پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى باس پروكۋراتۋرانىڭ اكتيۆتەردى قايتارۋ جونىندەگى كوميتەتىمەن بىرلەسىپ, «زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» زاڭىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەسى تالقىلانعان دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى.
ءىس-شاراعا باسقا مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ دا وكىلدەرى قاتىستى. وتىرىستى اشقان ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى توراعاسى سنەجاننا يماشەۆا اتالعان زاڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا قابىلدانعانىن ەسكە سالا كەلە, ونىڭ نەگىزگى ماقساتى الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن ەلدىڭ تۇراقتى ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن ايتتى.
پارلامەنت وكىلدەرى اكتيۆتەردى قايتارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرداۋلەت سۇيىندىكوۆ پەن قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى باقىتبەك تاشەنوۆتىڭ باياندامالارىن تىڭدادى. ن.سۇيىندىكوۆ زاڭنىڭ جاڭا تەتىكتەرىنىڭ قالاي قولدانىلىپ جاتقانى, ازاماتتىق تاركىلەۋ قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ اكتيۆتەردى قايتارۋ تاجىريبەسى تۋرالى باياندادى. دەپۋتاتتارعا بۇگىنگى تاڭداعى جۇمىس ناتيجەلەرى, نەگىزگى حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جانە يۋريسديكتسيالارىمەن قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەر جونىندە ايتىلدى.
دەپۋتات مارات ءباشىموۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن جانە قوعامنىڭ تالابىن ەسكەرە وتىرىپ, تاقىرىپتىڭ وزەكتىلىگىنە نازار اۋداردى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارى قۇقىق قورعاۋ جانە ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىسقا مەرزىمدە ەلەۋلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق پروكۋرورلاردىڭ وسى باعىتتاعى جۇمىسىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا اكتيۆتەردى قايتارۋ زاڭناماسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
دەپۋتاتتار قايتارۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ جانە مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى زاڭنامالىق تۇزەتۋلەردى قاراۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
وسى ورايدا شەتەلدەگى زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەرمەن قوسا, ەل ىشىندەگى زاڭسىزدىقتاردىڭ دا بەتى اشىلىپ, بىرقاتار وڭىردە جەر تەلىمدەرى مەملەكەتكە قايتارىلىپ جاتىر. ماسەلەن, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قاراتوبە اۋدانىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى پايدالانۋدىڭ زاڭدىلىعىن تالداۋ بارىسىندا اۋداندا جەر تەلىمىن قولدانباي كەلگەن شارۋاشىلىقتار انىقتالىپ, قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە 3500 گەكتاردان استام جەر تەلىمى مەملەكەتكە قايتارىلدى. ونىڭ جالپى كاداسترلىق قۇنى 45 ملن تەڭگەدەن استام سومانى قۇرايدى. اۋدان پروكۋرورلارى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنە جەر تەلىمدەرىن قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس ماقساتپەن پايدالانۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى.
سونىمەن بىرگە قىزىلوردا قالاسى پروكۋراتۋراسىنىڭ قاداعالاۋ اكتىسى نەگىزىندە ۇزاق جىلدار بويى يگەرىلمەگەن, 55 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 851 گەكتار جەر ۋچاسكەسى (ونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلىك – 50 ملن تەڭگەگە 9 گەكتار, جايىلىمدىق 5 ملن تەڭگەگە 842 گەكتار) مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى.
جەر پايدالانۋشىلارعا بەرىلگەن نۇسقاما تالاپتارىن ورىنداماعان 16 ادامعا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 462-بابىنىڭ 3-بولىگىمەن اكىمشىلىك شارا قولدانىلدى.
بۇدان بولەك ۇزاق جىلدار بويى پايدالانىلماعان, كاداسترلىق قۇنى 163,4 ملن تەڭگەنىڭ 7069 گەكتاردى قۇرايتىن 158 جەر ۋچاسكەسى (ونىڭ ىشىندە كاسىپكەرلىك – 13,4 ملن تەڭگەگە 6712 گەكتار, جايىلىمدىق – 150 ملن تەڭگەگە 357 گەكتار) انىقتالدى. بۇگىنگى كۇنى اتالعان جەر ۋچاسكەلەرىنە قاتىستى ۋاكىلەتتى ورگانمەن نۇسقامالار بەرىلىپ, ماجبۇرلەپ مەملەكەتكە قايتارۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قابىلدانىپ جاتىر.
جەتىسۋ وبلىسىندا ەسكەلدى اۋدانىنىڭ اكىمى جەر زاڭناماسىن بۇزعانى ءۇشىن, اتاپ ايتقاندا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 137-بابىمەن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. پروكۋرورلار انىقتاعانداي, 120 گا جەر جەكەلەگەن شارۋا قوجالىقتارىنا كونكۋرسسىز بەرىلگەن. بۇل جەر كودەكسىنىڭ 14-1, 35 جانە 43-1-باپتارىن بۇزۋ بولىپ سانالادى. قاداعالاۋ اكتىسى بويىنشا بۇل جەرلەر دە مەملەكەتكە قايتارىلدى.
جالپى, جىل باسىنان بەرى جەتىسۋ پروكۋرورلارى جالپى كاداسترلىق قۇنى جارتى ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن 103 مىڭ گەكتاردان استام اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن مەملەكەتكە قايتاردى. بۇلار ۇزاق ۋاقىت بويى يگەرىلمەي, ماقساتىمەن پايدالانىلماعانى ءوز الدىنا, جەر زاڭناماسىن بۇزا وتىرىپ بەرىلگەن.