شەكارا شەبى – قىراعى قولدا

– ەرلان ەرعالي ۇلى, الدىمەن ەلى­مىزدىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسىنداعى قازىرگى جاعدايدى جانە ۆەدومستۆونىڭ جەتىستىكتەرى جايىندا ايتىپ وتسەڭىز.

– مەملەكەتتىك شەكارادا جانە شە­كارالىق اۋماقتاردا جاعداي تۇراقتى ءارى تولىق باقىلاۋىمىزدا. بولىمشەلەر ەلىمىزدىڭ شەكاراسىن كۇزەتۋ جانە قورعاۋ باعىتىندا وزدەرىنە جۇكتەلگەن بارلىق مىندەتتى بۇلجىتپاي ورىنداپ وتىر.

قىزمەتىمىزدىڭ ەسەپتى كەزەڭدەگى قورى­تىندىسىنا توقتالىپ وتسەم, جىل باسىنان بەرى مەملەكەتتىك شەكارانى زاڭسىز كەسىپ ءوتۋدىڭ 240 دەرەگى تىركەلىپ, ونىڭ ىشىندە 94 ادام سوتتالدى. بەلگىلەنگەن رەجىمدەردى جانە كوشى-قون زاڭناماسىن بۇزعانى ءۇشىن 23 مىڭ ادام جاۋاپقا تارتىلىپ, ولارعا جالپى سوماسى 542 ملن تەڭگەدەن استام اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى.

كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»

زاڭسىز كوشى-قوننىڭ 10 ارناسىنىڭ جولى كەسىلدى. مىڭنان اسا قارۋ-جاراق پەن وق-دارىلەردىڭ, ەسىرتكى زاتتارىنىڭ جانە وزگە دە تىيىم سالىنعان زاتتاردى الىپ ءوتۋدىڭ جولى كەسىلدى. ودان بولەك, شەكارادان جالپى سوماسى 9,1 ملرد تەڭگەنى قۇ­راي­تىن زاڭسىز ۆاليۋتانى, 18,1 ملرد تەڭگەنى قۇ­رايتىن تاۋارلاردى الىپ وتپەكشى بول­عان­داردىڭ ارام ويى ىسكە اسپاي, قولعا ءتۇستى. سونداي-اق وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا تۇركىستان وبلىسىنداعى دەپارتامەنتتىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرى مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى جالپى سالماعى 775 كيلو تارتاتىن گەروين ەسىرتكى زاتىنىڭ رەكوردتىق پارتياسىن جاسىرىن الىپ وتپەكشى بولعان قاس­كويلەردى قۇرىقتادى. مەملەكەتكە كەلتى­رىلگەن زالال 3 ملرد تەڭگە كولەمىن قۇرادى.

– الەمدە بولىپ جاتقان گەوساياسي احۋالدىڭ كۇردەلەنە ءتۇسۋى ۋاقىت وتكەن سايىن شەكاراشىلارعا قويىلار قىزمەتتىك-جاۋىنگەرلىك تالاپتاردى بارىنشا جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتىپ كەلەدى. وسى جايىندا نە ايتاسىز؟

– ءبىز قاربالاسى كوپ, قيىن شاقتا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. بۇل ءوز كەزەگىندە شەكارالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە قاجەتتى ارەكەتتەردى تالاپ ەتەتىنى انىق. سوندىقتان زاماناۋي وزگەرىستەر ءبىزدىڭ جاۋىنگەرلىك-قىزمەتتىك مىندە­تى­مىز­گە ءاردايىم تۇزەتۋلەر ەنگىزىپ وتىرادى.

قويىلعان تاپسىرمالاردى ءتيىمدى ورىنداۋ ءۇشىن شەكاراشىلاردىڭ جۇمىسىنا قاجەتتى جاعدايلار جاساۋ اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. سوندىقتان دا ەل پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا شەكارانى جاڭا ۇلگىدە جابدىقتاۋ باعىتىندا كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. شەكارا قىزمەتىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتى رەتىندە تەحنيكالىق باقىلاۋدىڭ يننوۆاتسيالىق شەشىمدەرىن قولدايمىز. ياعني شەكارانى كۇزەتۋدە تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ قولدانۋىن قامتاماسىز ەتەتىن «اقىلدى شەكارا» تۇجىرىمداماسى دا قىراعى كۇزەتكە كىرىسكەن.

ءبىز بۇگىندە ءموبيلدى جانە وپتي­كالىق-ەلەكتروندىق باقىلاۋ جۇيە­لەرىن, ۇشقىشسىز اۋە اپپاراتتارىن, پروجەكتورلىق جانە راديولوكاتسيالىق ستانسالاردى, سيگنال بەرۋ جانە ەلەكتر­سيگنال بەرۋ كەشەندەرىن, سونداي-اق ازا­مات­تاردىڭ, كولىك قۇرالدارىمەن جۇك­تەردىڭ شەكارا ارقىلى قوزعا­لى­سىن باقىلاۋعا ارنالعان اۆتومات­تان­دىرىلعان جۇيەلەرىن قولدانىسقا ەنگىزىپ جاتىرمىز.

جوعارىدا ايتىلعان شارالار مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ازىرلەنگەن «2024-2028 جىلدارى شەكارا­لىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ» كەشەن­دى جوس­پارىنا ەنگىزىلگەن.

جالپى العاندا, وسى قۇجات اياسىندا ءبىز ءۇش نەگىزگى مىندەتتەردى شەشۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ياعني بۇل – «اقىلدى شەكارا» تۇجىرىمداماسى اياسىندا مەملەكەتتىك شەكارانى قاشىقتان باقىلاۋ جۇيەسىن سالۋ, ءموبيلدى جۇيە­نىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاب­دىقتالۋى, سونداي-اق سالاداعى ينفرا­قۇرىلىم قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ جانە جاڭارتۋ.

بۇدان بولەك, شەكاراشىلاردىڭ قىزمەتتىك جاۋىنگەرلىك ءىس-ارەكەتىن جاق­سارتۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار جال­عاسىن تاۋىپ كەلەدى. ول ءۇشىن شەكا­رالىق باسقارمالاردا ۇدايى كەشەندى وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى وتكىزى­لىپ تۇرادى.

تەك بيىلدىڭ وزىندە شەكاراشىلار «شەكارا-2024», «توسقاۋىل-2024», «بەكىرە-2024», «اقبوكەن», «اقپان-2024», «ناۋرىز-2024» جانە تاعى باسقا دا شەكارا وپەراتسيالارىنا قاتىستى. سونىمەن قاتار وتاندىق شەكاراشىلار جىل سا­يىن ەلىمىزدىڭ قورعانىس مينيسترلىگى ۇيىمداستىراتىن جەدەل-تاكتيكالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋىنا, ارناۋلى وپەراتسيالار كۇشتەرىنىڭ وقۋ-جاتتىعۋىنا قالماي قاتىسىپ كەلەدى.

– بىلتىر ۇكىمەت وتكىزۋ بەكەت­تە­رىن­دە ينفراقۇرىلىمدى دامى­تۋدىڭ جول كارتاسىن بەكىتكەن. وسى باعىت­تا قانداي جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر؟

– ءيا, بۇگىنگى كۇنى جول كارتاسى اياسىندا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ وتىر. 2025 جىلعا دەيىن قازاق-رەسەي شەكاراسىنداعى 30 اۆتوموبيلدىك وتكىزۋ بەكەتىن دامىتۋ جانە شەكارا كۇزەتىنە ارنايى جاڭا تەحنيكالار ساتىپ الۋ جوس­پارى قاراستىرىلىپ وتىر. اتالعان ءىس-شارالار وڭ اسەرىن بەرىپ, مەملەكەتتىك شەكارادان كولىك قۇرالدارىن وتكىزۋ جۇمىسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرادى. ءبىزدىڭ جانە شەتەل ازاماتتارىنا شەكارادان ءوتۋ ۇدەرىسىن بارىنشا تەزدەتىپ, قولايلى جاعدايلار قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن.

– قازىرگى تاڭدا شەكارا قىزمەتىندە اسكەري قىزمەتشىلەردى الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى قالاي ۇيىم­داس­تىرىلىپ جاتىر, وسى جونىندە كەڭىنەن ايتىپ وتسەڭىز؟

– بىزدەگى الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى ازاماتتىق ۇيىمدارمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا جوعارى دەڭگەيدە. اسكەري قىزمەتشىلەر تەگىن اسكەري فورمالارمەن, مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. اسكەري قىزمەتشىلەرگە جانە ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە اي سايىن تۇرعىن ءۇي تولەمدەرى تولەنەدى, وسى ارقىلى ولار وزدەرىنىڭ جەكەمەنشىك باسپاناسىن ساتىپ الا الادى. قازىرگى نارىقتىق ولشەم­مەن قاراعاندا ەڭبەكاقىمىز دا جەت­كىلىكتى جانە باسەكەگە قابىلەتتى.

ءبىزدىڭ قىزمەتتە جاس ساربازدارعا دا قولايلى جاعدايلار قاراستىرىلعان. اتاپ ايتاتىن بولساق, مەرزىمدى قىزمەتىن ادال اتقارىپ, جاۋىنگەرلىك-قىزمەتتىك ءىس-ارەكەتتە جوعارى جەتىستىكتەرگە جەتكەن ساربازعا مەملەكەت تاراپىنان جوو-دا تەگىن وقۋعا گرانت بەرىلەدى. سونىمەن بىرگە ساربازدىڭ ءوزى تاڭداعان وقۋ ورنىنداعى اسكەري كافەدراعا ەمتيحانسىز تۇسۋىنە مۇمكىندىك بەرىلەدى.

– ەرلان ەرعالي ۇلى, شەكارا قىزمەتىن­دە­گىلەردىڭ باسىم بولىگى – ەرلەر قاۋىمى. مۇنداي ورتادا, ياعني تابيعاتىنان ەر ازاماتتار ارا­سىندا قاقتىعىستار, جاعا جىرتىسۋ جاع­داي­لارى بولىپ تۇراتىنى بەلگىلى. مۇنداي ماسەلەلەردى قالاي رەتتەپ, شەشىپ جاتىرسىزدار؟

– يا, راسىمەن دە قىزمەتتە ونداي جاعىمسىز جاعدايلار بولىپ تۇرادى. ارينە, ءبىز ىشكى مورالدىق-پسيحولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا, دامىتۋعا بارىنشا تىرىسامىز. شەكارا قىزمەتىندە تاربيە جۇمىستارىمەن اينالىساتىن ارنايى بولىمشە جۇمىس ىستەيدى. ۇجىمداعى تىنىشتىقتى, تۇسى­نىستىكتى قامتاماسىز ەتەتىن قالىپتى جاع­دايدى ورناتۋ باعى­تىندا حالىق­ارالىق تاجىريبەلەردى جانە سىناقتان وتكەن ءوزىمىزدىڭ ادىستەردى قولدا­نا­مىز.

مىسالى, مەرزىمدى قىزمەتتە ۇلكەن جانە كىشى شاقىرىلىم وكىلدەرى ءارتۇرلى بولىمشەدە قىزمەت ەتەدى. ياعني ولار ءبىرىن-ءبىرى سيرەك كەزدەستىرىپ, اندا-ساندا عانا جولدارى تۇيىسەدى. سونىمەن قاتار قازىرگى ۋاقىتتا ساربازداردىڭ تۋعان ولكەسىندە نەمەسە سوعان جاقىن اۋماقتاردا قىزمەت ەتۋ ماسەلەسىنە اسا ءمان بەرىپ كەلەمىز. ودان بولەك, ساربازداردىڭ اتا-انالارىمەن دە بەل­سەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ وتىر. اتا-انالار, تۋعان-تۋىستارى ءۇشىن اشىق ەسىك كۇندەرى ۇيىمداستىرىلىپ, سارباز­دار­دىڭ وتباسىمەن بەينەبايلانىس ارقىلى دا حابارلاسۋىنا مۇمكىندىك بەرىلگەن.

تاربيە جانە اسكەري-پاتريوتتىق جۇمىستار جوسپارى اياسىندا ارداگەرلەرمەن كەزدەسىپ, جەكە قۇرامنىڭ قاتىسۋىمەن جينالىستار وتكىزىلىپ, وفيتسەرلەر قۇرامى جاس ساربازدارمەن جەكە سۇحبات جۇرگىزىپ تۇرادى. ساربازداردىڭ اسكەري جانە قۇقىقتىق تاربيەسىن جاقسارتۋمەن اينالىساتىن قىزمەتكەرلەردىڭ دە شتاتى كوبەيتىلدى.

شەكاراشىلار وزىنە جۇكتەلگەن قىز­مەتىنىڭ, شەنىنىڭ ۇلكەن-كىشىسىنە قاراماي, تۋعان جەرىمىزدىڭ سىنىق سۇيەم جەرىن قىراعىلىقپەن كۇزەتىپ, كوزدىڭ قاراشىعىنداي قورعاپ وتىر.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن –

جاسۇلان سەيىلحان,

«Egemen Qazaqstan»