كوشپەلىلەر ويىندارى

كوكتەمگى قىزىل سۋدىڭ تاسقى­نى بىرنەشە ءوڭىردىڭ تۇرعىندارىن ابىگەرگە سالعانى بەلگىلى. مەم­لە­كەت باسشىسى قاسىم-جو­مارت توقاەۆ دۇنيەجۇزىلىك كوشپە­لى­ل­ەر ويىندارىن وتكىزۋگە جۇمسا­لاتىن قارجىنى قايتا ەسەپتەپ, ۇنەمدەۋدى تاپسىرعان ەدى. شىعىندى وڭتايلاندىرۋ بويىن­شا جۇمىسشى توپ قۇرىلىپ, 1,7 ملرد تەڭگە ۇنەمدەلدى. وسى­لايشا, كوشپەلىلەر ويىندا­رىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى مەن جابىلۋ مەرەكەسى اراسىندا وتە­تىن ءىس-شاراعا 5,7 ملرد تەڭگە جۇمسالادى.

يۋنيسەف دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ كوم­مەر­تسيالىق ەمەس رەسمي سەرىكتەسى اتانسا, ايتۋلى الاماننىڭ باس دەمەۋشىسى بولىپ «Alageum Electric» كومپانيالار توبى تانىلدى. ەلوردا ءتورىن اپتا بويى ۇلى دۇبىرگە بولەيتىن ماڭىزدى ءىس-شارا ءۇش باعىت بويىنشا ءور­بيدى: سپورت, مادەنيەت جانە عى­لىم. «قازانات» اتشابارى مەن ەتنو اۋىل اۋماعىندا ات بايگەسى, ءداستۇرلى ساداق اتۋ جانە قۇس سا­لۋ تۇرلەرىنەن, ات ۇستىندەگى سايىس­­تار بويىنشا جارىستار وت­كىزىلەدى. ج.ۇشكەمپىروۆ اتىن­داعى جەكپە-جەك سارايى مەن «الاۋ» مۇز سارايىندا ۇلتتىق كۇرەس تۇرلەرىنەن, جەكپە-جەك تۇر­لەرىنەن جانە حالىق ويىندارىنان دودا وتەدى. «دۋمان» كەشەنىندە ءداستۇرلى زياتكەرلىك ويىندار بويىنشا جارىستار وتكىزىلەدى. «Qazaqstan» جەڭىل اتلەتيكا سپورت كەشەنىندە كوشپەلى­لەر ويىندارىنا اككرەديتتەۋ جانە جابدىق­تاۋ ورتالىقتارى ورنالاسادى. «قازانات» ات­شابارىنىڭ وڭتۇستىك-باتىس جاعىنداعى ىرگەلەس قونىس تەبەتىن «كوش­پەلىلەر عالامى» ەتنو اۋى­لى دكو مادەني باع­دارلا­ماسىنىڭ وشاعىنا اينال­ماق. مادەني باعدارلاما استانا قالا­سىنىڭ ءارتۇرلى نىساندارىندا (الاڭداردا, ساياباقتاردا, باسقا دا قوعامدىق ورىنداردا, تەاتر­لاردا, كونتسەرت زالدارىن­دا, كينو­تەاترلاردا, مۇراجايلاردا, كورمە پاۆيلوندارىندا) وتەدى.

2014 جىلدان بەرى تۇراقتى وتكىزىلىپ كەلە جاتقان دۇنيە­جۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن قىرعىزستان ءۇش مارتە ۇيىمداستىرسا, ەكى جىل بۇرىن تۇركيا مەملەكەتى ءسان-سالتاناتىن كەلىستىرە وتكىزدى. جىل وزعان سايىن الامانعا قوسىلۋعا كوڭىلى قۇلاعان ەلدەر قاتارى ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن, استانادا تۇڭلىگى تۇرىلەتىن ەتنوسپورت سايىسىنا العاش رەت برۋنەي-دارۋسسالام, ليبەريا, ۆەنەسۋەلا, يرلانديا, دومينيكان, گامبيا, برۋني, ەفيوپيا, پەرۋ ەلىنىڭ سپورتشىلارى قاتىسادى. دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا كەلەتىن سپورتشىلار مەن قوناقتاردىڭ ات بايلاپ, اياق سۋىتۋىنا ەلور­داداعى 20 قوناقۇي بەكىتىلىپ, ءىس-شارا بارىسىندا 343 كولىك جۇمىلدىرىلادى.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا بيلەتتەردى رەسمي بيلەت وپەراتورىنىڭ سايتىنان ساتىپ الۋعا بولادى. جالپى بيلەت قۇنى – 500-25 000 تەڭگە ارالىعىندا. كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىن تاماشالايمىن دەگەن كورەرمەن بيلەتتى 15 000-نان باستاپ 50 000 تەڭگەگە دەيىن ساتىپ الادى. ەرەسەكتەرگە ارنالعان بيلەتتىڭ ورتاشا قۇنى – 4 000 تەڭگە. كورەر­مەندەردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى ءۇشىن جەڭىلدىك تە بار. مىسالى, التى جاسقا دەيىنگى بالالار كەز كەلگەن ويىن ءتۇرىن تەگىن تاماشالاي الادى. 6-18 جاس ارالىعىنداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ءۇشىن 50 پايىزدىق جەڭىلدىك جاسالادى. «تەڭگە ءىلۋ» مەن «قۇسبەگىلىك» جارىستارىنا بيلەت قۇنى 500 تەڭگە بولسا, مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن بيلەت – 250 تەڭگە.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىن جالپاق جۇرتقا جاريا ەتەتىن بۇقارالىق اق­پارات قۇرالدارىن تىركەۋ 1 قىر­كۇيەككە دەيىن جالعاسپاق. ال ەرىك­تىلەردى ىرىكتەۋ جۇمىسى جۇيەلى جۇرگىزىلىپ, تاڭداۋ تۇس­كەن جاستار دا ازىر­لىكتى باس­تاپ كەتتى. دۇنيەجۇزىلىك كوش­پەلىلەر ويىندارىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ ديرەكتسياسىنىڭ ورىنباسارى ابىلاي قوندىباەۆ ەرىكتىلەردى ىرىك­تەۋ بىرنەشە كەزەڭمەن وتكەنىن ايتادى. ءتىپتى كورشىلەس قىرعىزستان, رەسەي, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان ەل­دەرىنەن عانا ەمەس, اقش, تۇركيا, گەرمانيا, فرانتسيا, يسپانيا, كورەيا, بەلارۋس جانە گانا رەسپۋبليكالارىنان دا ەرىكتى بولۋعا ىنتالى جاستار ءوتىنىش جولداعان.

«استانا قالاسىنداعى 13 جو­عارى وقۋ ورنىنىڭ بارلىعىن قامتىپ, اقپاراتتىق, ناسيحات جۇمىسى جۇرگىزىلىپ, ەرىكتىلەر باعدارلاماسىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. ۇيىمداستىرۋ ديرەكتسياسىنىڭ رەسمي سايتىنا ءاربىر تالاپكەر ءوتىنىم جىبەرىپ ەرىكتى بولۋعا ىقىلاسىن تانىتتى. ىرىكتەۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە 4 600 ءوتىنىم قابىلداندى. ناۋرىز, ءساۋىر ايىندا وتكەن ەكىنشى كەزەڭدە ءاربىر ۇمىتكەرمەن ديدارلاسىپ, سۇحبات قۇرىپ ىنتا-ىقىلاسىن, تانىم-كوكجيەگىن, وزگە ءتىلدى قانشالىقتى يگەرگەنىن بايقادىق. وسىنداي سۇرىپ­تاۋدىڭ ناتيجەسىندە ىرىكتەلگەن 1 300 ەرىك­تىگە تاڭداۋ ءتۇستى. وزگە ءتىلدى بىلۋدە اعىلشىنشا ءھام تۇرىكشە ەركىن سويلەپ, ويىن جەتكىزە الاتىندارعا باسا نازار اۋدارىلدى.

سەبەبى دۇنيەجۇزىلىك كوش­پەلىلەر ويىندارىنا 90-عا تارتا مەملەكەتتەن سپورتشىلار قاتىسۋعا ىقىلاس تانىتىپ وتىر. بۇعان قوسا سىرتتان كەلەتىن تۋريستەر تاعى بار. كوشپەلىلەر ويىندارىنا قاتىسۋعا ىقىلاس تانىتقان ەلدىڭ باسىم كوپشىلىگى – تۇركىتىلدەس. ەرىكتىلەردى ىرىكتەۋ كەزىندە ولاردىڭ بۇل باعىتتا بۇعان دەيىن قانشالىقتى ىسىلىپ تاجىريبە جيناعانى دا ەسكەرىلدى», دەيدى ا.قوندىباەۆ.

«كوشپەندىلەر عالامى» ەتنواۋىل­دا كورسەتىلەتىن«استانا – كوش­پەلى­لەردىڭ استاناسى» اتتى جارقىن تەاتر­لاندىرىلعان قويى­لىمدى الىس­تان ارنايى ات تەر­لەتىپ كەلگەن شەتەلدىك قوناق­تار مەن حا­لىقارالىق سپورت ۇيىم­دارىنىڭ جەتەكشىلەرى دە تاما­شا­لايدى. ەتنو­اۋىلدىڭ بىرەگەي كون­تسەرتتىك الاڭىندا كۇن سايىن مادەني ءىس-شارالار وتكىزىلىپ, ەلىمىزدىڭ ۇزدىك قول­ونەرشىلەرىنىڭ كورمە-جارمەڭكەسى كوپ­شىلىك نازارىنا ۇسىنىلماق. سونىمەن قاتار زەرگەرلەر مەن ىسمەرلەر قولونەردەن شەبەرلىك ساباعىن دا ۇسىنادى. ءىس-شارالار باع­دارلاماسىندا ەتنواۋىلدىڭ ەڭ كىش­كەن­تاي قوناقتارىنا ەرەكشە نازار اۋدا­رىلماق. ولار ءۇشىن ساۋىق جانە تانىم­دىق ويىن الاڭدارى مەن ۇلتتىق ستيلدەگى اتتراكتسيون قۇرىلادى. سونداي-اق ەتنواۋىلدا ءسان كورسەتىلىمى وتەتىن پوديۋم ۇيىمداستىرىلادى. ۇلتتىق ءسان فەستيۆالى اياسىندا ۇلتتىق كيىمدەردىڭ ءتۇرلى ۇلگىلەرى, ونىڭ ىشىندە وسى ترەندتىڭ كوشباسشىسى Global Nomads ۇلگىلەرى ۇسىنىلماق. مادەني باعدارلاما اياسىندا كينوفەستيۆال وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەتنواۋىلدا جىرتقىش قۇستاردى شىرعاعا سالۋدان جارىستار جانە ۇلتتىق كۇرەس تۇرلەرىنەن كورنەكى قويىلىمدارى وتكىزىلىپ, ۇلتتىق تاعامدار فەستيۆالىندە قازاق حالقىنىڭ قوناقجايلىلىعى پاش ەتىلمەك.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى اياسىندا (9-11 قىركۇيەك ارالىعىندا) ۇلتتىق مۇراجايدا ەتنوسپورتتى دا­مىتۋعا باعىت­تالعان حالىقارالىق عى­لىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتە­دى. القالى باسقوسۋدا تاريح جانە مادەنيەت – تۇركى الەمىنىڭ كوشپەلى داستۇرلەرى مەن رۋحاني بايلىعى, كوشپەلى مادەنيەت پەن ۇلتتىق سپورت داستۇرلەرىنىڭ ەلارالىق ىن­تىماقتاستىقتى دامىتۋداعى ءرولى ايقىن­دالادى. قازاقستاندا جانە دۇنيە­جۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا قاتى­سۋشى ەلدەردە ۇلتتىق ويىن تۇر­لەرىن دا­مىتۋدىڭ قازىرگى جاع­دايى, قالىپتاسۋ تاريحى مەن يدەولوگياسىنىڭ ماسەلەلەرى, دامۋ ۇدەرىسى تالقىلانادى.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا 97 مەدال جي­ىنتىعى ساراپقا سا­لى­نادى. مە­دالدىڭ جالپى سانى – 581. مەدالدا سپورت, مادەنيەت, عىلىم سالالارىن قامتيتىن نە­گىزگى 3 سيم­ۆول بەدەرلەنگەن. وسىنىڭ بارلىعىن قا­زاق­ستان حالقىنىڭ بىرلىگىن سيپاتتايتىن شاڭىراق كومكەرىپ تۇر. مەدالدىڭ ورتاسىندا كوش­پە­لىلەر وركەنيەتىنىڭ بەلگىسى – ات ۇستىندەگى كۇن باستى ادامنىڭ تاڭباسى بار.