ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جولىندا اياققا ورالعى بولعان كەدەرگىلەردىڭ ءبىرى ءارى باستىسى – سىبايلاس جەمقورلىق. قوعامعا زاردابى كوپ كەسەلمەن كۇرەس كەيىنگى ۋاقىتتا قارقىن الا باستادى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە بارىنشا قاتاڭ دا باتىل بولۋىمىز كەرەك ەكەنىن, ويتكەنى قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە ازاماتتار ءدال وسىنداي قادامدى كۇتىپ وتىرعانىن ايتتى. «حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرىپ, تۇرمىسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋىمىز كەرەك. سوندىقتان جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ بارلىق باعىتىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋ قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازىرگى تاڭدا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار قارقىندى قولعا الىنعان. ناتيجەسىندە, پاراقورلىق قىلمىسىن جاساعان «شاباقتار» عانا ەمەس, «شورتاندار» دا قۇرىققا ءتۇسىپ جاتىر.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى وتكەن اپتادا ەلىمىزدە جەمقورلىق جاساپ قولعا تۇسكەن باسشىلاردىڭ مالىمەتتەرىن جاريالادى. سونىڭ ءبىرى – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ا.مۇستافينوۆكە قاتىستى قىلمىستىق ءىس. وتكەن اپتادا پەتروپاۆل قالالىق سوتى كۇدىكتىگە قاتىستى ۇكىم شىعاردى.
دەپارتامەنت باسشىسىنا دەلدال ارقىلى وبلىستاعى قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى مەكەمەلەرىنە ۇن جەتكىزۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ شارتىن جاساسۋعا جاردەمدەسكەنى ءۇشىن كاسىپكەردەن 1 ملن تەڭگە مولشەرىندە پارا الدى دەگەن كىنا تاعىلعان. سوت ۇكىمىمەن ا.مۇستافينوۆ مەملەكەتتىك قىزمەتتە جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىندە قىزمەت اتقارۋ قۇقىعىنان ءومىر بويىنا ايىرىلىپ, وعان 30 ملن تەڭگە مولشەرىندە, ال پارا بەرۋشى مەن دەلدالعا تيىسىنشە 20 ملن جانە 10 ملن تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىندى. قازىرگى تاڭدا ۇكىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەن جوق.
سونىمەن قاتار ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن ءتيىستى ۆەدومستۆولىق باقىلاۋ مەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىستىڭ بولماعانى ءۇشىن قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتىنىڭ باسشىلىعى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. اتاپ ايتقاندا, كوميتەت توراعاسى, ادىلەت پولكوۆنيگى ت.جانىبەكوۆكە سوگىس, ونىڭ ورىنباسارى, ادىلەت گەنەرال-مايورى م.ايۋباەۆقا, وزىندىك قاۋىپسىزدىك, كادرلىق جۇمىس جانە تىلدىق قامتاماسىز ەتۋ باسقارمالارىنىڭ باستىقتارىنا قاتاڭ سوگىس جاريالاندى. وسى بۇيرىقپەن ا.مۇستافينوۆ تەرىس سەبەپتەرمەن ىشكى ىستەر ورگاندارىنان بوساتىلدى.
تاعى ءبىر جەمقورلىق وقيعاسى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا تىركەلدى. تۇپقاراعان اۋداندىق سوتى ماڭعىستاۋ وبلىسى جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ «ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى» كمم ديرەكتورى م.قايرانباەۆقا قاتىستى ۇكىم شىعاردى. ول وزبەكستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنان جۇمىسقا ورنالاسۋعا جاردەمدەسۋ سىلتاۋىمەن 200 مىڭ تەڭگە مولشەرىندە اقشا قاراجاتىن الاياقتىق جولمەن جىمقىرعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلدى. سوت ۇكىمىمەن وعان 2 جىل 4 اي مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى تاعايىندالدى.
سونداي-اق سوتتالعان ادام مەملەكەتتىك قىزمەتتە جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىندە قىزمەت اتقارۋ قۇقىعىنان ءومىر بويىنا ايىرىلدى. قازىرگى تاڭدا ۇكىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەن جوق.
بۇگىندە پاراقورلىق قىلمىسى مىسالدارىن قوعامنىڭ بارلىق سالاسىنان تابۋعا بولادى. «باتپانداپ كىرگەن اۋرۋ مىسقالداپ شىعادى» دەمەكشى, جەمقورلىق كەسەلىنەن دە ءاپ-ساتتە ايىعۋ مۇمكىن بولماي تۇر. سونىڭ ءبىر مىسالى – قازىرگى تاڭدا ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتى «قازاق گاز وڭدەۋ زاۋىتى» جشس ديرەكتورىنا قاتىستى سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ جۇرگىزىپ جاتىر. ول اۋكتسيون وتكىزبەستەن زاڭسىز ساتۋ ارقىلى كاسىپورىننىڭ مۇلكىن اسا ءىرى مولشەردە جىمقىردى دەگەن كۇدىككە ىلىنگەن. زالال كولەمى – 65 ملن تەڭگە.
بۇگىندە سوتتىڭ سانكتسياسىمەن كۇدىكتى قاماۋعا الىنىپ, تەرگەۋ جالعاسىپ جاتىر. قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستىڭ 201-بابىنا سايكەس وزگە اقپارات جاريا ەتۋگە جاتپايدى.
ال قىزىلوردا وبلىسىندا ەكونوميكالىق تەرگەۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى ا.قاسىمباەۆ پەن كاسىپكەر ج.ساكەنوۆ سوتتالدى. الماتى قالالىق سوتىنىڭ انىقتاۋىنشا, ولار الاياقتىققا وقتالعانى جانە الماتى قالاسى كاسىپورىندارىنىڭ ءبىرى ديرەكتورىنىڭ قىلمىستىق ءىسىن توقتاتۋ ماقساتىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە 10 ملن تەڭگە كولەمىندە پارا بەرۋگە يتەرمەلەگەنى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلدى.
سوت ۇكىمىمەن ەكى ازامات مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىندە قىزمەت اتقارۋ قۇقىعىنان ءومىر بويىنا ايىرىلا وتىرىپ, الداعى 7 جىل ءومىرىن تەمىر توردىڭ ارعى جاعىندا وتكىزەتىن بولدى. سوت ۇكىمى زاڭدى كۇشىنە ەندى.
وزگە وڭىرلەرگە ەلدىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتۋگە ءتيىس استانانىڭ وزىندە قولى مەن قۇرىعى ۇزىن «شورتانداردىڭ» سىبايلاس جەمقورلىقپەن ۇستالىپ جاتقان وقيعالارىن ءجيى كوزىمىز شالادى. سونىڭ ءبىرى – «ساقالدى» قۇرىلىسقا اينالعان «Astana LRT» اينالاسىنان داۋ ارىلماي تۇر. بىرنەشە جىل بويىنا تۇرالاپ قالعان نىساننىڭ ءوزى كوڭىلگە كوپ كۇدىك ۇيالاتادى. قازىرگى تاڭدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى «Astana LRT» جشس-نىڭ بۇرىنعى باسقارما توراعاسى تالعات اردانعا قاتىستى قىلمىستىق ءىستى تەرگەپ جاتىر. اۋىر قىلمىس جاساعانىن بىلدىرەتىن دالەلدەر كۇدىكتى ت.اردان ارەكەتتەرىن قىلمىستىق كودەكستىڭ 361-بابى 4-بولىگى 3-تارماعى بويىنشا سارالاۋعا مۇمكىندىك بەردى. ال وتكەن اپتادا قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستىڭ 208-بابى 1-بولىگىنە سايكەس كۇدىكتى جاۋاپ الۋعا شاقىرتىلدى.
الايدا ت.اردان ەلدەن تىس جەردە بولۋىنا جانە كەلۋدەن جالتارۋىنا بايلانىستى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى قپك-ءنىڭ 205-بابىنىڭ 3-بولىگىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, كۇدىكتىنى شاقىرۋ تۋرالى حابارلامانى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاعان بولاتىن. جاۋاپ الۋ جانە كۇدىكتىنىڭ ءىس-ارەكەتىن سارالاۋ تۋرالى قاۋلىنى جاريالاۋ ءۇشىن ت.اردان 2024 جىلى 23 تامىزدا ساعات 09:00-دە استانا قالاسى, قابانباي باتىر داڭعىلى, 19, «ب» بلوگى مەكەنجايىندا ورنالاسقان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ اكىمشىلىك عيماراتىنا جەدەل-تەرگەۋ توبىنىڭ باسشىسى ج.وتەپقاليەۆكە كەلۋى قاجەت بولاتىن. الايدا اگەنتتىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن بىلگەنىمىزدەي, كۇدىكتى كەزدەسۋگە كەلمەگەن.
ايتا كەتسەك, ت.اردان تەرگەۋ ارەكەتتەرىنە قاتىسۋ ءۇشىن قورعاۋشىنى دەربەس شاقىرۋعا نە قىلمىستىق پروتسەستى جۇرگىزۋشى ورگاننىڭ قورعاۋشىنىڭ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋى تۋرالى ءوتىنىش بەرۋگە قۇقىلى (قر قپك 68-بابى). ەگەر قورعاۋشىنى كۇدىكتى نەمەسە ونىڭ زاڭدى وكىلدەرى, سونداي-اق ولاردىڭ تاپسىرمالارىمەن باسقا ادامدار شاقىرماسا, قورعاۋشىنىڭ قاتىسۋىن قىلمىستىق پروتسەستى جۇرگىزەتىن ورگان قامتاماسىز ەتەدى (قر قپك 67-بابى).