دونور تاپشىلىعى – الەمدەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى. جىل سايىن كەزەگىن كۇتىپ, دونور جەتىسپەۋشىلىگىنەن قايتىس بولاتىن ناۋقاستاردىڭ دا قاتارى ارتپاسا, كەمىگەن ەمەس. كوز الدىندا كەلمەستىڭ كەمەسى تاياپ كەلە جاتقانىن جۇرەگىمەن سەزىنگەن سىرقاتتىڭ اجالىنا اراشا تۇسۋدە دونوردىڭ ماڭىزى زور. ال عايىپتىڭ كۇشىمەن ترانسپلانتاتسيا جاسالىپ, اعزاسى اۋىسقان جانداردىڭ قالاي كەنەن شاتتىققا بولەنەتىنىن دارىگەرلەر قاۋىمى تۇسىنەدى.
رەسمي دەرەك بويىنشا ەلىمىزدە دونوردى كۇتكەندەر تىزىمىندە 3 242 ناۋقاس تۇر. ولاردىڭ 116-سى بالا. كەزەكتەگى جانداردىڭ ىشىندە بۇيرەككە زارۋلىك وتە جوعارى – 2 958 ادام بار. «ترانسپلانتتاۋدى جانە جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق قىزمەتتى ۇيلەستىرۋ» ورتالىعىنىڭ دايەگىنشە, جىل سايىن ەلىمىزدە 300-گە تارتا ناۋقاس دونور كەزەگىن سارىلا كۇتىپ, ورگان تاپشىلىعىنان كوز جۇمادى ەكەن.
قامكوڭىل جانداردى شىڭىراۋدان الىپ شىعار جول بىرەۋ عانا – دونورلىق ترانسپلانتاتسيا. مايىتتىك دونوردى ىسكە اسىرۋدى قوعام جاپپاي قابىلداعاندا تىزىمدەگىلەردىڭ كوپشىلىگى جارىق دۇنيەگە قايتا كەلگەندەي كۇي كەشەرى ءسوزسىز. ءبىر عانا مىسال, جۋىردا كوكشەتاۋ قالاسىنداعى وبلىستىق اۋرۋحانادا 44 جاستاعى تۇرعىن قايتىس بولىپ, تۋىستارىنىڭ كەلىسىمىمەن ونىڭ اعزا مۇشەلەرى بەس بىردەي ادامعا دونورلىققا جارادى. ءبىر ەمەس, بەس ادامعا قايتا ءومىر سىيلاعان مايىتتىك دونوردىڭ جۇرەگى, ەكى بۇيرەگى, وكپەسى جانە باۋىرى قامكوڭىل جانداردىڭ كوڭىلىن جادىراتتى. مارقۇمنىڭ تۋىستارى كەلىسىم بەرىپ, «University Medical Center» كلينيكالارىندا, ياعني ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىعىندا 43 جاستاعى پاتسيەنتتىڭ جۇرەگى الماستىرىلدى. بۇعان دەيىن ناۋقاستىڭ جۇرەگىنە قان اينالىمىن مەحانيكالىق دەمەۋ قۇرىلعىسى (LVAD) جالعانىپ, اپپاراتقا تاۋەلدى بولىپ كەلگەن. ەكىنشى ناۋقاسقا مايىتتىك دونوردىڭ وكپەسى ترانسپلانتتالدى. ال انا مەن بالا ورتالىعىندا 15 جاستاعى ءجاسوسپىرىم قىز بالاعا دونوردىڭ ءبىر بۇيرەگى بەرىلسە, ۇلتتىق ونكولوگيالىق ورتالىقتا تاعى ءبىر ناۋقاسقا ەكىنشى بۇيرەگى الماستىرىلدى. باۋىر دا وسى ورتالىقتا ەم الىپ جاتقان ناۋقاسقا بەرىلدى.
مارقۇمنىڭ ورگاندارى وسىلايشا بەس ادامعا ءومىر سىيلادى. اعزا مۇشەلەرىن ترانسپلانتاتسيا جاساۋ اسا كۇردەلى وپەراتسيا ساناتىنا جاتادى. وتاندىق بىلىكتى ماماندار سىن ساعاتى سوققاندا اسقان شەبەرلىكپەن كۇردەلى وتانىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارقالاي ءبىلدى.
ۇلتتىق ونكولوگيالىق ورتالىقتا بۇيرەگىنە ترانسپلانتاتسيا جاسالعان ناۋقاس قايتا تۋعانداي كۇي كەشكەنىن جەتكىزدى. استانا قالاسىنىڭ 42 جاستاعى تۇرعىنى بىرنەشە جىلدان بەرى بۇيرەك زارۋلىگىمەن كەزەكتە تۇرعان.
وپەراتسيانى ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىعى ترانسپلانتاتسيا سەكتورىنىڭ جەتەكشىسى مەلس اسىقباەۆ جاساعان. بىلىكتى مامان ەلىمىزدە دونور تاپشىلىعىنىڭ سالدارىنان تىزىمدەگى ناۋقاستاردىڭ دەنساۋلىعى كۇن وزعان سايىن السىرەي بەرەتىنىن, ءتىپتى قايتىس بولىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«رەسپۋبليكالىق ترانسپلانتاتسيا ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنان تۇسكەن مالىمەتتەن مايىتتىك دونوردىڭ ورگاندارىن الۋعا تۋىستارىنىڭ رۇقسات بەرگەنىن بىلدىك. دەرەۋ اقمولا وبلىستىق اۋرۋحاناسىنا ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىقتىڭ ماماندارىمەن بىرگە اتتاندىق. باسىنداعى تامىردىڭ جارىلۋىنان باس مي ءولىمى تىركەلگەن مارقۇمنىڭ ورگاندارىن الدىق. ءبىز مۋلتيورگاندى كوكشەتاۋدان استانا قالاسىنا جەتكىزگەنگە دەيىن ەكىنشى بريگادا ارنايى باعدارلامانىڭ كومەگىمەن قاي پاتسيەنتكە ترانسپلانتاتسيا جاسالاتىنىن انىقتاپ, ناۋقاستى وپەراتسياعا بەيىمدەدى. ياعني كۇتۋ پاراعىنىڭ تىزىمىندەگى پاتسيەنتتەردىڭ اراسىنان الەۋەتتى رەتسيپيەنتتى باعدارلاما ءوزى تاڭدايدى. باعدارلاما سايكەستىك بويىنشا مايىتتىك دونور مەن كەزەكتە تۇرعان ناۋقاستىڭ ءوزارا سايكەستىگىن ءوزى ناقتىلايدى», دەيدى بىلىكتى مامان.
تاڭداۋ تۇسكەن ناۋقاس بۇل كەزدە ۇيىندە بولعان. اقجولتاي جاڭالىقتى ايتىپ, ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىققا جەتكىزىپتى.
«وپەراتسيا 3 ساعات ىشىندە ءساتتى جاسالىپ, 12 جىلدان بەرى دياليزگە ارقا سۇيەپ كەلە جاتقان ناۋقاسقا جاڭا ءومىر سىيلادىق دەسەك تە بولادى. بۇگىندە پاتسيەنتتىڭ جاعدايى جاقسارىپ كەلەدى, ترانسپلانتاتسيا جاسالعان بۇيرەگى دە ءوزىنىڭ قىزمەتىن تۇراقتى اتقارىپ تۇر», دەگەن م.اسىقباەۆ بۇيرەك دونورىن كۇتۋشىلەردىڭ دە قاتارى قالىڭ ەكەنىن ايتتى.
مايىتتىك دونوردىڭ ءبىر بۇيرەگى 42 جاستاعى ەلوردا تۇرعىنى روزا ازماعامبەتوۆاعا ترانسپلانتتالدى.
«العاشىندا پيەلونەفريت دەگەن دياگنوز تاڭىلدى. ۋاقىت وزعان سايىن سىرقاتىم دا كۇشەيىپ, 11 جىلدان بەرى دياليزگە بايلانىپ قالدىم. مەن بۇلاي ەكىنشى رەت ومىرگە كەلگەندەي كۇي كەشەمىن دەپ ويلاعان جوقپىن. سەبەبى ترانسپلانتاتسيا كەزەگىندە تۇردىم, بىراق دونوردىڭ تاپشىلىعىنان ءۇمىتىم ۇزىلگەندەي ەدى. ويدا-جوقتا تۇنگى مەزگىلدە ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتان قوڭىراۋ شالىپ, دونور تابىلعانىن, وپەراتسيا جاسايتىنىن ايتىپ شاقىرتتى. تولىق تەكسەرۋدەن وتكىزىپ, وتانى كوتەرە الاتىنىمدى ەسكەرتكەندە ەرەكشە قۋاندىم. قازىر دەنساۋلىعىم بىرتىندەپ قالپىنا كەلە جاتىر. بۇرىن ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋدىڭ ءوزى مۇڭ ەدى, دياليزبەن ءجۇرۋدىڭ ماشاقاتىن ايتىپ جەتكىزە المايمىن. ەندى, مىنە, مەيىرىمدى جانداردىڭ قايىرىمى, دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگى ارقىلى بۇل سىرقاتتان دا قۇتىلدىم», دەيدى استانالىق روزا.
ەلورداداعى ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ وزگە دە ترانسپلانت ورتالىقتاردان ارتىقشىلىعى, مۇندا قان توبى سايكەس كەلمەيتىن اسا كۇردەلى جانە جوعارى سەنسيبيليزاتسيالى ترانسپلانتاتسيا جۇزەگە اسىرىلادى. الەمدە وتە سيرەك جاسالاتىن مۇنداي ترانسپلانتاتسيانى ەلىمىزدىڭ بىلىكتى دارىگەرلەرى دە يگەرىپ وتىر.
كوبىنەسە باس مي ءولىمى تىركەلىپ, قايتىس بولعان مارقۇم مايىتتىك دونورعا جارايدى. بىراق تۋىستارى ءمايىتتىڭ ورگانىن الۋعا, ياعني پىشاققا تۇسىرۋگە ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسىلىق تانىتىپ, كەلىسىم بەرمەيدى. ترانسپلانتولوگ م.اسىقباەۆ جىل سايىن دونوردى كۇتۋمەن قانشاما ناۋقاس كوز جۇماتىنىن وكىنىشپەن جەتكىزدى. مايىتتىك ترانسپلانتاتسياعا وڭ كوزقاراس قالىپتاسقاندا عانا بۇل تىعىرىقتان شىعۋدىڭ وڭتايلى ءتاسىلى تابىلاتىنىن ايتتى.
ماماندار حالىق اراسىندا مايىتتىك دونورعا رۇقسات بەرسە, قايتىس بولعانداردىڭ مۇردەسىن جاپپاي سويادى ەكەن دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقانىنا قىنجىلادى. قوعامعا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. مايىتتىك دونور دەگەندە نەگىزىنەن باس مي ءولىمى تىركەلگەن مارقۇمنىڭ عانا ورگاندارى ترانسپلانتاتسياعا جارايتىنىن جالپاق جۇرت تۇسىنسە دەيدى ماماندار.