شىمكەنتتە الەۋمەتتىك نىساندارمەن بىرگە ستراتەگيالىق ماڭىزدى وبەكتىلەر دە مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلىپ جاتىر. كەزىندە بۇلاردىڭ بارلىعى دا ءارتۇرلى جولمەن جەكەشەلەنىپ كەتكەن بولاتىن. بۇل جولى سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ نىساندارى قايتادان مەملەكەت بالانسىنا الىنادى. بۇل تۋرالى شىمكەنت قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايدىن كارىموۆ مالىمدەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, پرەمەر-مينيستر توراعالىعىمەن وتكەن ەكونوميكانى مونوپوليادان ارىلتۋ جونىندەگى كوميسسيا شەشىمىمەن مەگاپوليستە كەزىندە زاڭسىز بەرىلگەن جەر تەلىمدەرىن مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. 1996-1998 جىلدارى سول تۇستاعى اكىم شەشىمىمەن سۋمەن جابىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ نىساندارى مونوپوليادان ارىلتۋ ماقساتىندا باسەكەلەستىككە بەرىلدى. ءسويتىپ, شاھارداعى جالعىز مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق كاسىپورىننىڭ تاسساي-1, تاسساي-2 سۋ قابىلداعىشى, ۋنيكان سەرۆيس تازارتۋ قوندىرعىسى, اۆتوكولىك شەبەرحاناسى ەنشىلەس ۇيىمدارعا بولىنەدى. 4 ەنشىلەس كاسىپورىنمەن بىرگە بادام – سايرام, اقباي – قاراسۋ سۋ قابىلداعىشتارى دا جەكەشەلەندىرىلدى. 1998 جىلى وسى نىسانداردىڭ يەلەرى ءبىرتۇتاس «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس-عا بىرىگۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. بۇل كەزدە مەملەكەت مەنشىگىندە تەك سۋ قۇبىرلارى عانا قالدى. 2003 جىلى بەكىتىلگەن سۋ كودەكسىنە سايكەس قالالاردى سۋمەن جابدىقتاۋشى سۋ تارتۋ قۇرىلىمدارى, سورعى ستانسالارى, سۋ تازارتقىش قوندىرعىلار, باسقا دا ستراتەگيالىق نىساندار مەملەكەت مەنشىگىنەن شىعارىلمايدى دەپ كورسەتىلگەن. الايدا مەگاپوليستە ماڭىزدى نىساندار جەكەشەلەنىپ كەتكەن. جەكە ۇيىم سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدە حالىققا جاعداي جاسامادى. اكىم ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, سۋ ءتاريفى شىمكەنتتە تۇرعىندار, بيۋدجەتتىك مەكەمەلەر, زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن دە بىرنەشە ەسە جوعارى. ماسەلەن, قالادا 1 تەكشە مەتر سۋ ءتاريفى 97 تەڭگەنى قۇراسا استانادا ول ءبىر جارىم ەسەگە تومەن, ياعني 65 تەڭگە. الماتىدا سۋ باعاسى – 55 تەڭگە. شىمكەنتپەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەدەي ارزان. كەرىسىنشە ەلەكتر ەنەرگياسى شىمقالادا استانا مەن الماتىعا قاراعاندا ايتارلىقتاي تومەن. «سوندا قالاي, ەلەكتر قۋاتى ارزان مەگاپوليستە سۋ باعاسى دا قىمبات بولماۋعا ءتيىس قوي. الايدا تاريفتەر كەرىسىنشە ستاتيستيكانى كورسەتىپ وتىر», دەيدى ا.كارىموۆ.
شىمقالادا كارىز تاريفتەرى دە الماتى, استانامەن سالىستىرعاندا جوعارى بولىپ تۇر. ماسەلەن, كارىز جۇيەسىنىڭ ءتاريفى شىمكەنتتە 51 تەڭگە بولسا, الماتىدا ەكى ەسە تومەن, استانادا دا مۇنىمەن شامالاس ەكەن. بيۋدجەتتىك ۇيىمدار ءۇشىن كارىز ءتاريفى شىمكەنتتە 415 تەڭگە. ەلوردادا – 281 تەڭگە. الماتىدا تاريف قۇنى بار-جوعى – 81 تەڭگە. زاڭدى تۇلعالارعا ارنالعان كارىز جۇيەسى تاريفىندە دە كورسەتكىشتەر وسىعان ۇقساس. ەندى ءبىر قىزىعى, كارىز ءتاريفى شىمكەنتتە سونشا قىمبات بولسا دا, تازارتىلعان سۋ وزەنگە اعىزۋعا جارامسىز. قالا تۇرعىندارىنىڭ سارقىندى سۋدىڭ ك ۇلىمسى يسىنە دە قاتىستى ارىز-شاعىمى كوپ. «بۇل «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس-نىڭ كارىز سۋىن تازارتۋ جۇمىستارىنىڭ ءوز دەڭگەيىندە ەمەس ەكەنىن كورسەتەدى», دەدى ا.كارىموۆ.
سۋمەن جابدىقتاۋ, سۋ بۇرۋ جۇمىستارىنىڭ تۇرعىندار ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرگەن قالا بيلىگى وسى ستراتەگيالىق نىسانداردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋدى كوزدەپ وتىر. ول تاريفتەردى رەتتەۋگە كەلەشەكتە مۇمكىندىك بەرەدى.
شىمكەنت قالالىق ەنەرگەتيكا جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى رزابەك مەڭدىقۇلوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, اقباي – قاراسۋ سۋ قابىلداعىشى ستراتەگيالىق نىسان بولعانىنا قاراماستان, ونىڭ اۋماعىندا زاڭسىز قۇرىلىس نىساندارىنىڭ سالىنعانى انىقتالعان. ماسەلەن, ول جەردە كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ پانەلدەرى, قوناقۇي كەشەنى, جابىق باسسەين, مەرەكەلىك زال, ەكى قاباتتى تۇرعىنجاي, مال قورا, تەمىر-بەتون بۇيىمدارىن شىعاراتىن تسەح, ويىن-ساۋىق نىساندارى سالىنىپ كەتكەن. تەمىر-بەتون تسەحى ءدال سۋ قويماسىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان. ال سۋدى زارارسىزداندىرۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىلگەن ساتتەن بەرى جۇمىس ىستەمەيدى.
سالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بيىل قاڭتار ايىندا ەنەرگەتيكا باسقارماسى 2023 جىلعى تاريف-سمەتالىق جوسپاردىڭ ورىندالۋىن تەكسەرگەن كەزدە «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگتىڭ» سارقىندى سۋدى تازالاۋ وبەكتىسىندە ءبىراز كەمشىلىكتى انىقتاعان. باسقارما بۇل ءىس بويىنشا سوتقا تالاپ-ارىز جولداعان.
قالا اكىمى ورىنباسارىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ۇكىمەت باسشىسى توراعالىق ەتەتىن كوميسسيا شەشىمىمەن مەگاپوليستە جەكەشەلەنىپ كەتكەن بۇرىنعى مەملەكەتتىك نىساندار تەكسەرىلىپ جاتىر. سوندىقتان ەگەر قايسىبىر نىساننىڭ زاڭسىز يەمدەنگەنى انىقتالسا, ول مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلادى. وسىعان بايلانىستى بۇگىنگى تاڭدا شاھاردى سۋمەن جابدىقتاۋشى مونوپوليست كومپانيانىڭ قىزمەتى قۇزىرلى ورگاندار تاراپىنان تەكسەرۋگە الىندى.
«سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس-مەن بىرگە قالادا تاعى ءبىر مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق كاسىپورىن تۇرعىندارعا سۋ جەتكىزۋمەن اينالىسادى. بىراق ەكى ۇيىمنىڭ ءتاريفى ەكى ءتۇرلى. «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» كومپانياسىنىڭ قىمبات ءتاريفى ەسكى ينفراقۇرىلىمدى جاڭالاۋعا ارنالعان ينۆەستيتسيالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋىنا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. قازىر بۇل ماسەلەگە وراي ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ ارنايى كوميتەتى تەكسەرىستى باستادى. كەلەشەكتە سۋ ءتاريفىنىڭ قۇنى كوميتەتتىڭ شىعارعان شەشىمىنەن سوڭ قايتا قارالادى. جالپى, «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس سوڭعى جىلدارى شىعىنى تابىسىنان اسىپ تۇسكەن. سوڭعى دەرەك بويىنشا كومپانيا 33 ملرد تەڭگە تابىس تاپسا, شىعىنى 38 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. مونوپوليست مەكەمە ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما اياسىندا ەۋروپالىق دامۋ جانە قايتا قۇرۋ بانكىنەن قىرۋار قارجى نەسيە العان. تاريف قۇنىنىڭ قىمباتتاپ كەتۋىنە دە وسى نەسيە قاراجاتى كەرى اسەرىن تيگىزگەن. ەندىگى جەردە قۇزىرلى ورگاندار سول الىنعان ميللياردتاعان نەسيە قارجىسىنا ينفراقۇرىلىمدىق جاڭعىرتۋ جۇمىستارى كولەمى مەن ساپاسى جاعىنان سايكەس جاسالدى ما, جوق پا, سول جاعىن تەكسەرەدى. «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» مەنشىگىندە وسى كۇندە مەملەكەتتىڭ 22,8 پايىز ۇلەسى بار. مەملەكەتتىك ماڭىزدى نىسانداردى يەلەنىپ وتىرعان مونوپوليست مەكەمەنىڭ جەكەشەلەندىرۋدەگى ارەكەتى قانشالىقتى زاڭدى بولعانىن ەندى سوت انىقتاپ, وسى ماسەلەنىڭ سوڭعى نۇكتەسىن قويىپ بەرەدى. ال كەلەشەكتە قالانى سۋمەن جابدىقتاپ وتىرعان مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق مەكەمە مەن جەكەمەنشىك سەرىكتەستىكتىڭ تاريفتەرىنىڭ ورتاق ءبىر باعاسى شىعارىلىپ, قۇنى دا حالىققا قولجەتىمدى بولادى.