ىزگى امال مەن ساۋاپ ءىس

قۇرمەتتى باۋىرلار! كەشە عانا قاسيەتتى رامازان ايىن اياقتاپ, ورازا ايتتى توي­لا­عان ەدىك. كوزدى اشىپ-جۇمعانشا قۇر­بان ايت مەرەكەسى دە كەلىپ جەتتى. ۇلىق مەرەكەگە امان-ەسەن جەتكىزگەن اللاعا سانسىز شۇكىرلەر مەن ماداقتار بولسىن!

بۇل كۇندەرى الەمنىڭ ءار بۇرىشىنان مەككە مەن ماديناعا اعىلعان مۇسىلمان ۇمبەتى يسلام­نىڭ بەس تىرەگىنىڭ ءبىرى بولعان قاجىلىق پارىزىن ورىنداۋدا. ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ دە 5 مىڭنان استام ­وتانداسىمىز بار. قاعبانى تاۋاپ ەتىپ, تاۋبە دەپ, قۇلشىلىق جاساپ جاتقان بارشا مۇسىلماننىڭ دۇعا-تىلەگى مەن قاجىلىعى قابىل بولعاي.

اللا تاعالا كىمگە قۇربان شالاتىن مۇمكىندىك بەرسە, ياعني قولىندا قاراجاتى بار مۇسىلمان بالاسى جاراتۋشى جاب­بار يەسىنە جاقىنداۋ نيەتىمەن ونىڭ را­قى­مىنان ءۇمىت ەتە وتىرىپ, قۇر­بان شالۋى مىندەت بولىپ ەسەپتەلەدى. سەبەبى «قۇر­بان» ءسوزى «جاقىنداۋ» دەگەن ماعى­نانى بىل­دىرەدى. دەمەك پەندە اللانىڭ رازى­لىعىن كوزدەپ, ونىڭ مەيىرىمىنە بولە­نۋدى شىنايى قالاپ قۇربان شالۋ ارقىلى جارات­قاننىڭ جارىلقاۋىنا بولەنەدى. قۇر­بان شالۋدىڭ شاريعاتتاعى انىق­تاما­سى مىناداي: قۇدايعا قۇلشىلىق نيەتى­مەن ەرەجە-شارتتارىن ەسكەرە وتىرىپ, مال­ شالۋ.

كىمنىڭ ءبىر قويدى ساتىپ الىپ, ونى قۇرباندىققا شالۋعا شاماسى جەتە­تىنىن اللا جاقسى بىلەدى. قۇداي ءبىزدىڭ ىشكى نيەتىمىزدەن دە تولىق حاباردار. سوندىقتان قۇربان شالۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – ادامدى اللاعا جاقىنداتۋ. ءتىپتى قۇربان شالۋعا شاماسى كەلمەگەن ادامدار بۇل كۇندەرى مۇقتاجدارعا ساداقاسىن بەرىپ, قۇدايدىڭ مەيىرىمىنەن ءۇمىت ەتەدى. قۇربان ايت كۇندەرى ءار ادام ءوزىنىڭ ماتەريالدىق مۇمكىندىگى اياسىندا قۇربان شالىپ, جاقسى ىستەرگە ۇمتىلاتىنى سوندىقتان.

قۇربان شالۋ – اللاعا دەگەن ىقى­لاس­­تىڭ ۇلكەن بەل­گى­سى. يسلامداعى بار­لىق قۇل­­شىلىق­تىڭ تۇپكى ءمانى مەن ماقساتى – پەن­دەنىڭ ىقىلاسىن ارتتىرۋ, شىنايى نيەت­تى شىڭداۋ. ويتكەنى قوراسىندا قويى بار شارۋا نەمەسە قولىندا قاراجاتى بار ادام مالدىڭ ەڭ جاقسىسىن, ياعني سەمىزىن, ءىرى­سىن اللا جولىنا ارناپ, قۇرباندىققا شا­لا­دى.

جاراتۋشى يەمىز قۇراندا مۇسىل­مان بالاسىنا ەڭ جاقسى كورگەن نارسەنى ساداقا ەتۋدى, ياعني اللا جولىندا جۇم­ساۋ­دى بۇيىرعان. بۇل تۋرالى قاسيەتتى كىتا­بىمىزدا بىلاي دەلىنگەن: «جاقسى كورگەن نارسەلەرىڭدى اللا جولىندا جۇمسامايىنشا جاقسىلىققا قول جەتكىزە المايسىڭدار. نە بەرسەڭدەر دە اللا ونى ءسوزسىز تولىق بىلەدى» ء(«الي يمران» سۇرەسى, 92-ايات). جومارت جان اللا ءۇشىن بارىن ايامايدى. جاقسى كورەتىن دۇنيەسىنىڭ ەڭ جاقسىسىنان قۇربان شالىپ, ساداقا بەرەدى. مۇنداي يگى ءىستى ىجداعاتپەن ورىنداعان ادام مىندەتتى تۇردە جاقسىلىققا كەنەلەدى.

يسلام تاريحىنان بەلگىلى, يبراھيم پايعامبار (وعان اللانىڭ سالەمى بولسىن) قارتايعان شاعىندا قانشاما جىل كۇتكەن بالاسىن قۇرباندىققا شالىپ جاتقانىن تۇسىندە كورەدى. بۇل راببىسىنىڭ ءامىرى ەكەنىن تۇسىنگەن ول شىنايى بەرىلۋ, تولىق مويىنسىنۋ, اللانىڭ ناعىز دوسى ەكەنىن دالەلدەۋ نيەتىمەن اۋىر سىناق بولا تۇرا ۇلكەن قۇرباندىق جاساۋعا بەل بۋادى.

اللانىڭ سىناعىنان سۇرىنبەي وتكەن يبراھيم پايعامبارعا (وعان اللانىڭ سالەمى بولسىن) كوكتەن كوك قوشقار تۇسى­رىلەدى. قۇربان شالۋ ءراسىمى وسى سات­تەن باس­تاپ مۇسىلمان ۇمبەتى ءۇشىن سۇننەت امال بولىپ قالدى. «قۇربان شالۋ – يبراھيم بابالارىڭنىڭ سالىپ كەتكەن جولى. قۇرباندىققا شالعان مال­دا­رىڭنىڭ ءاربىر تال قىلشىعى ءۇشىن ساۋاپ الاسىڭدار» دەگەن ءحاديستىڭ ءمانى وسىندا جاتىر.

ادام بالاسى قاجەت كەزدە اللا جو­لىن­دا ەڭ قۇندى نارسەسىن قيا ءبىلۋى كەرەك. يبراھيم پايعامبار (وعان اللا­نىڭ سالەمى بولسىن) ءۇشىن ەڭ باعالى, ەڭ قۇندى, ەڭ سۇيىكتى, جۇرەگىمەن جاقسى كورگەن پەرزەنتى بولسا, سونىڭ ءوزىن اللا ءۇشىن ەش ويلانباستان قۇرباندىق ەتۋ­گە دايىن بولعان ەدى. الدىندا ەكى تاڭ­داۋ تۇرعاندا ەش قينالماستان جاراتۋ­شى­سىنىڭ رازىلىعىن تاڭدادى. ءبىز بۇدان اللانىڭ رازىلىعى ەڭ جوعارى قۇندىلىق ەكەنىن ءجىتى تۇسىنەمىز.

شىن مانىندە, اللا ءبىزدىڭ مال-مۇل­كىمىزگە, بالا-شاعامىزعا, اتاق-ابى­رويى­مىزعا, مانسابىمىزعا مۇقتاج ەمەس. قاسيەتتى قۇراندا: «ۇمىتپاڭدار, ولاردىڭ ەتى دە, قانى دا ەشقاشان اللاعا جەتپەيدى. وعان جەتەتىن نارسە – جۇرەكتەرىڭىزگە ۇيالا­عان تاقۋالىقتارىڭ (شىنايى نيەتتەرىڭ)» («حاج» سۇرەسى, 37-ايات) دەلىن­گەن. اللا تاعالا ءبىزدىڭ شىنايى ىقى­لا­سىمىزدىڭ دارەجەسىنە قاراي مارتە­بەمىزدى دە جوعارى كوتەرەدى. ويتكەنى تاپقان تابىسىنىڭ بەلگىلى ءبىر ۇلەسىن اللا جولىنا ارناۋ ۇلكەن جومارت­تىق­تى قاجەت ەتەدى. بۇل – ساراڭ ادام ءۇشىن اۋىر امال. ءتىپتى اللا ونداي ادام­­دارعا قۇرباندىق جاساۋ باقىتىن بۇيىر­مايدى.

قۇربان شالۋ ءراسىمىنىڭ جەكە ادامعا تيگى­زەر پايداسىنا كەلەر بولساق, ەڭ اۋەلى پەندە بۇل ارقىلى اللاعا جاقىن­داي تۇسەدى, تاقۋالىعىن ارتتىرادى. قۇربان شالۋ امالى ادامنىڭ اللاعا دەگەن شۇكىرىن كوبەيتەدى. جۇرە­گى­مىزدەگى اللاعا دەگەن ماحاباتتى وياتىپ, ىقىلاسىمىزدى ارتتىرا تۇسەدى. سونى­مەن قاتار دۇنيەگە دەگەن سۇيىس­پەن­­­شى­لىگىمىزدى ازايتادى. جۇرەكتى دۇنيە­قۇ­مار­لىقتان تازارتادى. جۇرەكتى كىر شالسا ول جەرگە يمان ۇيالامايتىنى بەلگىلى.

شىن مانىندە, جاراتۋشىعا جاقىن­دا­­تا­تىن امالداردىڭ ءبىرى – اللا جولىندا دۇنيە جۇمساۋ. حاق تاعالا جاق­سى­لىق جولىندا شىنايى نيەتپەن دۇنيە جۇمساعان ادامنىڭ بايلىعىنا بەرەكە ءناسىپ ەتەدى. قۇراندا: «سەندەر يگىلىك جولىندا نە سارپ ەتسەڭدەر دە, اللا ونىڭ ورنىن تولتىرادى. ول ريزىق بەرۋشىلەردىڭ ەڭ قايىرلىسى» ء(«سابا» سۇرەسى, 39-ايات) دەلىنگەن.

قۇربان شالۋدىڭ قوعامعا تيگىزەر پايداسى دا ۇشان-تەڭىز. سول ءۇشىن اسىل ءدىنىمىز جاعدايى كەلگەن مۇسىلمانعا قۇربان شالۋدى مىندەتتەگەن. ءتىپتى پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالا­ۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «شاماسى جەتە تۇرا قۇربان شال­ماعان جان ناماز وقيتىن ورنىمىزعا جاقىنداۋشى بولماسىن!» دەپ قاتاڭ ەس­كەرتكەن. ءيا, بايدىڭ مالىندا كەدەيدىڭ اقىسى بار. قارا سۋدى قاناعات تۇتىپ جۇرگەن جاندار مەيرام كۇندەرى ەت جەپ, ءماز-ءمايرام كۇي كەشەدى.

قۇربان ايت – باي مەن كەدەيدىڭ اراسىنا مەيىرىمدىلىك سەزىمدەرىن سىيلايتىن ءسات. راسىندا ايت – اعايىن اراسىن جاقىن­داستىرا تۇسەتىن, ادامزات بالاسىن يماندىلىققا ۇيىتىپ, قاناعات پەن تاۋبە­گە شاقىراتىن ۇلىق مەيرام. بۇل كۇن­دەرى بارشا مۇسىلمان قۇربان شالۋ­مەن عانا ەمەس, ۇلى اللاعا ۇنامدى ءاربىر ىزگى امالى ارقىلى راببىسىنىڭ رازى­لى­عىنا, راقىمىنا جاقىنداي تۇسەدى.

جاراتۋشىعا يمان كەلتىرگەن ۇمبەت­تىڭ ءاربىر عيباداتى, قۇلشى­لى­عى, تىر­شىلىگى اللا تاعالاعا بوي­سۇنۋ­شى­لىق­­­قا نەگىزدەلگەن. حاق تاعالا قۇران كارىم­­نىڭ انعام سۇرەسىندە بىلاي دەپ بۇيىردى: «شىن مانىندە, مەنىڭ نامازىم دا, قۇلشىلىعىم دا, تىرشىلىگىم دە, ءولىمىم دە الەمدەردىڭ راببىسى اللا ءۇشىن دەپ ايت». سوندىقتان دا ءمۇمىننىڭ قۋانىشى, مەرەكەسى دە جاراتۋشىمەن بىرگە, راببىسىنىڭ ءامىر-تىيىمىن ورىنداۋ ارقىلى بولادى.

اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) مۇسىلمان ۇمبەتىن تانىعان ادامعا دا, تانىماعان جانعا دا اس بەرۋگە, وعان قايىرىمدىلىق جاساۋعا ۇندەگەن. قۇربان ايت رەنجىسكەن كىسىلەردىڭ كوڭىلىن جىبىتەدى. قۇربان ايت قوعامدا الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە وڭ ىقپال ەتىپ كەلەدى. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى جىل سايىن قۇربان ايت مەيرامى كەزىندە جومارت جانداردىڭ كومەگىنىڭ ارقاسىندا مىڭداعان تۇرمىس جاعدايى تومەن وتباسىلارعا, جەتىمدەرگە, قاراۋسىز قالعان قارتتارعا, جالعىز باستى انا­لارعا, جالپى كومەككە مۇقتاج جان­دارعا قۇرباندىق ەتىن ۇلەستىرىپ كەلەدى. يمامدارىمىز قۇربان ايت كۇندەرى قوعامعا قايىرىمدىلىق ىستەردى دارىپ­تەۋگە بارىنشا ۇلەس قوسۋدا.

وسى رەتتە ەلىمىزدەگى بارشا كاسىپكەر ازاماتتاردى قۇربان ايتتىڭ قۇرمەتىنە مال قۇنىن قولدان كوتەرمەي, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ەسكەرىپ, وڭتايلى باعا ۇسىنۋعا, جۇرت كۇندە تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىككە مۇمكىندىگىنشە جەڭىلدىك جاساۋعا شاقىرامىن. قۇربان ايتتىڭ نەگىزگى ءمانى مۇسىلماندار اراسىندا ءوزارا مەيىرىمدىلىك, جومارتتىق, قايىرىمدىلىق, قاناعات سىندى ادام­گەرشىلىك قۇندىلىقتاردى قالىپ­تاس­تىرۋ ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ابزال. اللانىڭ راقىم نۇرى توگىلەتىن ايتتا جۇرتىمىزعا جاقسىلىق جاساپ, كوپشىلىكتىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنەيىك.

اللا تاعالا ەلىمىز بەن جەرىمىزگە بەرە­­كەسىن جاۋدىرىپ, شالعان قۇربان­­دىق­تارىمىزدى, بەرگەن ساداقا­لا­رى­مىزدى, ايت كۇندەرى امالعا اسىرعان اللاعا ۇنامدى ءاربىر يگى ىستەرىمىزدى قابىل ەتكەي.

ايتتان ايتقا امان-ەسەن جەتە بەرەيىك. ءامين!

ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى,

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي