انام بيجامال ءجيى ايتۋشى ەدى: «قايعىسىزعا قارا سۋ دا اس», دەپ. بالالىق شاقتا بۇل ءسوزدىڭ ۇلاعاتىن تۇسىنەتىن شاما قايدان بولسىن. «نەگە انام وسى ءسوزدى قايتالاي بەرەدى» دەپ جاراتپاعان سىڭاي تانىتاتىنمىن.
حح عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى, ەلدەگى تۇرمىس جۇدەۋدەن تومەن. اۋىز بولمەدەگى قارا قازاندا ۇنەمى سۋ تولى. قايناعان سۋعا سۋىق سۋ قوسىپ جۋىنامىز, ىشەمىز.
شايدى ءاپ-ساتتە قايناتاتىن قازىرگىدەي قۇرىلعىلار جوق. شايعا سۋدى وسى قارا قازاننان الامىز.
* * *
«قارا سۋ» اس بولۋشى ما ەدى؟ انامنىڭ ايتقىسى كەلگەنى بارعا قاناعات ەكەن.
قاناعاتقا ءبىرشاما ادىلەتتىلىك ۇيالاعان. بۇگىنگى تۇسىنىككە سالسام, «قارا سۋ» ادىلەتسىزدىكتىڭ, بارىپ تۇرعان سۇرقيا كورىنىسى. بىراق انام ونى قاناعاتقا ساناپ, شۇكىرشىلىك دەپ «قارا سۋدى» اللانىڭ نەسىبەسى دەپ ءتاۋبا ەتەتىن.
* * *
تۇسىنىككە اۋىر, قالايشا «قارا سۋ» اس بولماق؟
ءسىرا, مۇنىڭ ءتۇپ ءمانىسىن جەمقورلاردان سۇراعان ءجون بولار. الدە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ اتاپ ايتقان ەلىمىزدەگى ىشكى ءونىمنىڭ ەلۋ پايىزىنا يە 162 بايدان سۇراعان ءجون بە؟
ورتاشا جالاقىسى 50 مىڭ تەڭگەمەن كۇن كورىپ وتىرعانداردىڭ اسى «قارا سۋ» ەمەس پە؟!
* * *
«قايعىسىزعا قارا سۋ دا اس». بۇل – بۇگىنگى زامانعا مۇلدەم كەلمەيتىن سانا جانە پسيحولوگيا.
ەلىمىزدەگى 162 باي (سولاردى تىزىمگە الىپ قويعان ءجون بولار ەدى) قايعىسىزدار. حاكىم اباي: «قايعىسىزدىڭ ءبارى اساۋ», دەگەن.
قايعىنىڭ نە ەكەنىن بىلمەگەندەردىڭ ساناسى دۇلەيلەۋ كەلەدى. ونى ەرتەدە الەكساندر پۋشكين «دۋبروۆسكي» رومانىندا تروەكۋروۆ (جاڭا بايىعاندار – نۋۆوريشتەر) وبرازى ارقىلى تەرەڭ سۋرەتتەگەن.
قۇداي ولاردان ساقتاسىن!
* * *
انامنىڭ بەس بالاسى, بىزدەر, ءبىر كۇن توق, ءبىر كۇن اش قۇرساقپىز. ەرى – ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ مۇگەدەگى.
سول كەزدە كەروسينمەن جاعىپ, تاماق پىسىرەتىن «كەروگاز» دەگەن قۇرىلعى بولاتىن.
بالالاردىڭ ۇلكەنى, ون ءۇش جاستاعى قايريما ەسىمدى تۋعان اپايىمىز اسپازشى ايەلگە بولىسپاق بولىپ, اڭداماي كەروسين قولىمەن شاشىن سيپاپ, ورتەنىپ كەتىپتى.
كەيىنگى بىزدەر, سولاي دەپ ەستىدىك.
جوقشىلىق تا, كەدەيشىلىك تە, قاسىرەت تە ءبىر باسىندا بولعانىمەن, «قايعىسىزعا قارا سۋ دا اس» دەپ مويىماي, قايعىعا ەزىلمەي, قالعان بىزدەردىڭ امان-ساۋلىعىمىزدى ويلاپ, ءوزىن-ءوزى قايراۋى, تاۋباعا كەلۋى انامنىڭ قايسار مىنەزىن كورسەتەدى. ءمۇنى ۇلكەن ەرلىك سانايمىن.
P.S. انامنىڭ «قايعىسىزعا قارا سۋ دا اس» دەگەنى بارعا قاناعات ەتۋى. ايتپەگەندە, ءتايىرى, «قارا سۋ» اس بولۋشى ما ەدى؟!
عاريفوللا ەسىم,
اكادەميك, جازۋشى