• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ۇكىمەت 15 ماۋسىم, 2024

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ – ۋاقىت تالابى

152 رەت
كورسەتىلدى

كەشە پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسى ءوتىپ, وندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى مەن سۋديالارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالىپ, ماقۇلداندى.

دەپۋتاتتار ەل پرەزيدەنتىنىڭ سوت تورەلىگىن ىسكە اسىرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سۋديالاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا زاڭ جوباسىنا باستاماشىلىق جاساعان بولاتىن. كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ ماقساتى – ءتيىستى زاڭنامالىق تەتىكتەردى ازىرلەۋ, قۇقىقتىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, سونداي-اق سوت قورعاۋىنا قۇقىقتى ىسكە اسىرۋدىڭ قۇقىقتىق كەپىلدىكتەرىن كۇشەيتۋ ارقىلى سوت جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ.

سەناتتىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭناما, سوت جۇيەسى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جونىندەگى كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرلان بەكنازاروۆ ءوز بايانداماسىندا قۇجات سوت ءجيۋريىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋگە جانە سوت تورەلىگىنىڭ ساپاسى جونىندەگى كوميسسيانى قايتا قالىپتاستىرۋعا باعىت­تالعانىن ايتتى.

ونىڭ سوزىنشە, زاڭ جوباسى­نا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردى 3 با­عىتقا بولۋگە بولادى. ءبىرىنشى باعىت – سوت ءجيۋريىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى. «سوت ءجيۋ­ريى­نىڭ سوت ءىسىن قاراۋى كەزىن­دە زاڭدىلىقتىڭ ورەسكەل بۇزى­لۋى­نىڭ ءاربىر فاكتىسى بويىنشا سۋدياعا قاتىستى تارتىپتىك ءىس ماتەريالدارىن تەكسەرۋدىڭ جاڭا تەتىگى ەنگىزىلەدى. بۇل سۋديالار تاراپىنان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى بولدىرماۋعا وڭ اسەرىن تيگىزەتىن بولادى. ۇسىنىلىپ وتىرعان نورما شەڭبەرىندە, جوعارى تۇرعان سوت تاراپىنان تومەنگى تۇرعان سوتتىڭ ءىستى قاراۋى بارىسىندا زاڭدىلىقتىڭ ورەسكەل بۇزىلۋ فاكتىسى انىقتالعان جاعدايدا, وبلىس­تىق نەمەسە جوعارعى سوتتىڭ تور­اعاسى ءتيىستى پلەنارلىق وتى­رىس­تا سۋديانى تارتىپتىك جاۋاپكەر­شىلىككە تارتۋ نەمەسە تارتپاۋ تۋرالى ماسەلەنى تالقىلاۋ جونىندە سوت جيۋريىنە ۇسىنىستار بەرەدى. پلەنارلىق وتىرىستىڭ قانداي دا بولسا شەشىمىنە قارا­ماس­تان, زاڭدى­لىقتىڭ ورەسكەل بۇزىلۋ فاكتى­لەرى بويىنشا بارلىق ماتە­ريال تەكسەرۋ ءۇشىن سوت جيۋريى­نە جىبەرىلەتىن بولادى», دەدى ول.

ن.بەكنازاروۆ قازىرگى ۋاقىتتا تارتىپتىك ءىس جۇرگىزۋدى قوزعاۋ تۋرالى شەشىمدەردى جوعارعى سوت­تىڭ جانە وبلىستىق سوتتار­دىڭ پلەنارلىق وتىرىستارى قا­بىل­دايتىندىقتان, ءىس جۇزىندە سوت جيۋريىنە وسىنداي بۇزۋشى­لىق­تاردىڭ ازعانتاي عانا بولىگى, اتاپ ايتقاندا, 26%-ى عانا قاراۋعا تۇسەتىنىن جەتكىزدى. سوندىقتان تارتىپ­تىك ىستەر بويىنشا جۇكتەمە­نىڭ ۇلعايۋى مۇمكىن دەگەن بولجامعا بايلانىستى كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىمەن سوت ءجيۋريىنىڭ قۇرامىن 9-دان 15 مۇشەگە دەيىن ۇلعايتۋ قاراستىرىلعان, وعان 13 سۋديا, سونداي-اق كەڭەسشى دا­ۋىس بەرۋ قۇقىعى بار زاڭگەرلەر قاۋىمى­نىڭ 2 وكىلى ەنەدى.

تۇزەتۋلەردىڭ ەكىنشى باعىتى – سوت تورەلىگىنىڭ ساپاسى جونىندەگى كوميسسيانىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قىزمەت ءتارتىبىن وزگەرتۋ. «اتاپ ايتقاندا, قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس سوت تورەلىگىنىڭ ساپاسى جونىندەگى كوميسسيا سۋديانىڭ كاسىبي قىزمەتىن باعالاۋدى جۇزەگە اسىرىپ كەلگەن ولشەمشارت­تار قاتارىنان بىرنەشە تالاپ, ونىڭ ىشىندە «ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى» ولشەمشارتى الىنىپ تاستالادى. سەبەبى ول بو­يىنشا باعالاۋدى سوت ءجيۋريى, سۋديا ادەبى جونىندەگى كوميسسيا جانە پلەنارلىق وتىرىستارى دا جۇزەگە اسىرادى. ءىس جۇزىندە بۇل ءتارتىپ بويىنشا سۋديا باعالاۋ­دان قايتالانىپ ءوتىپ وتىرعان. كونستيتۋتسيا­لىق زاڭ جوباسى بو­يىنشا سۋديا­نىڭ كاسىبي قىزمەتىن باعالاۋ­دى قولدانىستاعى نورمالاردا قاراستىرىلعانداي بىرجىل­دىق قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى بو­يىنشا ەمەس, العاشقى ۇشجىل­دىق ناتيجە بويىنشا جۇرگىزۋ ۇسىنىلادى. ويتكەنى سۋديالار 1 جىل ىشىندە ولاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن تولىققاندى باعالاۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى كولەمدە ىستەردى قاراپ, ءتيىستى تاجىريبە جيناقتاپ ۇلگەرمەيدى», دەدى ن.بەكنازاروۆ. 

سونىمەن قاتار ەكىنشى باعىت ىشىندە سوت تورەلىگىنىڭ ساپاسى جونىندەگى كوميسسياعا قاراۋ ناتيجەسى بويىنشا سۋديانى اتقاراتىن لاۋازىمىنا سايكەس دەپ تانۋ تۋرالى شەشىم شىعارۋ جانە ونى سوت تورەلىگى اكادەمياسىنىڭ بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنا جولداۋىنا قاتىستى وكىلەتتىكتەر بەرىلۋى ۇسىنىلادى. «بۇل تەتىك سۋديالار كورپۋسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. مىسالى, سوت تورەلىگىنىڭ ساپاسى جونىندەگى كوميسسيانىڭ شەشىمدەرىن جوعارى سوت كەڭەسى قارايدى. ءوز كەزەگىندە, جوعارى سوت كەڭەسى ءتيىستى شەشىمدەر قا­بىل­دايدى, ياعني سۋديانى اتقا­را­­تىن قىزمەتىنەن بوساتۋ نەمەسە ودان باس تارتۋ تۋرالى, سۋديانى باسقا سوتقا اۋىستىرۋ تۋرالى جانە تاعى باسقالار» دەدى ول.

تۇزەتۋلەردىڭ ءۇشىنشى باعى­تىندا سۋديالاردىڭ تاۋەل­سىزدى­گىن قامتاماسىز ەتۋ تۇر­عىسىنان ولار­دىڭ قۇقىقتارى مەن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرىن كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا, كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىندا وتستاۆكاداعى سۋديالارعا ءومىر بويعى قامتىلىم تولەمىنىڭ مولشەرىنە قاتىستى تۇزەتۋلەر قارالادى, سونىمەن بىرگە سۋديانىڭ سوت جيۋريىنە جىبەرىلگەنگە دەيىن بارلىق ماتەريالمەن تانىسۋ مۇمكىندىگىن, سونداي-اق تارتىپتىك ءىستى قاراۋعا جەكە ءوزىنىڭ نەمەسە وكىلىنىڭ قاتىسۋى ارقىلى سۋديانىڭ قۇقىقتارىن تولىققاندى قورعاۋعا كەپىلدىكتەر بەرەتىن نورمالارمەن تولىقتىرىلادى.

بىرلەسكەن وتىرىستا قوسىمشا بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرسۇلتان بايتىلەسوۆ سوت-قۇقىقتىق رەفورمانىڭ نەگىزگى باعىتى – سوت تورەلىگىنە قولجە­تىم­دىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن ايتتى. «وسى قارالىپ جاتقان زاڭ­نامالىق وزگەرىستەر سۋديا كادر­لارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە ولاردىڭ سىرتقى جانە ىشكى تاۋەل­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جاع­داي جاسايدى. سونىمەن قوسا زاڭ جوباسىن قابىلداۋ پرە­زيدەنت تاپسىرمالارى شەڭبەرىندە جۇر­گىزىلىپ جاتقان رەفورمالار­دى ىسكە اسىرۋعا جانە سۋديالار كور­پۋسى­نىڭ جاي-كۇيىن جاقسار­تۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىم­دىمىن» دەدى ول.

پارلامەنتشىلەر كونستي­تۋتسيالىق زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمعا دايىنداۋ ءۇشىن پارلا­مەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن كوميسسياسىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفور­ما كوميتەتىنىڭ توراعاسى سنەجاننا يماشەۆا باسقاراتىن كوميسسيانىڭ قۇرامىنا سەناتورلار نۇرلان بەكنازاروۆ, اندرەي لۋكين, اينۇر ارعىنبەكوۆا, سونداي-اق ماجىلىسمەندەر ابزال قۇسپان مەن ءۇنزيلا شاپاق ەندى. 

سوڭعى جاڭالىقتار