1993 جىلى قىتايدان اتاجۇرتقا ورالعان داۋرەن حالمەت نارىق بەتالىسىن بايقاپ, كەنجەلەپ تۇرعان جابىسقاق تاسپا ءوندىرىسىن باستاۋعا بەل بۋادى. ادەپكىدە بۇل تاۋاردى قىتايدان تاسىمالداپ ساتۋدى جۇزەگە اسىرسا, بىرتىندەپ دەربەس ءوندىرىس اشۋدى قولعا الادى. 2004 جىلى كۆازيسەكتورداعى قارجى ينستيتۋتتارىنان جەڭىلدەتىلگەن پايىزبەن نەسيە الىپ, بيزنەسىن ارتاراپتاندىرۋعا جۇمسادى. 2016 جىلى الماتى قالاسىنداعى يندۋستريالدى ايماققا العاشقىلاردىڭ قاتارىندا رەزيدەنت بولىپ كىردى.
بىرەر جىلدان سوڭ قالالىق كوميسسيا شەشىمىمەن ءبىر جارىم گەكتار جەردى 49 جىلعا جالعا الىپ, سكوتچ, سترەچ كلەنكا شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسىن باستادى. قازىر «KazTigerTape» جشس-دا 50 ازاماتتى جۇمىسپەن قامتىپ, مەملەكەتكە جىل سايىن 200 ملن تەڭگە كولەمىندە سالىق تولەپ وتىر. 2022 جىلى ەڭبەگى جانىپ, «قازاقستاننىڭ «وندىرىستىك ماقساتتاعى ۇزدىك تاۋارلار» اتالىمى بويىنشا ديپلومانت اتاندى. باۋىرى دۋمان حالمەت تە استانادا سكوتچ وندىرىسىمەن اينالىسادى. سونىمەن قاتار پوليەتيلەن قالدىقتارىن قايتا وڭدەپ, كادەگە جاراتادى. جابىسقاق تاسپاعا قاراعاندا ءونىمنىڭ بۇل ءتۇرى قايتا وڭدەۋگە جارايدى ەكەن. ءبىر رەت پايدالانۋدان كەيىن تۇككە جاراماي قالاتىن سترەچ كلەنكالاردىڭ ءومىرى ۇزاراتىنىن ىسىمەن كورسەتىپ ءجۇر.
ء«بىز شىعارىپ وتىرعان تاۋاردىڭ بارلىق ءتۇرى كەز كەلگەن كاسىپورىنعا قاجەت. «سامۇرىق-قازىنانىڭ» وزىنە قاراستى كومپانيالاردى وتاندىق تاۋارلاردى ساتىپ الۋعا مىندەتتەۋى قازاق بيزنەسىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشتى», دەيدى كاسىپكەر.
ايتۋىنشا, ءبىر اتتەگەن-اي بار, ول – ءالى دە بولسا يمپورتتىق ونىمدەردىڭ ءباسى باسىم ەكەندىگى.
«الىس-جاقىن كورشىلەرىمىزدىڭ بارىندە ءوز ەلىندە شىعارىلاتىن تاۋارلاردىڭ يمپورتتان كەلەتىن بالاماسىنا شەكتەۋ ەنگىزۋدىڭ كوپتەگەن ءتاسىلى بار. قازىر بيزنەستى قوس وكپەدەن قىسىپ تۇرعان فاكتورلار ىشتە دە, سىرتتا دا جەتەدى. ءوز سالاسى بويىنشا ايتار بولساق, يمپورتتىق سكوتچ, پوليەتيلەندەرگە ءتۇرلى دەمپينگ قولدانىپ, سونىمەن ءبىر مەزگىلدە تاۋار وندىرۋشىلەر ءۇشىن كوممۋنالدىق تاريفكە جەڭىلدەتىلگەن باعا ارقىلى قولداۋ كورسەتۋگە بولادى. ءتاريفتىڭ قازىرگى دەڭگەيى, ورتاداعى دەلدالداردىڭ اۋادان اقشا جاساپ ۇيرەنگەن ابجىلدىگى قوس وكپەدەن قىسىپ بارادى. ۇكىمەتكە شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن تاريف باعاسىن قايتا قارايتىن كەز كەلدى», دەيدى.كاسىپكەر سوزىنشە, جابىسقاق تاسپاعا قاجەت شيكىزاتتى ءوز ەلىمىزدە وندىرۋگە مۇمكىندىك بار. تاۋاردىڭ نانى – پوليپروپيلەن اتىراۋداعى KPI زاۋىتىندا دايىندالادى.
«سول زاۋىت قىتايعا وتە ارزان باعادا ءبىز دايىندايتىن ونىمگە قاجەتتى شيكىزاتتى ساتادى. مۇنداي شيكىزات دايىندايتىن زاۋىتتار قىتايدا جۇزدەپ سانالادى. ال ءبىزدىڭ جاق سول ەلدەگى زاۋىتتار ۇسىنعان باعادان تومەن ساتادى. قاجەتتى شيكىزاتتى ءبىزدىڭ ەلدەن ارزان باعادا ساتىپ العان قىتايلىق كاسىپكەرلەر باعاسى ارزان ونىمدەرمەن نارىقتى جاۋلاپ بارادى. وتكەن اپتادا الماتىدا وتكەن جيىنداردىڭ بىرىندە سول زاۋىتتىڭ مەنەدجەرىمەن كەزدەسىپ, بىزگە دە قىتايعا ساتقان باعامەن ساتۋلارىن ءوتىندىم. كەلىسپەدى. مۇنى «سامۇرىق-قازىنا» شەڭبەرىندە شەشۋگە بولادى. جالپى, بىزگە قاجەت شيكىزاتتى شەتەلگە ەكسپورتتاۋمەن اينالىساتىن كومپانيالاردىڭ ءوزىمىزدىڭ شوب-قا قاجەتتى شيكىزات ونىمدەرىنە قاتىستى باعا ساياساتىن قايتا قارايتىن كەزى كەلدى», دەيدى داۋرەن حالمەت.
ايتۋىنشا, ەكسپورتتى عانا ەمەس, ىشكى نارىقتى دا ويلاۋ ماڭىزدى. ىشكى جالپى ونىمدەگى شوب ۇلەسىن كەمى 50 پايىزدان اسىرساق, بيزنەستىڭ كۇرە تامىرىنا قان ءجۇرىپ, ىشكى نارىقتىڭ لاندشافتىنا ايتارلىقتاي وزگەرىس ەنەر ەدى, دەيدى ول.
«ىشكى نارىققا قاجەت دۇنيەنى ءوز كۇشىمىزبەن جاپساق, سىرتقى نارىقتىڭ دا جالىنا جارماسۋعا بولادى. بىزدە قازىر رەسەيگە شىعۋعا مۇمكىندىك بار. بىراق رۋبلگە قاتىستى جاعداي بۇل ويىمىزدى كەيىنگە قالدىرىپ تۇر. قازىر ايماققا فيليال قۇرۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل دا قازاق بيزنەسى ءۇشىن ءتيىمدى. قازىر وڭتۇستىك وبلىستاردا جىلىجاي بيزنەسى دامىعان. سوندىقتان ءار ايماقتىڭ اۋا رايىنا بەيىمدەلگەن پوليەتيلەن كلەنكە شىعارۋدى قولعا الدىق. وڭتۇستىك ايماقتا جىلىجاي بيزنەسىمەن اينالىسىپ جۇرگەن اعايىنعا ونىمدەرىمىزگە تاپسىرىس بەرۋگە بولاتىنىن ايتقىمىز كەلەدى», دەيدى كەيىپكەرىمىز.
كاسىپكەر پرەزيدەنت نەمەسە ۇكىمەت جانىنان وتاندىق شوب-تىڭ تىنىسىنا مونيتورينگ جاساپ وتىراتىن, تەك مەملەكەت باسشىسىنا عانا ەسەپ بەرەتىن اگەنتتىك نەمەسە كوميتەت قۇرىلسا دەگەن تىلەگىن دە ايتىپ قالدى.
«بۇل بيزنەسكە دەگەن كوزقاراستىڭ ءارتاراپتاندىرىلىپ, كاسىپكەرلىككە قاتىستى شەشىم قابىلداعان كەزدە وسى سالانىڭ وكىلدەرى پىكىرىنىڭ ەسكەرىلۋىنە جول اشار ەدى. كوپ جاعدايدا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ جاعدايىنا اسەر ەتەتىن تاعدىرلى شەشىمدەر بيزنەسكە مۇلدەم قاتىسى جوق تۇلعالاردىڭ ايتقانىمەن شەشىلىپ جاتادى. كەز كەلگەن يندۋستريالدى جوبالارعا قاتىستى شەشىمدەردە بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ايتقانى ەسكەرىلسە, مەملەكەت قارجىسى تەك قاجەتتى نۇكتەلەرگە عانا باعىتتالىپ, ىشكى نارىقتاعى تاۋار تۇرلەرى ءارتاراپتاندىرىلار ەدى», دەيدى.
الماتى