العىس ارقالاعان حيرۋرگ

قانات مىرزالىم ۇلىنىڭ شاراپاتىن كورگەن جۇزدەگەن جان­نىڭ ءبىرى – قوستاناي قالالىق مەشىتىنىڭ باس يمامى, قوعامعا پايدالى تالاي يگى ءىستىڭ باسى-قاسى­نان تابىلىپ جۇرگەن وڭىرگە بەلگىلى ورەلى ازامات شوقان قاجى عازيز ۇلى.

«مەن قانات اعانىڭ الدىندا التى اي جاتىپ ەمدەلدىم. ءبى­رىن­­شى قۇدايدىڭ, ەكىنشى سول كىسى­نىڭ شاراپاتىمەن قازىر, جەر بەتىن باسىپ, شاپقىلاپ ءجۇرىپ جاتىرمىز. قانات مىرزالىم ۇلىنىڭ ەسىمىن بالا كەزىمىزدەن ەستىپ وستىك. ول كىسى تورعاي وڭىرىندەگى اقشىعاناق ەلدى مەكەنىندە تۋعان. كەزىندە جانگەلدين اۋدانىنىڭ حيرۋرگيا ءبولىمىن باسقارعان اتاقتى دارىگەر اسقار بايجۇمانوۆ ­دەگەن اعامىز بولعان. ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدە اكەلەرىمىز, ەلدىڭ ۇلكەن اقساقالدارى سول كەزدە قىل­­شىلداپ تۇرعان جاپ-جاس قانات اعامىزعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, سىرتتاي باتاسىن بەرىپ «اسقاردىڭ ءىزباسارى, باس شاكىرتى» دەپ وتىراتىن. شىنىندا دا, قانات مىرزالىم ۇلى اسقار اعانىڭ قاسىندا ءجۇرىپ, ءبىراز تاجىريبە جيدى. كەزىندە تورعاي وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ حيرۋرگيا ءبولىمىن باسقاردى. قازىر, مىنە, قوستاناي وبلىسىنىڭ باس حيرۋرگى رەتىندە دارىگەرلەردىڭ بىرنەشە بۋىنىن تاربيەلەپ وتىر. ءوزىمنىڭ التى اي اۋىرىپ جاتقانىم كوز الدىمدا, ول كىسىدە سەنبى, جەكسەنبى دەگەن جوق, تاڭعى ساعات 6.30, 7-گە جەتپەي كەلەدى دە, بۇكىل ءبولىمدى ارالاپ, ءاربىر ناۋقاستىڭ جانىنا بارىپ, حال-جاعدايىن سۇراپ كەتەتىن. مەنىڭ ەندى قارايىپ كەتكەن 2 مەتر ىشەگىمدى الىپ تاستادى. ءوزىم, وتباسىم, اۋلەتىم, ماعان تىلەۋلەس كوپتەگەن كىسىلەر قورقىپ, قيىن ءبىر كەزەڭدى باستان كەشىردى. ­3 مەتر ىشەگىمنەن 1-اق مەتر قالعان ەكەن, قانات مىرزالىم ۇلى سونى قايتىپ جالعاپ, ادام قاتارىنا قوستى. مەن سول التى اي اۋرۋحانادا جاتقاندا مەملەكەتتىڭ مەديتسينا سالاسىنا باسا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىنە ابدەن كوزىم جەتتى. ويتكەنى دارىگەرلەر تاڭنىڭ اتىسى, كۇننىڭ باتىسى ادام جانىن اراشالايمىن دەپ ارپالىسىپ جۇرەدى. مەيىرگەرلەردىڭ دە ەڭبەگى وراسان. ولاردىڭ جان­­كەش­تى ەڭبەگى ەلەنۋ كەرەك. مىسالى, قانات اعا كۇنىنە 3-4 وپەراتسيا­دان شىعىپ, قانشا شار­شاپ تۇر­سا دا, پالاتاداعى ناۋ­قاس­تار­­­دىڭ اماندىعىن ءبىلىپ كەتەدى. سوندا شارشاعانى قىزار­عان كوزى­نەن, بالبىراپ, بوپ-بوز بو­لىپ تۇراتىن بەتىنەن عانا بىلى­نەتىن», دەيدى شوقان قاجى عازي ۇلى.

وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ حيرۋرگيا بولىمىنە ەكىباستان احۋالى قيىن ناۋقاستار كەلەدى. قانات مىرزالىم ۇلى وپەراتسيا جاساۋعا كەلمەيتىن, بولماسا وپەراتسيادان كەيىن جاراسى اسقىنىپ كەتكەن ناۋقاستارعا ءوزى قايتا وپەراتسيا جاسايدى. كەيىنگى كەزدە وبلىستىق حيرۋرگيا ءبولىمىنىڭ ماماندارى بەينەحيرۋرگيا, ەندوسكوپيالىق حيرۋرگياعا كوشە باستاعان.

«باۋىرعا, ءوت جولدارىنا,­ اسقا­زان جارىعىنا, سوسىن ءىش قۋىسى مەن كەۋدە قۋىسىنىڭ ورتا­سىنداعى كوك ەتتىڭ وڭەش وتەتىن تەسىگىندە جارىق بولادى, سوعان وپەراتسيا جاساۋدى كەڭىنەن قولدانىپ ءجۇرمىز. ەندى اسقىنعان اۋرۋلاردىڭ كوبىنە جەدەل وپەراتسيا جاسايمىز. سوسىن بىزدە جوسپارلى وپەراتسيالار بولادى. كۇنىنە 4-5 وپەراتسيا جاسايمىز. ونىڭ قيىنداۋىنا مەن ەكىباستان ءوزىم بارامىن. ودان كەيىن ءوسىپ كەلە جاتقان شاكىرتتەرىم بار, سولارعا كومەكتەسىپ, سولاردى تاربيەلەپ, بارىمىزدى سالىپ جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. اي سا­يىن ورتا ەسەپپەن 150-دەن استام پاتسيەنتتى ەمدەيمىز», دەيدى ەل العىسىنا بولەنگەن دارىگەر.

قوستاناي وبلىسى