ءبىلىم وشاعى قايتا جاڭعىردى

سوناۋ اۋمالى-توكپەلى زامان­دا جەر­لەسىمىز جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ ۇلت مۇد­­دەسى جولىندا اتقارعان ىستەرى از ەمەس. سو­نىڭ ءبىرى – 1921 جىلى سەمەي گۋبەرنياسىندا وقۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋ­شىسى بولىپ تۇرعاندا ونىڭ ىقپالىمەن باياناۋىل جەرىندە اشىلعان «مادەني كىندىك» ءبىلىم وشاعى. بۇل قازاق دالاسىندا حالىق اشتىققا ۇشىراعان كە­زەڭ ەدى. ەل-جۇرت بوسىپ, جەتىم قالعان بالالار كوبەيىپ, ولاردى جەرگىلىكتى باس كوتەرەر ازاماتتار جۇسىپبەكتىڭ ايتۋىمەن قىزىلتاۋ وڭىرىنە جينايدى. ج.ايماۋىت ۇلى جانە ونىمەن پىكىرلەس ەل ازاماتتارى قىزىلتاۋ ماڭىندا «مادەني كىندىك» دەپ اتالاتىن ءبىلىم وشاعىن سالۋعا بەل بۋادى. 1921 جىلى الاش ارداقتىسى جەر­گىلىكتى ءتورت رۋدىڭ ءىرى بايلارىنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن الگى جەرگە اۋەلى باستاۋىش مەكتەپ سالۋعا ۇيىتقى بولادى. كەيىن قىزدار مەن ەر بالالاردىڭ بولەك جاتاقحانالارى, اسحانا, بىرنەشە قويما, جەرتولە قويما, «قىزىل وتاۋ», دارىگەرلىك پۋنكت, اكىمشىلىك عيمارات جانە اتقورا تۇرعىزىلادى. ءبىلىم كەشەنى شامامەن 1929 جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەپ تۇرعان دەگەن دەرەك بار.

«مادەني كىندىك» مەكەنىنە بەلگىتاس قويۋ يدەياسىن ج.ايماۋىت ۇلىنىڭ اتالاس تۋىسى, باياناۋىلدىق ولكەتانۋشى رامازان نۇرعاليەۆ العاش كوتەردى. بۇل ماسەلەنى بىلتىر «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە كەڭىنەن قاۋزاپ, «جۇسىپبەكتىڭ مادەني كىندىگى» دەگەن اتاۋمەن كولەمدى ماقالا دا جاريالاعان بولاتىنبىز. يگى ءىس اقىرى ءجونىن تاۋىپ, پاۆلودار وبلىستىق بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيى مەن جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترى دەمەۋشى ازاماتتاردى ۇيلەستىردى.

بىلتىر وسى مەكەنگە ارنايى ەكسپەديتسيا ۇيىم­داستىرىپ, تاريحي ورىندى حالىق جادىندا جاڭعىرتۋدى ماقسات تۇتقان ەدىك. ناتيجەسىندە, ەل ىشىنەن جۇسىپبەك ۇستاعان قۇران كىتاپ تابىلدى. ەندى, مىنەكەي, ەل ازاماتتارىنىڭ ءجون سىل­تەۋىمەن بەلگىتاستى قويىپ وتىرمىز, – دەدى بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ەربول قايىروۆ.

ءىس-شاراعا قاتىسقان پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سەرىك باتىرعوجينوۆ جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى مۇراسىن ءارى قاراي زەرتتەپ, ناسيحاتتاۋعا شاقىردى.

– «مادەني كىندىك» – جۇسىپبەك اتا­مىزدىڭ بىزگە قالدىرعان مۇراسى. ونى ءارى قاراي دامىتۋ, دەڭگەيىن كوتەرۋ – ءبىزدىڭ پارىز, – دەپ اتاپ ءوتتى ول.

باياناۋىلدىق ولكەتانۋشى رامازان نۇرعاليەۆ جۇسەكەڭ قۇرعان ءبىلىم كە­شەنىندەگى عيماراتتاردىڭ كەيبىرى سوناۋ تىڭ يگەرۋ جىلدارى دا جۇمىس ىستەگەنىن اتاپ ءوتتى. مەكتەپتىڭ ءوزى جابى­لىپ تىنعانىمەن, قاسيەتتى مەكەن حا­لىق­تىڭ جۇرەگىندە ساقتالىپ قالعانى ايقىن.

«بەلگىتاس بۇل مەكەندى قورعاۋعا الىپ, تاريحىن قايتا جاڭعىرتۋدىڭ باسى دەپ بىلەمىن. ەندىگىسىن اينالاسى ات شاپتىرىم اۋماقتى قورشاپ, مال باسپايتىنداي ەتىپ جاساسا دەگەن تىلەك بار. ال جەرگىلىكتى عالىمدار, جۇ­سىپ­بەكتانۋشىلار «مادەني كىندىكتىڭ» ما­ڭىزى جايىندا زەرتتەۋلەر جۇرگىزسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. سەبەبى قازاق بالالارىن زامان تالابىنا ساي ءبىلىم-عىلىمعا ۇيرەتۋ, كوكىرەك كوزدەرىن اشۋ سول ءبىر الاساپىران زاماندا اسا كۇردەلى ءىس بولعانى ءمالىم. الاش قايراتكەرى­نىڭ ەلىنە جاساعان جاقسىلىعىن حال­قى­مىز ءبىلۋى كەرەك. بەلگىتاستى قويۋعا كومەك قولىن سوزعان اۋدان باسشىسى ارداق كىسەنتاەۆقا, قىزىلتاۋ وكرۋگىنىڭ اكىمى جانات ماجيتوۆكە, جەرگىلىكتى ازاماتتارعا ريزاشىلىعىمىز شەكسىز», دەيدى ول.

اتاپ وتەرلىگى, بيىل جۇسىپبەكتىڭ تۋعان جەرى داندەباي جازىعىنداعى بەلگىتاس تا جاڭارتىلدى. ال ايماۋىت­ ۇلى اۋىلىنا اپاراتىن جولعا بىلتىر جاڭادان اسفالت جول توسەلدى. بيىل مۇنداعى ورتا مەكتەپكە كۇردەلى جون­دەۋ جۇرگىزىلىپ, ءبىلىم ۇياسى تولىقتاي جاڭارۋ ۇستىندە. جىلدامدىعى جوعارى StarLink ينتەرنەتى دە بيىلدان باستاپ ىسكە قوسىلادى. مەكتەپ باسشىسىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى سالتانات ءابىلدينا مۇندا بيىلعى وقۋ جىلىندا 100 وقۋشى ءبىلىم الاتىنىن جەتكىزدى. وقۋ ورنىندا 25 مۇعالىم ەڭبەك ەتەدى. الايدا كەيىنگى جىلدارى جاس ماماندار توبە كورسەتپەي تۇر. ماتەماتيكا, تەحنولوگيا, مۋزىكا پاندەرى بويىنشا مۇعالىمدەر جەتىسپەيدى. بۇعان دەيىن ەلدى مەكەندەگى مادەنيەت ءۇيى, دارىگەرلىك امبۋلاتوريا دا جوندەۋدەن وتكەن. اۋىلدا ادامداردىڭ جايلى تۇرمىسى ءۇشىن بار مۇمكىندىك جاسالعان.

بۇل كۇنى جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترىنىڭ ۇجىمى تۇل­عانىڭ كىندىك قانى تامعان اۋىل­عا گاسترولدىك ساپارمەن كەلىپ, قويى­لىمدار كورسەتتى. ال كەشكىلىك اكتەرلەر كونتسەرت ۇيىمداستىرىپ, اۋىل كەشىن دۋمانعا بولەدى. تەاتر باسشىسى ارمان تەمىربەك بيىل تۇلعانىڭ 135 جىلدىعى­نا وراي كەرەكۋدە رەسپۋبليكالىق تەاتر­لار فەستيۆالى وتەتىنىن جەتكىزدى.

پاۆلودار وبلىسى,

باياناۋىل اۋدانى,

قىزىلتاۋ اۋىلدىق وكرۋگى