ۇلتتىق كيىمدەرىن جاپپاي كيىپ, جۇمىس كۇنىن مەملەكەتتىك ءانۇراندى ورىنداۋمەن باستايتىن جەكەمەنشىك ۇيىم بار. مۇندا مەملەكەتتىك تىلگە, قازاقتىڭ مادەنيەتى مەن ۇلتتىق سالت-داستۇرىنە ماڭىز بەرىلىپ كەلەدى. ەڭ باستىسى, كاسىپورىن باسشىلىعى بۇل اسىل قۇندىلىقتاردى ءار قىزمەتكەرىنە اسا ءبىر تاپقىرلىقپەن, ۇتىمدى تاسىلدەرمەن جەتكىزىپ وتىر.
پاۆلودار قالاسىنداعى «دوم پەچاتي» جشس – ايرانداي ۇيىپ وتىرعان ۇيىم. مۇندا رەسپۋبليكالىق, وڭىرلىك, جەرگىلىكتى گازەت-جۋرنالدار كۇنبە-كۇن باسىلىپ شىعادى. باسپا جانە ديزاين ونىمدەرىنىڭ كەز كەلگەن كۇردەلى ءتۇرىن تاپسىرىسپەن قابىلداپ الا بەرەتىن, ونىسىن جوعارى ساپادا باسىپ بەرەتىن كاسىپورىننىڭ بۇل سالاداعى ورنى بولەك.
كومپانيانىڭ مەملەكەتتىك تىلگە قۇرمەتپەن قارايتىنى, ءارى بۇعان ءوز قىزمەتكەرلەرىن بەيىمدەپ, تىلدەرىن ۇستارتىپ, قازاقتىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىنىڭ ءنارىن بويلارىنا ەگىپ جاتقانى بىلايعى جۇرتقا بايقالمايتىنى راس. باسشىسى ەۆگەنيا پيسارەۆسكايا قازاق حالقىنىڭ قۇندىلىقتارىنا قۇرمەتپەن قارايتىن, مەملەكەتتىك تىلگە, مەملەكەتتىك رامىزدەرگە باسا ءمان بەرەتىن جان ەكەنىن سالەمدەسكەننەن بىردەن بايقادىق. ءىشى زامانعا ساي بەزەندىرىلگەن باسپاحانا كەڭسەسىندەگى ءار قىزمەتكەردىڭ جۇمىس ۇستەلىندە مەملەكەتتىك تۋدى بەينەلەيتىن جالاۋشالار, قابىرعادا ءانۇراننىڭ ءماتىنى ءىلۋلى تۇر.
«كىرگەننەن بايقاعان بولارسىز, ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ مەملەكەتتىك نىشاندارعا دەگەن قۇرمەتى ەرەن. كومپانياعا جۇمىسقا تۇرعان ادامعا اۋەل باستان-اق ول جايىندا ەسكەرتىلەدى. مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرىپ كەلسە, ءتىپتى جاقسى. ال بىلمەگەندەرى قازاق تىلىندە سالەمدەسۋدى, جاۋاپ قاتۋدى بىرتىندەپ ۇيرەنىپ, قازاق مادەنيەتىمەن تانىسا باستادى. مادەنيەت دەمەكشى, ۇيىمدا ءاربىر سارسەنبى «قازاق مادەنيەتى مەن سالت-ءداستۇرىنىڭ كۇنى» دەپ جاريالانعان. بۇل كۇنى ءبىز بارلىعىمىز ورتالىققا جينالىپ, مەملەكەتتىك ءانۇران ورىندايمىز. ءانۇراندا ءبىزدى بىرىكتىرەتىن ۇلىلىق, جۇمىسىمىزدى بەرەكەلى ەتە تۇسەتىن قاسيەت جاتىر. ءوزىم دە, قىزمەتكەرلەرىمىز دە سولاي ۇعىنادى», دەپ باستادى اڭگىمەسىن ەۆگەنيا الەكساندروۆنا.
ەۆگەنيا پيسارەۆسكايانىڭ بالالىق شاعى پاۆلودار وبلىسىنىڭ جەلەزين اۋدانىندا وتكەن. بۇل ءوڭىر ەجەلدەن ورىستانعان ايماق بولىپ ەسەپتەلەدى. كەيىن ونىڭ اتا-اناسى رەسەيگە كوشۋىنە بايلانىستى, جوعارى ءبىلىمدى سول جاقتا الىپ, العاشقى ەڭبەك جولى دا كورشى ەلدە ءورىلدى. «الايدا ۇلانعايىر رەسەي جەرىندە ءوزىمدى سول ورتانىڭ ادامى رەتىندە سەزىنە المادىم, مەنى كىشكەنتايىمنان قازاقتاردىڭ قاراپايىمدىلىعى مەن مەيىرباندىعى تارتىپ تۇراتىن», دەيدى ول.
«بالا كەزىمدە ءبىزدىڭ اۋىل ءتۇرلى ۇلتتان قۇرالدى. ءار ۇلتتىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى, مادەنيەتى بىتە قايناسىپ جاتاتىن. بىراق مەنى قازاق حالقىنىڭ قوناقجايلىلىعى, كوڭىلىنىڭ كەڭدىگى مەن اڭقىلداپ تۇراتىن دارحان مىنەزى ايرىقشا باۋراپ الدى. كىشكەنتاي شاعىمدا توردە جينالىپ تۇرعان قۇراق كورپەلەرگە قاراپ قىزىعاتىنمىن. كورشى قازاقتاردىڭ ۇيلەرىندە مەيمان بولىپ, تۇز قوسىلعان سارى ماي, قايماق, جەنت, تالقان, باۋىرساق جەپ ءماز بولاتىن ەدىك. قازاق دوستارىما ءبىر جاقسىلىق جاساساڭ, وتەۋىن ون ەسە قايتاراتىن. وسى ءبىر اقجارقىن مىنەز مەنى ولارعا بايلاپ تاستادى. قازاقتاردىڭ مادەنيەتىنە, سالت-داستۇرىنە دەگەن ەرەكشە قىزىعۋشىلىقتىڭ وتى تۇتاندى. سول جالىن مەنى ءالى كۇنگە العا سۇيرەۋمەن كەلەدى. وسىدان 20 جىلداي بۇرىن رەسەيدە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن كەزدە پاۆلودارداعى «دوم پەچاتي» ۇيىمى جۇمىسقا شاقىرعاندا, ويلانباستان كەلىسىم بەردىم. وسى ۋاقىت ىشىندە وڭىردەگى باسپا ونىمدەرى ءىسىن العا جىلجىتۋدا كوپ دۇنيەنى اتقاردىق دەپ ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى. وبلىستا ەلتاڭبامىز بەينەلەنگەن مورلەردى شىعارۋدى العاش بولىپ قولعا الدىق. گازەت-جۋرنالدار باسپاحانا رەتىندە ءالى كۇنگە ءبىزدى تاڭدايدى. كاسىبىمىز ءجۇرىپ تۇر», دەپ اڭگىمەسىن جالعاي ءتۇستى ول.
ەۆگەنيا الەكساندروۆنانىڭ پىكىرىنشە, مەملەكەتتىك ءتىل بولعاننان كەيىن ونى دامىتۋ, ورنىقتىرۋ, بەكىتۋ جانە نىعايتۋعا قوعام مىندەتتى تۇردە اتسالىسۋى كەرەك. دەي تۇرعانمەن قازاق حالقىنىڭ جانىن, مادەني قۇندىلىقتارىن تەرەڭىرەك تۇسىنبەي, ءتىلدى مەيلىنشە مەڭگەرۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل ءۇشىن كاسىپورىن ءوز قىزمەتكەرلەرىنە قازاق مادەنيەتىنىڭ نەگىزدەرىن ناسيحاتتاۋمەن كەلەدى. اۋەلى ءوز قىزمەتكەرلەرىنە ۇلتتىق ويۋ-ورنەكپەن بەزەندىرىلگەن قامزولدار تىكتىرگەن. ولاردى كەز كەلگەن مەملەكەتتىك مەرەكەلەردە جانە ۇلتتىق مەيرامداردا كيىپ ءجۇرۋ مىندەتتەلگەن. ال ناۋرىز مەيرامىندا مۇندا استا-توك توي ۇيىمداستىرىلادى. قىزمەتكەرلەر ۇلتتىق ويىنداردى ويناپ, سالت-داستۇرگە قاتىستى بىلىمدەرىن شىڭدايدى.
«مەنىڭ ويىمشا, كەز كەلگەن ۇيىم مەنشىك تۇرىنە قاراماستان, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كوسەگەسىن كوگەرتۋگە, قازاقتىڭ ۇلتتىق مادەني قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋعا اتسالىسۋى كەرەك. بۇل ءماجبۇرلى تۇردە ۇيىمداستىرىلاتىن ناۋقان ەمەس. وعان كومپانيا قىزمەتكەرلەرى سانالى تۇردە باراتىنداي امالدار قاراستىرعان ابزال. بۇل رەتتە ءوز تاجىريبەمىزبەن بولىسەيىن. سوڭعى ەكى جىلدا ءبىز ءار سارسەنبى سايىن ۇجىم بولىپ تاڭەرتەڭ ءانۇراندى ورىنداي باستاعالى ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق تىلىنە دەگەن قۇرمەتتەرى ارتا ءتۇستى. ولاردىڭ كوبى نەگىزى قازاقشا تۇسىنەدى, بىراق سويلەۋگە كەلگەندە ىشكى تەجەلىستەرى بار. سول بوگەتتى مەملەكەتتىك ءانۇران بۇزدى. قازىر مەملەكەتتىك ءتىل تۋرالى پىكىرلەرىن, كەيدە سول تىلدە ءوز ويلارىن اشىق جەتكىزۋدەن قورىقپايدى. جۇرەكسىنۋدەن ادا بولدىق. بۇرىن راس, قازاق ءتىلى دەگەندە كەيبىر قىزمەتكەرلەردىڭ بويىنان ءبىر قولايسىزدىقتى بايقايتىن ەدىك. قازىر جاعداي وزگەرگەن. ءانۇران ءبىزدىڭ جانسارايىمىزدى اشتى, ونى ورىنداپ تۇرعاندا جۇرەگىمىز تۋلاپ, كەۋدەمىزدى پاتريوتتىق سەزىم بيلەپ الادى. ۇجىمدا ەركىندىك پايدا بولدى. ال وزگە ۇلت وكىلدەرى قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتىن, ءتىلىن, جانىن تۇسىنگەن سايىن جاقىنداي تۇسكەندەي اسەر قالدىرادى. ەڭ باستىسى, ءبىز ۇجىم ىشىندە ەركىندىك بولعانىن, ءاربىر قىزمەتكەرىمىز ءوزىن قولايلى سەزىنەتىن ورتادا ەڭبەك ەتكەنىن قالايمىز», دەيدى كاسىپورىن باسشىسى.
اتاپ وتەرلىگى, جۋىقتا پاۆلودار وبلىسىنداعى «تىلدەر ايلىعى» شەڭبەرىندە «مەملەكەتتىك تىلدە ۇزدىك قىزمەت كورسەتۋ» وڭىرلىك بايقاۋى وتكىزىلدى. سول سايىستا «دوم پەچاتي» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ «رۋحتى ەل!» كومانداسى ءوز مۇمكىندىكتەرىن كورسەتىپ, جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. كاسىپورىنداعى ەلەنا جانە ولگا ەسىمدى قىزداردىڭ قازاقشا اجەپتاۋىر ءتىل سىندىرىپ قالعاندارى دا بايقالدى. ۇجىمداعىلار مۇنىمەن تەجەلىپ قالماي, الداعى ۋاقىتتا كاسىبي دە, رۋحاني دا جەتىلۋدى جالعاستىرا بەرەتىن بولامىز دەيدى.
پاۆلودار