بار عۇمىرىن ۇلت مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋعا ارناپ, الەمگە «اباي جولى» رومان-ەپوپەياسىمەن قازاقتىڭ مىڭجىلدىق تاريحىن, سالتىن, ءداستۇرىن دارىپتەگەن كەمەڭگەر جازۋشى, عۇلاما عالىم مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءومىر جولىنا قاتىستى دەرەكتەر, مۇراعات ماتەريالدارى قاشاندا قۇندى.
الاش ۇكىمەتىنىڭ استاناسى بولعان سەمەي قالاسىندا مۇقاڭا قاتىستى تاريحي ورىندار مەن عيماراتتار جەتەرلىك. سولاردىڭ ءبىرى – 1918-1920 جىلدارى جازۋشى تۇرعان قالا ورتالىعىنداعى اكادەميك پاۆلوۆ كوشەسى, 70 مەكەنجايىندا ورنالاسقان تاريحي عيمارات. بۇل ءۇيدى مۇحتار ومارحان ۇلىنىڭ تۇراق ەتكەنى تۋرالى جەكە ءىس پاراعىندا جازىلعان. 1919 جىلعى قاراشا ايىندا م.اۋەزوۆ سەميناريانى ءبىتىرىپ, باستاۋىش مەكتەپكە ساباق بەرۋ قۇقىنا يە بولادى. سەمەي گۋبەرنياسىندا كەڭەس وكىمەتى ورناعاننان كەيىن ول ءبىرشاما بيلىك قىزمەتىنە ارالاسادى. 1919 جىلدان باستاپ ول گۋبەرنيالىق رەۆوليۋتسيالىق كوميتەتتە ءبولىم باسقارادى. وبلىستىق مەملەتتىك ارحيۆتە م.اۋەزوۆتىڭ سەمەي گۋبەرنيالىق رەۆكومى بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ جۇرگەن كەزدەگى جەكە ءىسى ساقتالعان. مۇراعات ماتەريالىندا وسى ۇيدە تۇرعاندىعى كورسەتىلگەن.
تاريحي ءۇي 1869 جىلى سالىنعان. ءۇيدىڭ جالپى اۋماعى – 251,8 تەكشە مەتر. ىرگەتاسى بەتوندى, لەنتالى. قابىرعالارى 2,5 كىرپىشتەن قالانعان. توبەسى اعاشپەن جابىلىپ, تەمىر شاتىرمەن شاتىرلانعان, ەدەنى تاقتاي. تەرەزە مەن ەسىكتەرى قولدان قاراپايىم تۇردە جاسالعان.
تاريحي عيمارات بولنيچنايا كوشەسى 62, دەميان بەدنىي كوشەسى, 11-13 دەگەن مەكەنجايدى يەلەنسە, بۇگىنگى كۇنى سەمەي قالاسىنداعى اكادەميك پاۆلوۆ كوشەسى, 70-ءۇي دەپ وزگەرتىلگەن. بۇل ۇيدە تەك قانا مۇحتار اۋەزوۆ ەمەس, الاش ارىستارى ءاليحان مەن احمەت, مىرجاقىپ پەن سۇلتانماحمۇت سىندى تۇلعالار ايالداعانى تۋرالى تاريحي دەرەكتەر بار.
سەمەي