فرانتسيانىڭ پاريج قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەيتىن ءحححىىى جازعى وليمپيا ويىندارىندا استانالىق سپورتشىلار دا باق سىنايدى. ءتورت جىلدا اينالىپ سوعار الامانعا ەلوردادان اتتاناتىن سپورتشىلارىمىزدىڭ ەسىم-سويىنا ءبىر ءۇڭىلىپ كورەلىك.
وليمپيادادان كۇتەرىمىز كوپ
فرانتسيانىڭ پاريج قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەيتىن ءحححىىى جازعى وليمپيادا ويىندارىندا استانالىق سپورتشىلار دا باق سىنايدى. ءتورت جىلدا اينالىپ سوعار الامانعا ەلوردادان اتتاناتىن سپورتشىلارىمىزدىڭ ەسىم-سويىنا ءبىر ءۇڭىلىپ كورەلىك.
بوكستان ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇراماسى پاريج وليمپياسىنا تولىق قۇرامدا قاتىسادى. جەتى سالماق بويىنشا وتەتىن الاماندا جەتى نويانىمىز بار. سولاردىڭ ىشىندە ەكى بوكسشى ەلوردا اتىنان دوداعا قوسىلادى. نۇربەك ورالباي 80 كگ سالماق دارەجەسىندە جازعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ التىنى ءۇشىن بارىن سالۋعا سەندىرىپ وتىر. بىلتىر كوكتەمدە تاشكەنتتە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا نۇربەك ورالباي فينالدا قىتايدا تۇراتىن ەتنوستىق قازاق بوكسشىسى توقتاربەك تاڭاتقاندى جەڭگەن. بىراق اراعا بەس ايداي ۋاقىت سالىپ قىتايدىڭ حانچجوۋ قالاسىندا وتكەن جازعى ازيا ويىندارىندا توقتاربەك نۇربەكتەن باسىم ءتۇستى.
ايبەك ورالباي 90 كگ سالماقتا دوداعا قوسىلادى. بۇل ەكى بوكسشى – ەگىز. قازاقستاننىڭ بوكسشىلارى جازعى وليمپيادا ويىندارىنا 1996 جىلدان بەرى تۇراقتى قاتىسىپ كەلەدى, وسى ۋاقىتقا دەيىن جەتى جازعى وليمپيادا ويىندارىنا قوسىلدى. بىراق ەگىز بوكسشىلار ءبىزدىڭ ەلدەن بارعان ەمەس. ايبەك تە, نۇربەك تە جازعى وليمپيادا ويىندارىندا العاش باعىن سىنايدى.
ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى مىرزاعالي ايتجانوۆ ەگىزدەردىڭ جەڭىسكە دەگەن جىگەرى جوعارى ەكەنىن, تىنىمسىز تەر توگىپ ازىرلىك وتكەرەتىنىن ايتقان. جەڭىس جولىندا قانداي قارسىلىققا تاپ بولسا دا سىنىپ كەتپەيتىن مىقتىلىعىن وزگەلەرگە ۇلگى ەتەتىنىن جەتكىزگەن ەدى. دەمەك ەگىزدەردىڭ ەل نامىسى ءۇشىن الەمدىك ارەنادا جاسىن ويناتاتىن شاعى جاقىن. وليمپيادا ويىندارىنا ەلىمىزدەن ءبىر ءۇيدىڭ ەكى ۇلى باراتىنى شەتەلدىك اقپارات قۇرالدارىندا دا از جازىلعان جوق.
ايەلدەر بوكسىنان ۆالەنتينا حالزوۆا 75 كگ سالماقتا سايىسقا شىعادى. استانالىق جانكۇيەرلەر دە ەرەكشە تاقىم قىسىپ, جەرلەستەرىنە بولىساتىنى انىق. سپورتتىق قۇزعا ورمەلەۋدەن ءامىر مايمۇراتوۆ پاريج جازعى وليمپياداسىنىڭ مەدالى ءۇشىن جىلدامدىققا جارىسادى. استانالىق سپورتشى ءتورت جىلدىق دوداسىنىڭ جولداماسىن ۆەنگريادا وتكەن ليتسەنزيالىق تۋرنيردە ەنشىلەدى.
قازىرگى بەسسايىستان پاريج جازعى وليمپيادا ويىندارىنا استانالىق ەلەنا پوتاپەنكو دا قاتىسادى. ول ليتسەنزيانى بىلتىر قىتايدا وتكەن جازعى ازيا ويىندارىندا ولجالادى. 2021 جىلى توكيو جازعى وليمپيادا ويىندارىنا ەلەنانىڭ دا جولى تۇسكەنىمەن, 32 سپورتشىنىڭ اراسىندا 13-ورىندى مىسە تۇتتى.
ۇستەل تەننيسىنەن كيريلل گەراسيمەنكو پاريج وليمپياسىندا استانادان قاتىسادى. قازاقستان بىرىنشىلىگىندە بىرنەشە رەت توپ جارعان, حالىقارالىق تۋرنيرلەردە ولجا سالىپ جۇرگەن كيريلل گەراسيمەنكو – گەرمانيانىڭ «ۆەردەر» كلۋبىنىڭ مۇشەسى. بيىلعى اقپان ايىندا وڭتۇستىك كورەيانىڭ پۋسان قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ءبىزدىڭ سپورتشىلار جوعارى ناتيجە كورسەتكەن ەدى.
تەننيستەن ايەلدەر اراسىندا ەلەنا رىباكينا, يۋليا پۋتينتسەۆا وليمپيادا جۇلدەسى ءۇشىن كورتقا شىعادى. ايەلدەر تەننيسى اسسوتسياتسياسىنىڭ (WTA) الەمدىك رەيتينگىندە بەستىكتەن كورىنىپ جۇرگەن ەلەنا رىباكينا – پاريج جازعى وليمپياسىنىڭ چەمپيونى اتانادى دەپ ءۇمىت ارتار ساڭلاقتىڭ ءبىرى. ەرلەر دوداسىندا الەكساندر بۋبليك ءتورت جىلدىق دوداسىنا قوسىلادى. جۇزۋدەن ادىلبەك مۋسين 100 مەترگە باتتەرفلياي جانە ەركىن ءتۇرى بويىنشا سىنعا تۇسەدى.
استانا قالاسى سپورتشىلارى مەن جاتتىقتىرۋشىلارىنىڭ تىڭعىلىقتى ازىرلىك جۇرگىزۋىنە جاعداي جاسالعان. بارلىق سپورتشى سپورتتىق كيىم, ءتىپتى فارماكولوگيامەن قامتىلعان. سپورتشىلار وزدەرىنىڭ دەنساۋلىق جاعدايى عانا ەمەس, فۋنكتسيونالدىق جاي-كۇيى مەن فيزيكالىق قابىلەتتەرىنىڭ كورسەتكىشتەرىن باقىلاۋدا جان-جاقتى اقپارات الۋى ءۇشىن ۋاقتىلى مەديتسينالىق تەكسەرۋلەر مەن زەرتتەۋلەردەن وتەدى.
ەلوردانىڭ ساڭلاقتارى جازعى وليمپيادا ويىندارىنان ولجاسىز قايتقان ەمەس. 2016 جىلى برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتكەن جازعى بوكستان دانيار ەلەۋسىنوۆ 69 كگ سالماقتا وليمپيادا چەمپيونى اتاندى.
2008 قىتايدىڭ بەيجىڭ قالاسىندا وتكەن جازعى وليمپيادا ويىندارىندا «دزيۋدو كۇرەسىنە اسحات جىتكەەۆ 100 كگ سالماقتا كۇمىس جۇلدە ولجالادى. فينالدا موڭعول بالۋانى تۋۆشينبايار نايدانعا ەسە جىبەردى.
ايەلدەر كۇرەسىنەن گيۋزەل مانيۋروۆانىڭ دا تابىسى تولايىم. تالاي بايراقتى دودالارعا قوسىلعان بالۋان جازعى وليمپيادا ويىندارىندا بىرنەشە مارتە جۇلدەگەر اتاندى. 2012 جىلى انگليانىڭ لوندون قالاسىندا وتكەن جازعى وليمپيادا ويىندارىندا قولا, 2016 جىلعى ريو جازعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ فينالدىق بەلدەسۋىندە كانادالىق ەريكا ۋيبەگە ەسە جىبەرىپ, كۇمىس مەدالدى مىسە تۇتتى.
ەلوردانىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىن سپورتشىلاردىڭ وسىنداي داڭقپەن ورىلگەن جەڭىستى جۇلدەسىن پاريج تورىندە دە ءبىز ەسىم-سويىن اتاعان ساڭلاقتار جالعايدى دەپ سەنەمىز.
دۇنيە ديدارىن اۋدارعان دودا
بيىل استانا قالاسىندا بىرنەشە ءىرى دودا ءوتتى. قاڭتار ايىندا ءامين تۇياقوۆتىڭ جۇلدەسىنە ارنالعان «Astana Indoor Meet» حالىقارالىق تۋرنيرگە 45 ەلدەن 136 اتلەت قاتىستى. الەمنىڭ 80-گە تارتا ەلىنە تىكەلەي ەفيردەن كورسەتىلدى.
«World Indoor Tour» «التىن» ليگاسىنىڭ ءتۋرنيرى تەك بوستون, نيۋ-يورك, مادريد, ليۆەن, تورۋن, وستراۆا, استانا سىندى جەتى قالادا عانا وتەدى.
مامىردا دزيۋدودان «Qazaqstan Barysy Grand Slam» ءتۋرنيرى ءوتتى. الەمنىڭ 60-تان اسا ەلىنەن كەلگەن بالۋاندار رەيتينگتىك ۇپاي ءۇشىن بەلدەسۋدە بارىن سالدى.
ايەلدەر اراسىندا عاليا تىنباەۆا 48 كگ سالماق دارەجەسىندە چەمپيون اتاندى. ەرلەر دوداسىندا ەلدوس سمەتوۆ 60 كگ-دا, باقىتجان ءابدىراحمانوۆ 73 كگ-دا, ابىلايحان جۇبانازار 81 كگ سالماقتا حالىقارالىق ءتۋرنيردىڭ قولا مەدالىن قاناعات تۇتتى.
كوشپەلىلەر ويىندارى – الەم نازارىندا
قىركۇيەك ايىندا استانادا دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى وتەدى. بەسىنشى مارتە ۇيىمداستىرىلاتىن ءدۇبىرلى دودا بۇعان دەيىن قىرعىزستاندا ءۇش رەت, تۇركيادا ءبىر مارتە ۇيىمداستىرىلدى. بيىل بايراقتى دودانى استانا قالاسى قابىلدايدى. ەتنوستىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا وتەتىن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى يۋنەسكو-نىڭ ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرالار تىزىمىنە ەنگەن. العاش رەت 2014 جىلى قىرعىزستاننىڭ شولپاناتا قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا 19 ەلدەن 583 سپورتشى قاتىسىپ, 10 سپورت تۇرىنەن دوداعا قوسىلدى. 2016 جىلى 622 مەملەكەتتەن كەلگەن
1 200 قاتىسۋشى 26 سپورت تۇرىنەن سىنعا ءتۇستى. 2018 جىلى 82 ەلدەن 2 000 سپورتشى قوسىلسا, 2022 جىلى تۇركيانىڭ يزنيك قالاسىندا وتكەن دوداعا 102 مەملەكەتتەن 3 000 سپورتشى كەلدى. استانادا وتەتىن الامانعا 100-دەن اسا ەلدەن 3 000-عا تارتا سپورتشى كەلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
جارىس كۇندەلىگى
2010-2011 جىلى تۋعان جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى بوكستان «Qazaq Arlany» by M.Toitov بوكس كلۋبىنىڭ اشىق رەسپۋبليكالىق ءتۋرنيرى ءوتتى. رەسپۋبليكالىق ءتۋرنيردى ۇيىمداستىرۋداعى ماقسات – بوكسشىلاردىڭ سپورتتىق شەبەرلىگىن جانە دارەجەسىن ارتتىرۋ مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ.
استانا كۇنىنە ارنالعان تىرەك-قيمىل اپپاراتى زاقىمدانعان ادامدار اراسىندا پاۋەرليفتينگتەن ەلوردا كۋبوگى جالاۋىن جەلبىرەتتى. مەرەكە قارساڭىندا وتكەن دودادا تىرەك-قيمىل اپپاراتى زاقىمدانعان ازاماتتار كۇشىن سىنادى. پاراليمپيادالىق جاتتىعۋ ورتالىعىندا وتكەن سايىستىڭ ماڭىزى زور. مۇگەدەكتىگى بار ادامدار اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرىپ, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋمەتتىك, پسيحولوگيالىق جانە فيزيكالىق وڭالتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى دەنەشىنىقتىرۋ مەن سپورت ەكەنى ناسيحاتتالدى.
بايقوڭىر اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى اراسىندا ۆولەيبولدان تۋرنير ۇيىمداستىرىلدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى اياسىندا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ, ۆولەيبول ويىنىن ناسيحاتتاۋ جانە دەڭگەيىن كوتەرۋ ماقساتىندا وتكەن سايىسقا قاتىسۋشىلار «ۇزدىك ويىنشى», «ۇزدىك قورعاۋشى», «ۇزدىك شابۋىلشى», «ۇزدىك ۇيلەستىرۋشى» اتالىم بويىنشا ماراپاتتالىپ, باعالى سىيلىقتار الدى.
اسىق اتۋدان «استانا ساقاسى» اشىق تۋرنيرىنە قاتىسۋشىلار (ەرلەر, ايەلدەر) ۇلتتىق ويىنىمىزدى دارىپتەپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا مەرگەندىك ويىننىڭ قىر-سىرىن كورسەتتى. ءتۋرنيردىڭ جەڭىمپازدارى استانا قالاسىنىڭ كومانداسىنا مۇشەلىككە قابىلداندى.
قالا اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن استانا كۇنىنە وراي «جاساي بەر, جاينا, استانام!» بۇقارالىق ۆەلوشەرۋى ۇيىمداستىرىلدى. ۆەلوسيپەدشىلەر قوسشىعا قاراي جول بويىنداعى اينالما ۆەلوجولدا 25 شاقىرىم قاشىقتىقتى ءجۇرىپ ءوتتى.
استانا كۇنى ات سپورتىنان (كونكۋرس) قالالىق اشىق ءتۋرنيرى «ارعىماق» ات-سپورتتىق ساۋىقتىرۋ كەشەنىندە ءوتتى. جۇلدە قورى 12 ملن تەڭگە بولعان تارتىستى باسەكە استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن ەلورداداعى ۇلتتىق جانە وليمپيادالىق ات سپورتى تۇرلەرى فەدەراتسياسى ۇيىمداستىردى. سونىمەن قاتار استانا قالاسى ۇلتتىق جانە وليمپيادالىق ات سپورتى تۇرلەرى فەدەراتسياسى بايگە تۇرلەرىنەن «ەلوردا كۋبوگى» رەسپۋبليكالىق ءتۋرنيرىن وتكىزدى. ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىسى مەن قالالارىنان تاڭداۋلى جۇيرىكتەر استانا ماڭىنداعى «استانا-تالاپكەر» تاسجولىنداعى اتشاباردا باق سىنادى. 7 شاقىرىمدىق قۇنان بايگەسىندە استانالىق شاباندوز ارنات مۇراتحان مىنگەن «نايزا» اتتى جۇيرىك قارا ءۇزىپ كەلسە, جورعا جارىسىندا اباي وبلىسىنان ات قوسقان قىرعىز اتبەگىسى داستان الىباكاسوۆتىڭ اقجاۋىنى الدىمەن جەتتى. توپ بايگەدە دە ارنات مۇراتحان شايكۇرەڭدى تاقىمداپ جۇزدەن جۇيرىك شىقتى. كوپشىلىكتىڭ قيقۋعا قيقۋ قوسىپ كۇتكەن الامان بايگەسىندە قاراعاندى وبلىسىنىڭ شاباندوزى ارىس جاناروۆ مىنگەن كوكشاقاي الدىنا قارا تۇسىرمەي دارا كەلدى.