داڭقتى باتىردىڭ دارا جولى

ءىس-شاراعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەت قايراتكەرلەرى, اسكەريلەر, عالىمدار, حالىق قاھارمانىنىڭ تۋىستارى مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى. كونفەرەنتسيانى اشىپ, العاشقى ءسوزدى العان ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ ساعادات نۇرماعامبەتوۆتىڭ ەسىمى قازاق ەلىنىڭ تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

– ول كورنەكتى اسكەري قولباسشى عانا ەمەس, وتانعا دەگەن ماحاببات پەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ, باتىرلىق پەن قايسارلىقتىڭ حاس ۇلگىسى بولاتىن. ساعادات نۇرماعامبەتوۆ قارۋ­­لى كۇشتەرىمىزدىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا زور ۇلەس قوستى. بۇكىل ءومى­­رىن تۋعان حالقىنا ەڭبەك ەتۋگە ارنا­­دى. مۇنداي ءىس-شارالاردىڭ ماق­ساتى – باتىرلارىمىزدا بولعان ادام­گەر­شىلىك پەن ەرجۇرەكتىك سەكىلدى اسىل قاسيەتتەردى بۇگىنگى جاستار­دىڭ بويىنا دارىتۋ, – دەدى ە.سىدىقوۆ.

ساعادات قوجاحمەت ۇلى كراسنو­­دار ولكەسىن, ۋكراينانى, مول­دو­ۆا­نى, باتىس بەلارۋس پەن پول­­شانى ازات ەتۋگە قاتىستى. باتىر­­دىڭ باتالونى گيتلەردىڭ رەيح كان­تسەل­يا­رياسىنىڭ عيمارا­تىنا جاسالعان شابۋىلعا دا ارا­لاسقان. جەڭىستەن كەيىن باتالون­نىڭ جەكە قۇرامى مەملەكەت­تىك ماڭىزى بار ماڭىزدى نىسانداردى كۇزەتۋ مىندەتتەرىن ورىندادى. 20 جاسىندا ساعادات نۇرماعام­بەتوۆكە كەڭەس وداعى­نىڭ باتىرى اتاعى بەرىلىپ, «التىن جۇلدىز» تابىس ەتىلدى. سونىمەن قاتار ول تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن تا­عايىندالعان «حالىق قاھار­ما­نى» اتاعىنىڭ تۇڭعىش يەگەرى.

جيىنعا قاتىسۋشىلار كور­نەك­تى اسكەري قولباسشىنىڭ ادامي جانە كاسىبي قىرلارى جا­يىندا ايتىپ, ونىڭ جاستاردى وتانشىلدىققا تاربيەلەۋدەگى ماڭىزىن دا ەستەن شىعارمادى. ساعا­دات نۇرماعامبەتوۆتىڭ شاكىرت­تەرىنىڭ ءبىرى – گەنەرال-لەيتەنانت اباي تاسبولاتوۆ ۇستازىنىڭ كەيىن­گى بۋىنعا تەك اسكەري ونەردى ۇيرەتىپ قانا قويماي, كوپتەگەن ومىرلىك ۇلگى-ونەگە كورسەتكەنىن دە ايتادى.

«ول كىسى ءبىزدىڭ ەكىنشى اكەمىز­دەي بولاتىن. ادام بويىنداعى وتانعا دەگەن ماحاببات قيىن-قىستاۋ ۋا­قىتتا وياناتىن سەكىلدى. قاراپ تۇر­ساڭىز, ساعادات قوجاحمەت ۇلىنىڭ دا بالالىق شاعى وڭاي بولماپتى. اتا-اناسىنان جاستايىنان ايىرىلىپ, اعاسى ساعيتتىڭ تاربيەسىندە ءوستى. وتاندى جاۋدان قورعاۋعا اتسالىسىپ, بەلۋاردان قان كەشىپ, 20 جاسىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاندى», دەدى ول.

اباي تاسبولاتوۆ داڭقتى باتىر­دىڭ سوعىس كەزىندەگى ەرەن ەرلىگىنە توقتالىپ, بۇگىندە كوپ ادام ول ەكى مارتە كەڭەس وداعى­نىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلعانىن بىلە بەرمەيتىنىن جەتكىزدى. «ونىڭ باتالونى وزەننەن ءوتىپ, پلاتسدارمدى جاۋدان ازات ەتەدى. سول ارقىلى ديۆيزيانىڭ ەركىن قيمىلداۋىنا جول اشقان بولاتىن. بۇل وڭاي جۇمىس ەمەس ەدى. وسىدان كەيىن ديۆيزيا كومانديرى ونى ەكىنشى رەت باتىر اتاعىنا ۇسىنعان. الاي­دا وعان تەك قىزىل تۋ وردەنى بەرىل­دى. ادامنىڭ 20-اق جاسىندا مۇن­داي ەرلىككە بارۋى تەك ايتۋعا وڭاي. بۇل ۋاقىتتا ول ۆزۆود, روتا, باتالون­نىڭ كومانديرى بولىپ ۇلگەرگەن ەدى. كوپ ادام مۇنى بىلە بەرمەيدى», دەدى گەنەرال-لەيتەنانت.

سونىمەن بىرگە ول ەلىمىز تاۋەل­سىزدىك العاننان كەيىن ساعادات نۇر­ماعامبەتوۆ العاشقى قورعا­نىس ءمينيسترى بولعاندا دا داڭقى قاھارماندىق جولىن ءارى قاراي جالعاستىرىپ, ءوزىنىڭ ەڭ ۇزدىك كاسىبي جانە دارىندى قىرلارىن كورسەتكەنىن ايتادى.

«ول ۋاقىتتا ەلدىڭ جاعدايى قيىن ەدى. قاراجات جەتىسپەگەنىنە قاراماستان اسكەرىمىزدىڭ وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى ءجيى وتكىزىلىپ تۇردى. ونىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى قىرى – ادامنىڭ قابىلەتىن تاني بىلەتىن. قارىمى مول كادرلار­عا جاس­­تايىنان سەنىم ارتىپ, باس­شىلىق لاۋازىمدارعا تاعايىن­دادى», دەيدى ا.تاسبولاتوۆ.

ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى اسكەري كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى ابۋباكىر سمايىلوۆ ساعادات نۇر­ماعامبەتوۆتىڭ ومىرىنە قاتىس­تى زەرتتەلمەگەن دۇنيە ءالى دە كوپ ەكەنىن ايتتى. «تاريحي تۇلعانىڭ ەلى ءۇشىن ەكى رەت ەرلىك جاساعانىن ايتۋىمىز كەرەك. بىرىنشىدەن, 19 جاسىندا مايدانعا اتتانىپ, 20 جاسىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتانسا, ەكىنشىدەن, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە شينە­لىن قايتادان كيىپ, قارۋلى كۇش­تەر­دىڭ نىعايۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ حالىق­ارالىق دەڭگەيدەگى اسكەري ىن­تى­ماقتاستىعىن دامىتۋعا بەلسەن­دى اتسالىستى. بۇل باعىتتا اسكەري عا­لى­م­­دار زەرتتەۋ جۇمىس­تارىن قولعا السا ەكەن دەگەن تىلەگىمىز بار», دەدى ول.

ءا.سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2005 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەيا­سى­نىڭ وتىرىسىندا بۇكىل الەمنەن جالعىز عانا مايدانگەر ءسوز سوي­لەگەن. ول ساعادات نۇرما­عام­بەتوۆ بولاتىن. ء«بىز حالىق قاھار­مانى­­نىڭ سونداعى سويلەگەن تاريحي ءسوزىن بۇۇ-نىڭ ارحيۆىنەن الدىردىق. وسى ىسكە قولعابىس ەتكەن سىرتقى ىس­تەر مينيسترلىگىنە, ەلشىلىككە العىسى­مىزدى بىلدىرەمىز. ونىڭ ايتقان سوز­دەرى, ۇسىنىستارى ءالى كۇنگە دەيىن وزەكتى­لىگىن جوعالتپادى. قازىرگى الەم­دەگى گەوساياسي احۋالعا وراي تۋىن­داپ جاتقان كيكىلجىڭدەرگە زەر سالىپ وتىرساق, ونىڭ سوناۋ جىلى ايت­قان پىكىرلەرى باتىردىڭ كورەگەن­دى­لىگىن كورسەتەدى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.

كونفەرەنتسياعا قاتىسقان ءما­جىلىس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي قازىرگى تاڭدا جۇرتشىلىق العاش­قى قورعانىس ءمينيسترىنىڭ قان­داي ادام بولعانىن ءالى دە تاني قويماعانىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. ء«بىز ساعادات قوجاحمەت ۇلى جا­يىندا قانشا كوپ ايتساق تا, سونشا از بىلەمىز. ماسەلەن, ول تۋرالى كينو تۇسىرىلگەن جوق. وتكەن جىلى قولىما اتاقتى باتىر جايىندا فيلم ستسەناريى ءتۇستى. ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن وقىپ شىقتىم. الايدا بۇل جوبانى قولعا الاتىن ەشكىم تابىلماي تۇر», دەدى ول.

ءىس-شارا بارىسىندا «قازاق گازەت­تەرى» جشس باس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى, ەۇۋ پرو­فەس­سورى, تاريحشى تىلەگەن سا­دىقوۆ, كونستيتۋتسيالىق سوت سۋدياسى ەركىن وڭعارباەۆ بايانداما جاسادى. سونىمەن قاتار ساعادات نۇرماعامبەتوۆتىڭ بۇۇ مىنبەرىنەن سويلەگەن كەزدەگى بەينەجازباسى تۇڭعىش رەت كوپشىلىككە كورسەتىلدى. كونفەرەنتسيا اياسىندا اسكەري-تاريحي مۋزەيدىڭ داڭقتى قولباسشىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كورمەسى مەن دەرەكتى فيلم كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى.