«كەيدە...» دەپ باستالادى عوي كوڭىل كۇي اۋاندارىنىڭ كوبى. وسى كەي-كەيدە بولماسا, دۇنيە جاڭارمايتىنداي, جاڭا ءبىر نارسە تابىلمايتىنداي كورىنەدى كەيدە, ارينە. انە كوردىڭىز بە, ءتىل ۇشىنا ءوزى-اق ورالىپ تۇرادى. نەگە ورالاتىنى دا بەلگىلى, سەبەبى كەز كەلگەن ءسوزدى ءومىردىڭ ءوزى تۋدىرىپ الادى.
مىسالى, ءسىزدىڭ ىشىڭىزدە بۇرىن باسىڭىزدان كەشپەگەن الدەبىر سەزىم تۋىنداسا, ونى جەتكىزۋگە تىرىساسىز. باسقاعا ايتپاساڭىز دا, ءوزىڭىز تۇسىنۋگە ۇمتىلاسىز. اقىرى سونىڭ سيپاتىن تاپپاي قويمايسىز عوي. سول سەزىمگە قاتىستى ناقتى اتاۋ تاپپاساڭىز دا, ماڭايلايتىن ماندەس اتاۋ تاۋىپ, اقىرى ءبىر نارسە قىلىپ جەتكىزەسىز. اقىن نە جازۋشى بولساڭىز جاڭا ءسوز ويلاپ تابۋىڭىز مۇمكىن دەگەندەي. جارايدى, بۇعان باس قاتىرىپ قايتەمىز. بىراق كەيدە بولماسا, ومىردە بولمايتىنداي سەزىلەتىنى وتىرىك ەمەس. نۇرى تامعان ءومىر بولماسا, ادەبيەت تە جوق. كەيدە سول ومىردەن دە, ادەبيەتتەن دە جالىعىپ بەيجاي جۇرگەنىڭ دە نەشە ءتۇرلى قۇبىلىس ءوزى الىپ كەلەدى عوي ارناسىنا. ء«ومىر ءوزى-اق ولتىرەدى ءبىر كۇنى, ولتىرىسپە سەن مەنى», دەگەن جوق پا ەدى مەيىرحان اقداۋلەت ۇلى. سوندىقتان ءومىر ءوزى تۋدىرىپ الادى كەرەك نارسەسىن. اقىن-جازۋشىنىڭ مىندەتىنىڭ ءبىرى سولارعا ەن-تاڭبا تاعىپ, اتاۋىن تاڭىپ, ەلگە تانىتۋ شىعار مۇمكىن. ءومىردى تانىپ, ولەڭگە اينالدىرىپ جىبەرۋ, مۇمكىن ءولىمنىڭ ءوزىن ولەڭگە اينالدىرىپ, ءمانىن اشۋ. ءولىم ارقىلى ءومىردىڭ ءمانىن اشۋ, رۋح سىيلاۋعا كەلىڭكىرەيدى. وسىندايدا قاسىم امانجولوۆتىڭ «اقىن ءولىمى تۋرالى اڭىز» پوەماسى ەسكە تۇسەدى. ەگەر ىشىڭدە سولقىلداپ جۇرەك سوعىپ تۇرماسا, ءومىردىڭ دە قۇنى كوك تيىن. ماحاببات تا, ەرلىك تە سودان قۋات الىپ كەتپەي مە؟ كەيدە سول جۇرەك بۇلقىنىپ نە تەبىرەنىپ كەتپەي مە, ءومىردىڭ ءمانى اشىلا تۇسەتىن تۇس تا وسى ەمەس پە؟
وتكەندە ءبىر كەرەمەت ەستەلىككە تاپ بولدىم. مۇزافار الىمباەۆ جازىپتى: «تاعى ءبىر كەزدەسكەندە, «بالداقتى جىگىتتىڭ» (قاسىمنىڭ 1949 جىلى جازعان وسىنداي ولەڭى بار) سيۋجەتى مەن يدەياسىن قايدان تاپتىڭىز؟», دەپ سۇرادىم. قاسىم بىلاي ءتۇسىندىردى:
ء«بىر دۇكەن الدىندا بالداق ۇستاعان اقساق جىگىتتى كوردىم. ول وزگەلەردى كيمەلەڭكىرەپ دۇكەنگە بۇرىن كىرگىسى كەپ تۇر ەكەن. كوزىمىز كوزىمىزگە تۇسە كەتتى. ونى سويلەتپەك بولىپ:
– ءبىر اياعىڭ كورىنبەيدى عوي, جىگىتىم, نەمەنە ۇيىڭدە ۇمىتىپ قالدىرعانسىڭ با؟ – دەدىم جورتا.
– جوق, ول اياقتى مەن بەرليندە باسىپ تۇرمىن! – دەدى.
وسى اسەرمەن ۇيگە كەلە سالا ولەڭ جازىپ تاستادىم. مەن, ارينە, ءبىراز باسقاشا جازدىم.
«كورىپ تۇرسىز, ءبىر اياعىم – وسىندا,
ەكىنشىسىن باسىپ تۇرمىن بەرليندە...»
سوڭعى تارماق قانداي ءزىلدى, ويى قانداي تەرەڭ, قانداي استارلى! قاسىم سونىمەن بىرگە:
– ولەڭدى وسىنداي جەردە دە جازۋعا بولادى. حالىقپەن ويناما! ءبارى سونىڭ ورتاسىندا, سونىڭ قولىندا, – دەدى.
ونىڭ ولەڭدەرىنىڭ حالىق كوكەيىنەن شىعاتىندىعى سودان دا بولار», دەيدى مۇزافار الىمباەۆ. ادەبيەتكە جاقىن ادام قاسىم مەن مۇزافاردىڭ اعا-ءىنى رەتىندە شىعارماشىلىق قارىم-قاتىناسى ۇزىلمەگەنىن بىردەن اڭدايدى. كەزىندە وسى ولەڭدى وقىعاندا بىزگە دە قاتتى ۇناعانىن نەسىنە جاسىرايىق. ءومىردىڭ وزىنەن الىنعانى وسى ەمەس پە ولەڭنىڭ؟ اقىن ونى ومىردەن دە اسقاقتاتىپ, رۋح بەرىپ تۇر. سەزىم سىيلاپ تۇر.
«بالداعى بار ءبىر جىگىتتى كوردىم دە,
قاساقانا ساۋال بەردىم كەلدىم دە:
– عافۋ, جولداس! كورىنبەيدى ءبىر اياعىڭ,
كەشەگى وتكەن سۇراپىلدا بەردىڭ بە؟
جىگىت ەكەن! جاۋاپ تاپتى توسىننان
ء(بىر عاجايىپ كۇلكى وينادى ەرنىندە):
– كورىپ تۇرسىز, ءبىر اياعىم وسىندا,
ەكىنشىسىن تۇرمىن باسىپ بەرليندە».
بار بولعانى وسى عانا. بىراق ادامزات ءومىرىنىڭ مەحناتى مەن ازابىن رۋحىمەن جەڭە الاتىنى اتويلاپ تۇرعان جوق پا مۇندا؟ اقىننىڭ ورنىندا باسقا جان بولسا, مۇمكىن سوعىستا اياعىنان ايىرىلعان ساربازعا مۇسىركەپ قاراپ, كەزەكسىز وتكىزۋدىڭ جولدارىن قارار ما ەدى, كىم بىلەدى؟ ءبىر جاعىنان ول دا دۇرىس شىعار. دەسەك تە ادام جانىن ىنتالاندىرىپ جىبەرەتىن انا سۇراق پەن مىنا جاۋاپ تۋدىرعان اسقاق رۋح ودان دا زور دەپ بىلەمىز. كوزگە كەي-كەيدە عانا تۇسەتىن قۇبىلىستاردىڭ ءبىر ءمانى وسىنداي-اق.