پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ جامبىل وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋىن تەكسەردى.
ۇكىمەت باسشىسى ءوڭىردىڭ جۇيە قۇراۋشى كاسىپورىندارىنىڭ, اتاپ ايتقاندا حيميا, جەڭىل ونەركاسىپ, تاۋ-كەن سالاسى كومپانيالارىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. سونداي-اق اۋماعىندا جاڭا ءىرى وندىرىستەردىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتقان Jibek Joly ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنا باردى.
قازىرگى ساتتە جامبىل وبلىسىنىڭ ونەركاسىبىندە 44 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلعان, وڭىردە 859 كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر, دەپ اكىمنىڭ ورىنباسارى ءابىلحايىر تامابەك ۇكىمەت باسشىسىنا باياندادى. بۇل رەتتە وبلىستا حيميا سالاسىن دامىتۋ بويىنشا اۋقىمدى شارالار قابىلدانۋدا. Jibek Joly ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ قۇرىلۋى بۇگىنگى تاڭدا ءوڭىردىڭ بار الەۋەتىن تيىمدىرەك ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءدال قازىرگى ۋاقىتتا اەا جۇكتەمەسى 86,7%-عا تەڭ, 16 قاتىسۋشى كومپانيا تىركەلگەن, ونىڭ 4-ءى جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىن, 3-ءى قۇرىلىس جانە ورنالاستىرۋ ساتىسىندا, قالعانى مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتۋدە نەمەسە جوبالاۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن, ارنايى ەكونوميكالىق ايماق اۋماعىندا قىتايدىڭ «TAS Market» جانە وزبەكتىڭ «Universal Trade LLP» كومپانيالارى وندىرىستەرىن لوكاليزاتسيالاۋدى جوسپارلاپ وتىر. قحر جوباسى باستاپقى كەزەڭدە قۇنى 12,9 ملرد تەڭگە بولاتىن شويىن, بولات جانە فەرروقورىتپا وندىرەتىن زاۋىت سالۋدى, وزبەكستان تاراپى – جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 120 ملن دوللار بولاتىن قارا مەتالدى بالقىتۋ جانە جۇقا تاباقتى مىرىشتالعان بولات وندىرەتىن كاسىپورىن سالۋدى كوزدەيدى. الايدا بۇل جوبالار اەا قىزمەتىنىڭ باسىم تۇرلەرىنە جاتپايدى جانە ءتيىستى جەڭىلدىكتەردى پايدالانا المايدى. پرەمەر-مينيستر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنە, سونداي-اق ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە باسىم قىزمەت تۇرلەرىنىڭ تىزبەسىن كەڭەيتۋ ماسەلەسىن جەدەل پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
بۇگىندە جامبىل وبلىسىنىڭ لوكوموتيۆى – حيميا سالاسى, ونىڭ ۇلەسى 37%-دى قۇرايدى. وڭىردەگى قالا قۇراۋشى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى – «قازفوسفات» مينەرالدى تىڭايتقىشتار شىعاراتىن زاۋىتى, وندا 1,8 مىڭعا جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. جىلدىق قۋاتى 1 ملن توننا تىڭايتقىشقا جەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا تابيعي گازدى پايدالانۋدى شەكتەۋ سەبەبىنەن ءوندىرىس كولەمىنىڭ تومەندەۋى بايقالادى. كاسىپورىننىڭ تولىق قۋاتىندا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن 81 176 مىڭ م3 قاجەت. ولجاس بەكتەنوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن تىڭايتقىشتارمەن قامتاماسىز ەتەتىن كاسىپورىننىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ باستى مىندەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن زاۋىت باسشىلىعىنا ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن تاراز قالاسىنىڭ 2-گاز تاراتۋ ستانساسىن جاڭعىرتۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار فوسفورلى گيپس قالدىقتارىن ورنالاستىرۋ جانە لاستانۋدى بولدىرماۋ ءۇشىن اۋدانى 51,3 گا جاڭا ءۇيىندى قۇرىلىسىن تەزىرەك اياقتاۋ مىندەتى قويىلدى.
سونداي-اق جۇمىس ساپارى بارىسىندا ولجاس بەكتەنوۆ شۋ اۋدانىنىڭ شاتىركول-جايساڭ كلاستەرىندەگى جاڭا بايىتۋ فابريكاسىنا باردى. بۇگىنگى تاڭدا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى 95%-عا اياقتالعان. زاۋىتتىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 1,2 ملن توننا كەندى قۇرايدى. ىسكە قوسۋ تامىز ايىنا جوسپارلانعان, بۇل رەتتە كاسىپورىن الداعى قازان ايىندا ءوزىنىڭ ەسەپتىك كورسەتكىشىنە شىقپاق. پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ءوڭىر ونەركاسىبىندەگى ۇلەسى 10%-دى قۇرايتىن مەتاللۋرگيا سالاسىنىڭ كەلەشەگىن اتاپ ءوتىپ, ۇكىمەت وسىنداي جوبالارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن ايتتى.
«ۇكىمەتتىڭ الدىنا قويىلعان مىندەتتىڭ ءبىرى – تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ. بيىل سىن-تەگەۋرىندەردى ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز بارلىق سالاعا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر ەتەتىن ونەركاسىپتىك ءوندىرىستى كۇشەيتىلگەن رەجىمدە دامىتۋىمىز قاجەت. جوبالاردى ىسكە قوسۋ جانە تولىق قۋاتتا جۇمىس ىستەۋ كەزىندە ءبىز ەكونوميكانىڭ دەربەستىگىن ارتتىرامىز جانە جوعارى بىلىكتى جۇمىس ورىندارىن اشامىز. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە وڭ وزگەرىستەر بار, ولاردى قولداپ, كەڭەيتە بەرۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ شارالارىنا, ونىڭ ىشىندە كاسىپورىنداردىڭ تولىق جۇكتەمەسىن قامتاماسىز ەتۋگە نازار اۋدارىلۋدا. ەلىمىزدەگى اياق كيىم شىعاراتىن نەگىزگى زاۋىتتاردىڭ ءبىرى جامبىل وبلىسىندا ورنالاسقان. ولجاس بەكتەنوۆ ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنە وبلىس اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ, وتاندىق وندىرۋشىلەردى, ونىڭ ىشىندە جەڭىل ونەركاسىپتى قولداۋ شارالارىن كۇشەيتۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر تاسوتكەل سۋ قويماسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ بارىسىمەن جانە اۋىل شارۋاشىلىعىندا قولدانىلىپ جاتقان سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىمەن تانىستى. ۇكىمەت باسشىسى ايماق ءۇشىن ماڭىزى زور سۋ قويماسىن قاراپ شىعىپ, اتالعان نىساندا جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ جاي-كۇيىن تەكسەردى.
تاسوتكەل سۋ قويماسى شۋ جانە مويىنقۇم اۋداندارىنىڭ بارلىق كولەمى شامامەن 35 مىڭ گەكتارداي سۋارمالى جەرىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق وسى جەردەن تاسوتكەل گەس قاجەتتىلىگى ءۇشىن سۋ بەرۋ, شۋ وزەنىنىڭ تومەنگى اعىسىنداعى جامبىل وبلىسىنىڭ مويىنقۇم, سارىسۋ اۋداندارىنا جانە تۇركىستان وبلىسىنىڭ سوزاق اۋدانىنا ەكولوگيالىق سۋ جىبەرۋ جۇزەگە اسىرىلادى.
بۇگىندە سۋ نىسانىندا بوگەتتىڭ سەيسميكالىق تۇراقتىلىعىن ارتتىرا وتىرىپ, رەكونسترۋكتسيالاۋ جونىندەگى جوبانىڭ ەكىنشى كەزەگى ىسكە اسىرىلۋدا. جەر قازۋ جۇمىستارى, ۇڭعىمالاردى تازارتۋ, ولشەۋ داتچيكتەرىن (پەزومەترلەردى) ورناتۋ 100%-عا ورىندالدى. اپاتتى سۋقاشىرتقى جۇيەسى سالىندى, توتەنشە جاعداي كەزىندە قۇلاقتاندىرۋ جانە بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرى ورناتىلدى, وتكىزۋ پۋنكتى جەتىلدىرىلدى. نىسان بيىل تامىز ايىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
پرەمەر-مينيستر سۋ ينفراقۇرىلىمى ماسەلەسى ۇكىمەتتىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ەلىمىزدەگى بارلىق بوگەت پەن سۋ قويمالارى 1950-1970 جىلدارى سالىنعان. مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە 134 ەلدى مەكەندە سۋ باسۋ قاۋپىن ازايتۋ ءۇشىن 20 جاڭا سۋ قويماسىن سالۋدى جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان 15-ءىن رەكونسترۋكتسيالاۋدى تاپسىردى. تاسوتكەل سۋ قويماسىنداعى قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. بىراق بوگەتتىڭ سەيسميكالىق تۇراقتىلىعىن ارتتىرا وتىرىپ, رەكونسترۋكتسيالاۋدان كەيىن اپاتتى سۋقاشىرتقى جۇمىسىن سىناقتان وتكىزۋ قاجەتتىلىگىنە باسا نازار اۋدارۋعا شاقىرامىن», دەپ اتاپ وتكەن و.بەكتەنوۆ جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگىنە سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, سىناق جۇمىسىن جۇرگىزۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى جانە نىسانداعى سۋ دەڭگەيىن جوبالىق كولەمگە جەتكىزۋدى تاپسىردى.
ۇكىمەت باسشىسى اقب ۇلىم اۋىلىنىڭ «شاريپوۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ ەگىستىگىندە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ جۇمىسىمەن تانىستى. شارۋاشىلىقتىڭ ەگىس القابىنىڭ جالپى اۋدانى 330 گا قۇرايدى, ونىڭ ىشىندە قانت قىزىلشاسىنا 80 گا بولىنگەن. سونىمەن قاتار پياز, كارتوپ, جۇگەرى جانە ءداندى داقىلدار وسىرىلەدى. جالپى جوبالىق قۋاتى – جىلىنا 10 مىڭ توننا ءونىم.
اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمىنىڭ اۋماعىندا تەرەڭدىگى 300 مەترگە دەيىنگى 11 ۇڭعىما ورنالاسقان. 6 جاڭبىرلاتقىش قوندىرعى جەتكىزىلىپ, ورناتىلدى, سونىڭ ناتيجەسىندە تامشىلاتىپ سۋارۋ قازىر 160 گا اۋماقتا جۇزەگە اسىرىلۋدا.
جالپى, اۋىل شارۋاشىلىعىندا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ جانە ينفراقۇرىلىمدى جۇرگىزۋ ءۇشىن ۇكىمەت 80%-عا دەيىن ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋ تۇرىندە مەملەكەتتىك قولداۋ شاراسىن كورسەتۋدە. سونداي-اق سۋ بەرۋشىلەرگە تىكەلەي سۋبسيديالار ءبولۋ ارقىلى فەرمەرلەرگە سۋ بەرۋ قىزمەتىنىڭ قۇنى ارزانداتىلادى. بۇدان باسقا, جىلدىق سىياقى مولشەرلەمەسىن 2,5%-بەن, 5 ملرد تەڭگەگە دەيىن 10 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزەتىن جوبالارعا نەسيە بەرۋ كوزدەلگەن.
ۇكىمەت باسشىسى سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋدىڭ جانە ەگىنشىلىكتە سۋارمالى القاپتاردى ۇلعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
باسىمدىق بەرىلىپ وتىرعان اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ءبىرى – قانت قىزىلشاسى, ونىڭ ەگىس القابى وڭىردە 10,6 مىڭ گا دەيىن ۇلعايدى. بيىل ورتاشا ونىمدىلىگى گەكتارىنا 60 مىڭ توننا بولاتىن 600 مىڭ توننادان استام ءونىم وندىرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. جيىن-تەرىم بويىنشا بولجامداردى ەسكەرە وتىرىپ, ولجاس بەكتەنوۆ جامبىل وبلىسىندا قانت قىزىلشاسىن وڭدەۋدىڭ وندىرىستىك قۋاتىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
بۇدان بولەك, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگىنە وڭىردە شەگىرتكە زيانكەستەرىنە قارسى كۇرەس بويىنشا بارلىق اگروتەحنيكالىق ءىس-شارالاردىڭ ۋاقتىلى جۇرگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.
وڭىرگە ساپار بارىسىندا ولجاس بەكتەنوۆ شايقورىق اۋىلىنداعى «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا سالىنعان دارىگەرلىك امبۋلاتورياعا بارىپ, وبلىس ورتالىعىنا جاقىن ماڭدا ورنالاسقان ايشا ءبيبى اۋىلىنداعى «Super-رharm» مەديتسينالىق بۇيىمدار وندىرەتىن زاۋىتىنىڭ قىزمەتىمەن دە تانىستى.