وقۋ جىلىنا دايىندىق ويداعىداي

بيىل مەكتەپ تابالدىرىعىن العاش رەت 7 351 جەتكىنشەك اتتاسا, ونى بىتىرۋشىلەر سانى 3 875 وقۋشىنى قۇرايدى. وسىعان قاراپ, مەكتەپكە كەلەتىن بالالاردىڭ سانى ەكى ەسەگە وسكەنىن كورەمىز. بۇل نەگىزىنەن سولتۇستىككە كوشىپ كەلگەن قانداستار مەن جۇمىس كۇشى ارتىق ايماقتاردان قونىس اۋدارۋشىلار ەسەبىنەن ارتىپ وتىر. سونداي-اق 76 مىڭعا جۋىق وقۋشىنىڭ 33150-ءى قازاق بالاسى. بۇل – بارلىق وقۋشىنىڭ 44 پايىزى. حالىق سانى بويىنشا وبلىستا جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ۇلەسى 38 پايىز بولعانىمەن, وقۋشىلاردىڭ ۇلەسى 44 پايىزعا جەتكەنى قۋانتادى. سونىمەن قاتار مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا باراتىن قازاق بالالارىنىڭ سانى – 8 108, ياعني 48 پايىزدى قۇرايدى.

ءبىر جاعىنان, بۇعان قۋانعانىمىزبەن, كەلەسى ساندار جۇرەكتى اۋىرتادى. ما­سەلەن, مەكتەپكە باراتىن بارلىق قازاق بالا­سىنىڭ 44,4 پايىزى, ياعني 14 728 جەت­كىنشەك ورىس تىلىندە وقيدى. سونىڭ ىشىندە پەتروپاۆل قالاسىنىڭ وزىندە 10 105 قازاق بالاسى ورىسشا ءبىلىم الادى. مۇنىڭ سەبەبى كوپ. بىرىنشىدەن, بالاسىنىڭ ورىسشاعا جاقسى ەكەنىن ەسكەرگەن اتا-انالار ءوزى دە ورىسشا سويلەيتىن بولعان سوڭ ورىس مەكتەبىنە بەرەدى. ولاردى بالاسىنىڭ ەرتەڭ مەملەكەتتىك تىلدەن ماقۇرىم قالار بولاشاعى الاڭداتپايدى. ەكىنشىدەن, ورىسشا بەرگەن ءبىلىم ساپالى دەگەن تاپتاۋ­رىن پىكىردىڭ اسەرى ءالى دە كۇشتى. كوپتەگەن ءبىلىمدى دەگەن اتا-انانىڭ ءوزى سولاي ويلايدى. ۇشىنشىدەن, ەرتەدەن ورىس مەكتەبىنىڭ كوپتىگى, سوندىقتان تۇرعىلىقتى مەكەنىنە جاقىن اتا-انالاردى كوپ ويلانتپاي, بالاسىن سوعان بەرە سالۋعا دا سەبەپ بولىپ وتىر.

ءبىر كەزدە اتا-انالارمەن بالالارىن قازاق مەكتەبىنە بەرۋگە ءبىرشاما جۇمىس جۇرگىزىلدى. بىراق ونىڭ سوڭىن كەيبىر ورىس ءتىلدى پىسىقايلار «اتا-انالاردى بالاسىن قازاق تىلىنە بەرۋگە ماجبۇرلەپ جاتىر» دەپ شۋلاتىپ, كولەڭكەسىنەن قورقىپ وتىرعان ءبازبىر باسشىلار ونى «اتا-انالاردىڭ ەركىنە قول سۇعۋعا بولمايدى», دەپ دەرەۋ تىيعان ەدى.

بۇگىنگى تاڭدا وبلىس بويىنشا باسقا ەتنوس وكىلدەرىنەن 257 جەتكىنشەك قازاق مەكتەپتەرىنە بارادى. وبلىستا بارلىعى 461 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم, 86 بالاباقشا بار. سونىڭ 9-ى مەملەكەتتىك تىلدە بولسا, ارالاسى – 42. سونداي-اق شاعىن ورتا­لىق­تاردىڭ سانى – 347, ونىڭ ىشىندە مەم­لەكەتتىك تىلدە ءبىلىم بەرەتىنى – 119, ارالاسى – 35. قازىر مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم مەن تاربيە بەرەتىن بالاباقشالار سانىن كوبەيتۋ ۇلكەن مىندەت ەكەنى ايقىن. بۇل ماسەلە مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرىپ وتىرعان وبلىس باسشىلارىن ويلانتۋى كەرەك. ۇلتتىڭ جارقىن بولاشاعى تەك ەكونوميكالىق جەتىستىكتەردە ەمەس, ۇر­پاققا ساپالى ءبىلىم مەن تاعىلىمدى تاربيە بەرۋ ەكەنىن ۇنەمى ەسكەرۋى كەرەك. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «2022 جىل – بالالار جىلى» دەپ جاريا­لا­عاندا: «بالالار – مەملەكەتىمىزدىڭ جار­قىن بولا­شاعىنىڭ كەپىلى», دەپ ايتقان ەدى. سوندىقتان سولتۇستىك قازاقستان وبلى­سىنىڭ باسشىلارى بۇل ماسەلەگە تۇبەگەيلى نازار اۋدارعانى دۇرىس.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى ء«ادىل مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» جولداۋىنداعى تالابىنا سايكەس ەلىمىزدە «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى ىسكە استى. قازىر وبلىستا 2 700 وقۋشىعا ارنالعان 4 جاڭا مەكتەپ سالۋ قاراستىرىلعان. بىلتىر پەتروپاۆل قالاسىنىڭ «بەرەكە» جانە «ورمان» شاعىن اۋداندارىندا 600 ورىندىق 2 مەك­تەپ­تىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل مەك­تەپتەردىڭ قۇرىلىسىنا ۇلتتىق قوردان 4 ملرد 184,4 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, ونى يگەرگەن سوڭ بيىل قۇرىلىستى اياقتاۋعا تاعى دا 5 ملرد 387,3 ملن تەڭگە ءبولىندى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن «جايلى مەكتەپتەردىڭ» قۇرىلىسى اياقتالۋعا ءتيىس. قازىر 600 ورىن­دىق «ورمان» مەكتەبى قۇرىلىسىنا 193 ادام جانە 9 تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. ورىندالعان جۇمىستاردىڭ جالپى كولەمى شامامەن 75%-دى قۇرايدى. ال «بەرەكە» شاعىن اۋدانىنداعى 600 ورىندىق مەكتەپ قۇرىلىسى بىلتىر ناۋرىزدا باستالدى. قازىر بۇل نىساننىڭ قۇرىلىسىندا 97 ادام جانە 9 بىرلىك تەحنيكا جۇمىس ىستەيدى.

وبلىستىق ءبىلىم سالاسىنىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى گۇلنار تالاسباەۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل نىسانداردى پايدالانۋعا بەرۋ بيىلعى 30 جەلتوقسانعا دەيىن جوس­پارلانعان. «قازىر ولارعا ءبىلىم الۋشىلار كونتينگەنتىن قالىپتاستىرۋ, پەداگوگتەر مەن مەكتەپ ديرەكتورلارىن ىرىكتەۋ بويىن­شا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ وتىر. سونداي-اق بىزگە بيىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا بىلتىرعى جاڭعىرتىلعان مەكتەپتەردى ءىشىنارا زەرتتەۋ تاپسىرىلعان ەدى. سول­تۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا بىلتىر 83 مەكتەپ جاڭعىرتىلعان. سونىڭ ىشىندە 42 مەكتەپكە ساراپتاما جاسالىپ, ولاردىڭ ساپاسى تالاپقا ساي ەكەنى انىق­تالدى», دەدى ول.

سونىمەن بىرگە «جاس وركەن» شاعىن اۋدانىندا – 600 ورىنعا, «كوپاي» شاعىن اۋدانىندا – 900 ورىنعا ارنالعان «جايلى مەكتەپ» سالۋ جوسپارلانعان. ولاردىڭ قۇرىلىسى كەلەسى جىلى اياقتالماق.

وبلىستا ءۇش جەكەمەنشىك مەكتەپ بار. ونىڭ بىرەۋى – پەتروپاۆل قالاسىنداعى ورىس شىركەۋىنىڭ ءبىر كورىپكەلى س.رادونەج­كيدىڭ اتى بەرىلگەن مەكتەپ. ەكەۋى – قىزىل­جار اۋدانىنىڭ ورتالىعى بەسكول اۋىلىندا. ونىڭ ءبىرىنشىسى – «بەسكول مەك­تەپ-كوللەدجى», ەكىنشىسى – «قىزىلجار اباي ورتا مەكتەبى» دەپ اتالادى. وبلىستا ارالاس مەكتەپتەردى قىسقارتۋ تۋرالى ازىرگە ەشقانداي جوسپار جوق.

بيىل 53 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. وعان «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە 2,7 ملرد وبلىستىق بيۋدجەتتەن – 3,4 ملرد تەڭگە بولىنگەن. كۇردەلى جوندەۋلەر نەگىزىنەن عيماراتتاردىڭ توبەلەرىن بەكىتۋ, تەرەزە بلوكتارىن اۋىستىرۋ, جىلۋ مەن ەلەكتر جۇيەسىن جاڭعىرتۋ, ىشكى جانە سىرتىن ارلەۋ جۇمىستارىن قامتىعان. بارلىق جۇمىستى وقۋ جىلى باستالعانشا اياقتاۋ جوسپارلانعان. جىلۋ ماۋسىمىنا دايىندىق تا نازاردان تىس قالعان جوق. «بيىل 1,6 ملرد تەڭگەگە 86 قازاندىق پەن وعان قا­جەت جابدىقتار ساتىپ الىنىپ, ونى ىسكە قوسۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. 98,1 مىڭ توننا كومىرگە 1,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. قازىر ونى مەكتەپتەرگە تاسىمالداپ جا­تىر­مىز», دەدى وبلىستىق ءبىلىم باسقار­ماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تاتيانا پروتوپوپوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى وقۋ جىلى­نىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – شەت ءتىلى تەك 3-سىنىپتان باستاپ وقىتىلادى ەكەن. سونىمەن بىرگە جاڭا وقۋ جىلىندا 3-سىنىپتان باستاپ ەڭبەك ساباعى مەن بەينەلەۋ ونەرى وقىتىلادى.

ءبىز ت.پروتوپوپوۆادان «جاقسىلىق جاسا!» ۇرانىمەن ءوتىپ جاتقان «مەكتەپكە جول» قايىرىمدىلىق اكتسياسىنىڭ با­رىسى تۋرالى سۇراعانىمىزدا, ول جال­پى وبلىس بويىنشا الەۋمەتتىك جاعى­نان از قامتىلعان 11 مىڭعا جۋىق وتباسىنىڭ مەكتەپكە باراتىن بالالارى قامقورلىققا الىنعانىن ايتتى. «2024 جىلعا بيۋدجەتتەن بۇعان 1 ملرد 480 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلعان. قازىر وسى كومەكتى الۋعا اتا-انالاردان كۇن سايىن دەرلىك وتىنىشتەر ءتۇسىپ جاتىر. ولاردىڭ كوبى مەكتەپ فورماسى مەن اياقكيىم ساتىپ الۋعا مۇقتاج ەكەنىن ايتادى. كومەك كولەمى – ءار بالاعا 43 407 تەڭ­گەدەن. بيىل قامقورلىققا مۇقتاجدار قاتا­رىنا بۇرىننان اتاۋلى الەۋمەتتىك كو­مەك الاتىندارمەن بىرگە تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن وتباسىلار قوسىلدى», دەدى ول.

بۇگىنگە دەيىن 6 498 وتباسىنىڭ بالالارى 281,6 ملن تەڭگەنىڭ كومەگىن العان. قازىر بۇل جۇمىس ودان ءارى جالعاسىپ وتىر. ماسەلەن,بالالاردى مەكتەپكە تاسى­مالداۋعا 147 اۆتوبۋس قىزمەت كورسەتەدى. سونداي-اق شالعاي اۋىلداعى مەكتەپتەردە ماتەماتيكا, اعىلشىن ءتىلى, پسيحولوگ, فيزيكا پاندەرىنىڭ ماماندارى جەتىسپەيدى. ءبىلىم باسقارماسى مەن جەرگىلىكتى اكىمدىك جىل سايىن بۇل تاراپتا جۇمىس ىستەپ, الىس ەلدى مەكەندەگى ءبىلىم وشاقتارىنا بارىپ, جۇمىس ىستەيمىن دەيتىن مۇعالىمدەرگە الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەر كورسەتەدى.

بىلتىردان باستاپ بارلىق باستاۋى­ش سىنىپ وقۋشىلارى تەگىن تاماق­پەن قام­تاماسىز ەتىلدى. بيىل دا سول ءۇردىس جال­عاسىپ, 37 مىڭ وقۋشىنى تاماقتان­دىرۋعا 3,8 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. تاماق ساپاسىن تەكسەرۋ ءۇشىن ءاربىر مەك­تەپتە اتا-انالاردىڭ قاتىسۋىمەن براكەراجدىق كوميسسيا قۇرىلعان.

مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كالىق بازاسىن جاقسارتۋ دا نازاردان تىس قالماعان. بيىل 47 ءپان كابينەتى ساتىپ الىنىپ, ونىڭ ىشىندە 38 فيزيكا, حيميا, بيولوگيا كابينەتتەرى اۋىلدىق مەكتەپتەردى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا بەرىل­گەن. جالپى, بيىل مەكتەپتەردىڭ ماتەريال­دىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋعا بولىنگەن قاراجات 6,4 ملرد تەڭگەنى قۇراعان.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى