حالىق تابىسىن ارتتىرۋ – وركەندەۋ ساياساتىنىڭ وزەگى

«جاڭا جوسپار 2022 جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جات­قان باعدارلامانىڭ ورنىن باسادى. قۇجات ازىرلەنگەن كەزدە قازىرگى ەكونوميكالىق سىن-قاتەرلەر عانا ەمەس, ادام كاپيتالىن دامى­تۋ مەن ازاماتتارىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا قاتىستى ۇزاقمەرزىمدى مىندەتتەر دە ەسكەرىل­دى. سونىمەن قاتار وڭىرلىك كورسەت­كىشتەردىڭ ورىندالۋىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا اكىمدىكتەر حالىق تابىسىن ارتتىرۋعا ارنالعان جەكە وڭىرلىك باعدارلامالار ازىرلەدى», دەدى ا.ءامرين.

جالپى العاندا, قۇجات 6 نەگىزگى باعىت اياسىنداعى 59 ءىس-شارانى قامتيدى. ولاردىڭ قاتارىندا جالاقىنى كوتەرۋ, ينفلياتسيانى تومەندەتۋ, حالىقتىڭ ناقتى تابىسىن ۇلعايتۋ, جۇمىسپەن قامتۋدى كەڭەيتۋ, ادام كاپيتالىن دامىتۋ, ساپالى جۇمىس ورىندارىن اشۋ, سالىقتىق, الەۋ­مەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن جەتىل­دىرۋ, سونداي-اق ازاماتتاردىڭ بورىشتىق جۇكتەمەسىن ازايتۋ ماسەلەلەرى بار. ۇكىمەت بۇل شارالار الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى نىعايتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ يگىلىگىن حالىققا كەڭىنەن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

جوسپاردى ازىرلەۋ بارىسىندا كەيىنگى جىلدارى جۇزەگە اسقان جۇمىستىڭ ناتيجەسى دە ەسكەرىلگەن. وتكەن ءتورت جىلدا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ەكونوميكانىڭ نەگىزگى تىرەكتەرىنىڭ بىرىنە اينالىپ, جۇمىس­پەن قامتۋدىڭ ماڭىزدى كوزى بولدى.

«باعدارلاما جۇزەگە اسا باستاعان ۋاقىتتان بەرى بىرقاتار الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىش جاقساردى. جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 1,8 ميلليوننان 2,2 ميلليونعا دەيىن ءوستى. بۇل سەكتوردا ەڭبەك ەتەتىن ازاماتتار سانى 4,5 ميلليون ادامعا جەتتى. ناتيجەسىندە, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 40,9 پايىزىنا دەيىن ارتتى. سونىمەن قاتار جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,6 پايىزعا دەيىن تومەندەپ, جۇمىسقا ورنالاسقان ازاماتتار سانى 912,8 مىڭ ادامعا جەتتى», دەدى ا.ءامرين.

حالىق تابىسىنىڭ وسۋىنە اسەر ەتكەن ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ ءبىرى ەڭبەككە اقى تولەۋدى ارتتىرۋ بولدى. 2022-2025 جىلدارى بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءارى ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سەكتورلارىنداعى مامان­داردىڭ جالاقىسىن كوبەيتۋگە باعىت­تالعان شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 1,2 ميلليوننان استام ازاماتتىڭ ەڭبەكاقىسى ءوستى.

اتاپ ايتقاندا, الەۋمەتتىك سالا­داعى 38 مىڭ قىزمەتكەر­دىڭ جالاقىسى ورتا ەسەپپەن 30 پايىز­عا ارتتى. 600 مىڭ پەداگوگتىڭ ەڭبەكاقىسى 25 پايىزعا كوبەيدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى 6 مىڭ قىزمەتكەردىڭ جالاقىسى 20 پايىزعا ءوستى. سونىمەن قاتار ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنا جاتاتىن شامامەن 600 مىڭ ادامنىڭ ەڭبەكاقىسى ورتا ەسەپپەن 20 پايىزعا ۇلعايدى. بۇدان بولەك, «سامۇرىق-قازىنا» قورى قۇرامىنداعى وندى­رىستىك پەرسونال اراسىنداعى جالاقى ايىر­ماشىلىعىن قىسقارتۋ باعى­تىندا جۇمىس جۇرگىزىلدى.

«ۇكىمەت بۇل ساياساتتى الداعى كەزەڭدە دە جالعاستىرماق. قازىر ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنىڭ قوسىلعان قۇنداعى ۇلەسى شامامەن 30,6 پايىزدى قۇرايدى. ال ورتاشا جانە مەدياندى جالاقى اراسىنداعى الشاقتىق 39,2 پايىز دەڭگەيىندە قالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرىن كوتەرۋ, جالدامالى جۇمىسكەرلەردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ, ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسىن ۇلعايتۋ, تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىندەگى وندىرىستىك پەرسونالدىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ ءارى مەملەكەتتىك قىزمەت­شىلەردىڭ جالاقىسىن ءۇش جىل سا­يىن يندەكستەۋ كوزدەلگەن», دەيدى ۆيتسە-مينيستر.

جوسپاردىڭ ماڭىزدى باعىتتا­رىنىڭ ءبىرى – حالىقتىڭ بورىش­تىق جۇكتەمەسىن تومەندەتۋ. قازىر مەرزىمى وتكەن بەرەشەك تاۋەكەلى 6,5 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالىپ وتىر. ال نەسيەلەردىڭ جوعارى قۇنى كوپتەگەن وتباسىعا قوسىمشا سالماق تۇسىرەدى. وسىعان بايلانىس­تى شەكتى جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسىن ەسەپتەۋ ادىستەمەسىن قايتا قاراۋ, قارجى ۇيىمدارى­نىڭ جوسىقسىز تاجىريبەلەرىنە باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ءارى الەۋمەتتىك وسال توپتاعى ازامات­تاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنا بانكروتتىق راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋ ۇسىنىلىپ وتىر.

قۇجات ەڭبەك نارىعىنىڭ بولا­شاعىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارادى. حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باعالاۋىنشا, 2030 جىلعا قاراي الەمدەگى جۇمىس ورىندارىنىڭ 22 پايىزى ءتۇرلى وزگەرىسكە ۇشىرايدى. سوندىقتان ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ساقتاۋ مەن جاڭا تالاپتارعا بەيىمدەۋ باستى مىندەتتەردىڭ بىرىنە اينالدى.

وسى ماقساتتا دۋالدى ءبىلىم  جۇيەسىن كەڭەيتۋ, كوللەدجدەر مەن كاسىپورىندار اراسىنداعى بايلانىس­تى نىعايتۋ, وندىرىستەگى تالىمگەرلىك ينستيتۋتىن دامىتۋ جوسپارلانعان. بۇل شارالار ءبىلىم جۇيەسى مەن ەڭبەك نارىعى اراسىنداعى بايلانىستى كۇشەيتىپ, ماماندار دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتپەك.

ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ كەشەندى جوسپاردىڭ نەگىزگى باسىم­دىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلەنگەن. قازىر ەۋروپالىق وداق ەلدەرىندەگى ەڭبەك ونىمدىلىگى قازاقستان كورسەتكىشىنەن شامامەن ءۇش ەسە جوعارى. سونىمەن قاتار اۋىلدىق جەرلەردە تۇراقسىز جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى كۇيىندە قالىپ وتىر. وسى ماسەلەلەردى شەشۋ ماقساتىندا 17 كلاستەرلىك جوبا جۇزەگە اسى­رىلادى. اگروونەركاسىپ كەشەنىندە جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالار ىسكە قوسىلىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى كوو­پەراتسياسىن دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. سونىمەن بىرگە شاعىن بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ شارالارى كۇشەيتىلىپ, وڭىرلەردە ميكرو­كرەديت بەرۋ باعدارلامالارى كەڭەي­تىلەدى.

اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ ماسەلەسى دە قۇجاتتا ماڭىزدى ورىن الادى. ۇكىمەت الداعى جىلدارى اۋىل تۇرعىندارىنا 30 مىڭنان استام ميكروكرەديت بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ءارى حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزبەك.

جاڭا جوسپاردىڭ تيىمدىلىگى ناقتى كورسەتكىشتەر ارقىلى باعا­لان­باق. ۇكىمەت حالىق تابىسىنىڭ ءوسىمىن ينفلياتسيا دەڭگەيىنەن 2-3 پايىزدىق تارماققا جوعارى ۇستاۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. سونىمەن قاتار 2029 جىلعا قاراي ينفلياتسيانى 5-7 پايىز دەڭگەيىنە دەيىن تومەندەتۋ كوزدەلگەن. جىل سايىن 240 مىڭعا دەيىن ساپالى جۇمىس ورنىن قۇرۋ دا نەگىزگى مەجەلەردىڭ قاتارىندا.

بۇدان بولەك, دۋالدى وقىتۋ­مەن قامتۋدى كەڭەيتۋ, اۋىل شارۋا­شى­لىعىنداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءارى حالىقتىڭ ازىق-ت ۇلىككە جۇمسايتىن شىعىستارىنىڭ ۇلەسىن جالپى تۇتىنۋ شىعىنىنىڭ 40 پايىزىنا دەيىن قىسقارتۋ جوسپارلانعان.