ەلىمىزدىڭ جاس عالىمدارى جۋساننان ديابەتكە قارسى ءدارى دايىنداپ جاتىر. بۇل تۋرالى ءتىلشىمىز ەلىگىماي توڭكەر «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ بۇگىنگى سانىندا جاريالانعان «جۋساننان جاسالعان...» ماقالاسىندا تارقاتىپ جازدى.
جۋساننان ءدارى دايىنداۋ ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «دارىلىك وسىمدىكتەردى عىلىمي-زەرتتەۋ» ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى ءاليا نۇرلىبەكوۆانىڭ باستاماسى.
جۋساننان الىنعان قوسىلىستاردىڭ ديابەتكە, قابىنۋعا, كوروناۆيرۋسقا قارسى بيولوگيالىق بەلسەندىلىگى زەرتتەلمەك. ال ءاليا قازاقستاندا وسەتىن وسىمدىكتەردىڭ حيميالىق قۇرامىن زەرتتەيدى.
«عىلىمي جۇمىس بارىسىندا الىنعان سىعىندىلاردىڭ بيولوگيالىق بەلسەندىلىگى زەرتتەۋگە جىبەرىلەدى. ال ءارى قاراي ونىڭ حيميالىق قۇرامىنداعى وزگەرىستەرگە نازار اۋدارىلادى. وزگەرىستەردىڭ ىشىندە وسىعان دەيىنگى عىلىمي ىزدەنىستەرىمىزدە كەزدەسكەن, ياعني بەلگىلىسى, سول سياقتى بەلگىسىزدەرى دە بار. بۇدان بولەك فارماكولوگيالىق بەلسەندىلىگى دە زەرتتەلەدى. جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپالار, ءتۇرلى پرەپاراتتار دايىنداپ شىعارامىز. بۇل وتانداستارىمىز ءۇشىن وتە پايدالى بولماق. قانشا دەگەنمەن تابيعي ونىمدەر ارقىلى جاسالادى. قۇرامىندا سينتەتيكالىق ونىمدەر, حيميالىق قوسپالار جوق», دەيدى ءاليا نۇرلىبەكوۆا.
بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپالار «دارىلىك وسىمدىكتەردى عىلىمي زەرتتەۋ» ورتالىعىندا تەكسەرۋدەن تولىق ءوتىپ, ازىرلەنۋ ساتىسىندا تۇر. قازىر جاس عالىمدار وندىرگەن ونىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتكىزىپ, ءارى قاراي قۇقىقتىق تۇرعىدا پاتەنتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل قۇقىقتىق قۇجات وتانداستارىمىزعا دايىن ءونىمدى نارىققا ەش قينالماي شىعارىپ ءارى ەمىن-ەركىن ساتۋ ءۇشىن اسا قاجەت. ولار دايىندالعان ءدارىنى, الدىمەن, ەل اۋماعىنا شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. ەگەر سۇرانىس ارتسا, الەمدىك نارىققا دا اياق باسۋ جوسپارلارىندا بار.
دالامىزدا وسەتىن كوپتەگەن دارىلىك وسىمدىكتەن كەز كەلگەن سىرقاتقا شيپا بولاتىن ءدارى-دارمەك, دارۋمەن, بيولوگيالىق قوسپا, جاقپا ماي, جاپسىرمالار ازىرلەۋگە بولادى. وسى جانە وزگە دە قىزىق مالىمەتتەردى ەلىگىماي توڭكەردىڭ «جۋساننان جاسالعان...» ماقالاسىنان وقي الاسىز.
ەرلان كيىكباي,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى