ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ اتىراۋدا وتكەن ءۇشىنشى وتىرىسىندا كوتەرىلگەن الەۋمەتتىك بەس قاۋىپتى كەسەلدىڭ ءبىرى – لۋدومانيا. «شىن مانىندە, لۋدومانيا – بەيبىت كۇندە ەلدىڭ شىرقىن بۇزىپ جاتقان قاتەر. سونىڭ كەسىرىنەن تالاي شاڭىراق شايقالدى. تالاي ازامات زاڭ بۇزىپ, قىلمىسقا ۇرىندى. قۇمار ويىن ءۇشىن قارىزعا باتىپ, وزىنە قول جۇمساعان جاندار تۋرالى حابارلار, وكىنىشكە قاراي, كۇن سايىن تاراپ جاتادى. بۇل دەرت جاس ۇرپاققا وتە ۇلكەن زيان كەلتىرەدى. ونلاين ويىندار بالالاردىڭ كۇندەلىكتى ەرمەگىنە اينالىپ بارادى», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
قۇمار ويىننىڭ شىرماۋىنا ىلىنگەن جاستار اتىراۋدا دا بار. سونىڭ ءبىرى نۇرتاس نۇرعالي ۇلى قۇمار ويىنعا العاش رەت 9-سىنىپتا بارعان. سودان ونىڭ شىرماۋىندا 12 جىل بولعان.
«مەكتەپتە وقىعان كەزدە فۋتبول ويناۋشى ەدىم. فۋتبول كوماندالارىنىڭ ويىنىن قىزىعا قاراپ, جانكۇيەرى بولدىم. بىراق ءار ادام الدىڭدا نە كۇتىپ تۇرعانىن بىلمەيدى عوي. بىرەۋگە شىن, بىرەۋگە وتىرىك بولار, 9-سىنىپتى وقىپ جۇرگەندە قۇمار ويىنعا اقشا سالۋعا بەت بۇردىم. ءبىرىنشى كۇنى وعان 10 مىڭ تەڭگە تىگىپ, ءبىراز اقشا ۇتتىم. ودان كەيىن دە ۇتىس بولدى. سول ۇتىستىڭ اسەرى مە, مول اقشانىڭ بۋى ما, سودان كەيىن قۇمار ويىنعا سالاتىن قارجىنىڭ كولەمى بىرتە-بىرتە ۇلعايا ءتۇستى. بىردە ۇتىلدىم, ەندى بىردە اجەپتاۋىر اقشا ۇتىپ ءجۇردىم. اقشا ۇتقان كەزدە ونى ودان سايىن كوبەيتە ءتۇسۋدى ويلادىم. ويتكەنى بۇل – جان قيناماي تاباتىن جەڭىل تابىس. ال جەڭىل تابىستى تەك قۇمار ويىننان عانا تابۋعا بولاتىنىن ۇعىندىم. وسىعان قىزىققانىم سونشا, وعان اربالعانىمدى سەزبەي قالدىم. قۇمار ويىننىڭ شىرماۋىندا ون ەكى جىلىمدى وتكىزىپ, قۇربانى بولا جازدادىم», دەيدى نۇرتاس نۇرعالي ۇلى.
ول باستاپقىدا قۇمار ويىنعا باراتىنىن اتا-اناسىنان, اعايىن-تۋىستارىنان جاسىرعان. تەگىندە كەز كەلگەن تەرىس ارەكەتتى ءبىراز ۋاقىت جاسىرۋعا بولاتىن شىعار. الايدا ونى ۇنەمى جاسىرىپ ءجۇرۋ مۇمكىن ەمەس. ونىڭ ۇستىنە قۇمار ويىنعا سالاتىن اقشا قاجەت-اق.
«ۇنەمى قالتاڭدا مول اقشا بولا بەرمەۋى مۇمكىن. بۇل – شىندىق. سونداي كەزدە قارىزعا اقشا سۇراۋعا تۋرا كەلەدى. قۇمار ويىننان كوپ اقشا ۇتىپ وتىرعاندا مول قارجىنى الىپ شىعىپ كەتۋگە ەرىك-جىگەر كەرەك. بىراق كوكەيدە «ەسەپشوتىمداعى قارجىنى ەسەلەي تۇسسەم» دەگەن وي تۇرادى. وسىنداي ويمەن ءجۇرىپ, قوماقتى قارجىمدى قۇمار ويىنعا جىبەرىپ الدىم. ءتىپتى ءۇيىم مەن كولىگىمنەن دە ايىرىلدىم», دەيدى ول.
ونىڭ قۇمار ويىنعا سالىنعانىن, ءتىپتى شىرماۋىقتاي شىرماعان قۇردىمعا باتىپ بارا جاتقانىن اكە-شەشەسى دە, اعايىن-تۋىستارى دا, وتباسى دا بىلگەن. شالىس باسقان بۇل قادامى, اسىرەسە اكە-شەشەسىنە, وتباسىنا اۋىر سوققى بولىپ ءتيدى.
ء«وزىمنىڭ لۋدومانياعا شالدىققانىمدى باستاپقىدا بىلمەدىم. قۇمارپازدىق – ادامدى تەرەڭگە باتىراتىن جات ادەت. وسى ادەتىمنىڭ كەسىرىنەن اكە-شەشەمنىڭ, ايەلىمنىڭ جۇرەگىنە اۋىر سالماق ءتۇسىردىم. تۋىستارىما دا وڭاي بولمادى. اسىرەسە اكە-شەشەمنىڭ ۋايىمعا سالىنىپ, جاسىنا جەتپەي, ەرتە قارتايۋىنا سەبەپكەر بولعانىما وكىنەمىن. ال ايەلىم اجىراسۋعا بەل بۋدى. شىنىمدى ايتايىن, سۇيگەن جارىمدى جوعالتۋدان قاتتى قورىقتىم. كوپ اقشا, باسپانا مەن كولىكتى جوعالتۋ دا كۇيزەلىسكە ءتۇسىردى. ال كۇيزەلىسكە تۇسكەندەر وزىنە قول جۇمساۋعا بەيىم بولاتىنىن بىلەمىن. سونداي وي مەندە دە بولدى», دەيدى ن.نۇرعالي ۇلى.
دەگەنمەن لۋدومانيادان ارىلۋ ءۇشىن مىقتى ەرىك-جىگەر قاجەت. الايدا نۇرتاس نۇرعالي ۇلىنا قۇمار ويىننان باس تارتۋ وڭاي بولمادى. ونى ءوزى دە جاسىرمايدى.
«قۇمار ويىننان باس تارتۋىمنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. بىرىنشىدەن, اقشاسىنان ۇتىلىپ, ىشكىلىككە سالىنعان جىگىتتەردى بىلەمىن. كوپىردەن سەكىرگەن جىگىتتەردى دە كوردىم. كوبى – جاستار. ەكىنشىدەن, بىرەن-ساران بولماسا, ويىنعا سالىنعان وزگە ۇلتتىڭ وكىلى كوپ ەمەس. دەنى – قازاقتىڭ جاس جىگىتتەرى. ولارعا قۇمار ويىننىڭ زاردابى جونىندە كەڭەس بەرەتىن ەشكىم جوق. ءتىپتى ۆاحتالىق جۇمىستان كەيىن ۇيىنە بارماي تۇرىپ, الدىمەن ءباس تىگەتىن ورىنعا وتىراتىن جىگىتتەر دە بار. ۇشىنشىدەن, قارىزعا العان اقشا كوبەيدى. قارىز بەرگەندەر اقشاسىن قايتارۋىمدى سۇراي باستادى. وسىنىڭ ءبارى اكە-شەشەمە, وتباسىما وڭاي بولمادى. راسىندا, قۇمار ويىننان باس تارتۋ قيىن. وڭاي بولعان جوق. شۇكىر, 2021 جىلى قۇمار ويىندى تۇپكىلىكتى قويدىم. ءسويتىپ, الماتىعا, استاناعا وڭالتۋ ورتالىقتارىنان كەڭەس الۋعا باردىم. بىراق سول ورتالىقتاردان قازاق جىگىتتەرىنە كەڭەس الۋ قيىن ەكەنىن كوردىم. قازاقشا كەڭەس بەرەتىن مامان جوق. ەگەر ورىس تىلىنە شورقاق جاستار بولسا, ويىن جەتكىزۋدىڭ ءوزى قيىن», دەپ باياندادى ن.نۇرعالي ۇلى.
وسىنداي سەبەپتەردەن سوڭ ول ويىنقۇمارلارعا پسيحولوگيالىق كەڭەس بەرەتىن, قولداۋ كورسەتەتىن ورتالىق اشۋعا بەل بۋدى. بىلتىر تيمۋر رامازانوۆ ەكەۋى قۇمار ويىننان زارداپ شەككەندەرگە پسيحولوگيالىق كەڭەس بەرۋ, قولداۋ كورسەتۋ ورتالىعىن اشۋ يدەياسىن ۇسىندى. قىركۇيەك ايىندا جۇمىسىن باستاعان ورتالىقتى «جاڭا ءومىر» دەپ اتادى.
«سەبەبى ەكەۋمىز دە قۇمار ويىننىڭ زاردابىن تارتتىق. ءوزىمىز سەكىلدى اقشاسىنان ايىرىلىپ, قۇمار ويىننىڭ قۇربانى بولىپ جۇرگەن قازاق جاستارىنىڭ جاڭا قادام جاساۋىنا ىقپال ەتكىمىز كەلدى. بىلتىردان بەرى ءبىزدىڭ ورتالىققا 100-دەن استام ادام كەلىپ, كەڭەس الدى. بويجەتكەندەر دە, ءتىپتى كوپبالالى انالار دا كەلەدى. سونداي انالاردىڭ ءبىرى «كۇيەۋىم جۇمىس ىستەمەيدى. بالالارىمدى, وتباسىمدى اسىراۋ ءۇشىن وسىنداي قادامعا باردىم. بىردە ۇتىلىپ, ەندى بىردە اقشا تاپتىم», دەگەن ەدى. ءوز باسىمنان وتكەننەن كەيىن قۇمار ويىنعا اقشا سالۋدىڭ سوڭى ۇشپاققا شىعارمايتىنىن بىلەمىن. ازىن-اۋلىق اقشا ۇتقانعا الدانىپ, كوپ قارجىدان ايىرىلۋدىڭ سوڭى وكىنىشكە ۇرىندىراتىن قادامعا بارۋى مۇمكىن ەكەنىن جوققا شىعارمايمىن. نەگە؟ ويتكەنى قوماقتى اقشادان ۇتىلۋ ادامنىڭ كوڭىل كۇيىنە, مىنەز-قۇلقىنا كەرى اسەر ەتەدى», دەدى ول.
جاڭا ومىرگە قادام باسقان نۇرتاس نۇرعالي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, كەڭەس الۋعا كەلگەننەن كەيىن قۇمار ويىننان باس تارتىپ جاتقاندار بار. دەمەك ونىڭ ماقساتى ىسكە باستادى.
«ومىرگە ادام بولىپ كەلدىك. ەندى سول قالپىمىزدى ساقتاۋىمىز قاجەت. ادام بولىپ قالۋدىڭ كىلتىن دانىشپان ابايدىڭ شىعارماسىنان تاپتىم. «وسەك, وتىرىك, ماقتانشاق, ەرىنشەك, بەكەر مال شاشپاق, بەس دۇشپانىڭ, بىلسەڭىز, تالاپ, ەڭبەك, تەرەڭ وي, قاناعات, راقىم, ويلاپ قوي, بەس اسىل ءىس, كونسەڭىز». مەن دە وسى قاعيدانى ۇستانىپ, بەس نارسەدەن قاشىق بولۋعا, بەس نارسەگە اسىق بولۋعا ۇمتىلدىم», دەپ تۇيىندەدى ويىن ن.نۇرعالي ۇلى.
اتىراۋ وبلىسى