«Halyk Bank» مەملەكەت كومەگىنىڭ 250 ملرد تەڭگەسىن, «Jusan Bank» 100 ميلليارد تەڭگەسىن مەرزىمىنەن بۇرىن قايتاردى. «Halyk» 2023 جىلى ماۋسىم مەن جەلتوقسان ايىندا دەپوزيتتىڭ ءبىر بولىگىن – 68,4 ملرد تەڭگەنى قايتارعان. ەندى بانك مەملەكەتتىك كومەكتىڭ 181,6 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى قالدىعىن وتەدى. 2023 جىلعى شوعىرلانعان قارجىلىق ەسەبىنە سايكەس, اتالعان بانكتىڭ تازا تابىسى 693,4 ميلليارد تەڭگەگە شىققان. 2023 جىلى بانكتىڭ مەنشىكتى كاپيتالى 2022 جىلدىڭ سوڭىمەن سالىستىرعاندا 464,7 ملرد تەڭگەگە نەمەسە 23,1%-عا ۇلعايعان.
تازا پايىزدىق كىرىس 810,4 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوسىپ, باسقا پايىزدىق ەمەس كىرىس 400,1 ملرد تەڭگە بولدى. بۇل 2022 جىلعىدان 4 ملرد تەڭگەگە از. بىلتىر بانكتىڭ تازا پايداسى 693,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ال 2022 جىلى 569,4 ملرد تەڭگە بولعان. بانك اكتيۆتەرى ءبىر جىلدا 8,7%-عا, ياعني 15,5 ترلن تەڭگەگە ءوستى. بىلتىر بۇل كورسەتكىش 14,4 ترلن تەڭگە ەدى. بانك مىندەتتەمەلەرى 13 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتتى. ال كاپيتالى 136%-عا, 2,5 ترلن تەڭگەگە دەيىن كوبەيدى.
بۇرىن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (قنردا) مەملەكەتتىك قولداۋ قورلارى بار بانكتەردىڭ ديۆيدەند تولەۋى اگەنتتىك باسقارماسىنىڭ №21 قاۋلىسىنىڭ تالاپتارىن ورىنداعان جاعدايدا عانا مۇمكىن بولاتىنىن حابارلاعان بولاتىن. قارىزىن تولىعىمەن وتەگەن «Halyk» وسى قاۋلىداعى شەكتەۋلەردىڭ پەريمەترىنەن شىقتى. بانك ەندى قاراپايىم اكتسيالارى بويىنشا جىلىنا ەكى رەت ديۆيدەند تولەيدى. 2015 جىلى بەكىتىلگەن ديۆيدەند ساياساتىندا ءبىر جىلدا ءبىر-اق رەت تولەنەتىنى جازىلعان بولاتىن. بۇعان دەيىن بانك اكتسيونەرلەرى جىلدىق جينالىستا ديۆيدەند تولەۋ تۋرالى شەشىمدى بانك اكتسيونەرلەرىنىڭ جالپى جينالىسى قورىتىندىسىن ەسكەرە وتىرىپ شىعاراتىن. جاڭا ساياساتتا بۇل تارماق كۇشىن جويدى. مەملەكەت تاراپىنان شەكتەۋ جوق.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە بانكتىڭ جەتكىلىكتى كاپيتال مەن وتىمدىلىك رەزەرۆى ءوز مىندەتتەمەلەرىن تولىق كولەمدە ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىن ايتتى.
«Jusan Bank» قوجايىنى عالىمجان ەسەنوۆكە دە ديۆيدەند كەرەك بولىپ قالعانى اپتا باسىندا بەلگىلى بولدى: بۇل بانك «سامۇرىق-قازىنا» قورىنا مەرزىمىنەن بۇرىن 100 ميلليارد تەڭگەنى قايتارىپ بەردى. «Jusan Bank»-تىڭ مەملەكەت الدىنداعى قارىزى 500 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى» دەگەن سوزدەر وسىعان دەيىن دە ايتىلعان. قنردا ارنايى ەرەجە قابىلداپ, قورجىنىندا مەملەكەت كومەگى جاتقان بانكتەردىڭ اكتسيونەرلەرگە ديۆيدەند تولەۋ مۇمكىندىگىن شەكتەپ تاستاعان سوڭ, بانك قۇرىلتايشىلارى قارىزدى قايتارۋعا مۇددەلى بولدى. دەمەك قارىزدى وتەۋ ءۇشىن «Jusan» ءالى ءبىراز جۇمىس ىستەۋى كەرەك.
«ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەملەكەتتەن العان قارىزدى قاشان قايتارادى؟» دەگەن ساۋال وسىعان دەيىن دە تالاي قويىلدى. بىراق قارجى ينستيتۋتتارى قارىزدى قايتارۋعا اسىققان جوق. كەزىندە مەملەكەت بولگەن قارجىدان قوماقتى ۇلەس العان كەيبىر بانك باسشىلارى «ول قارجى ينفلياتسياعا جۇتىلىپ كەتتى» دەگەن ءسوزدى دە ايتتى.
وسىدان ءسال بۇرىن «Halyk Bank» باسقارما توراعاسى ءۇمىت شاياحمەتوۆا بانكتىڭ ءوزى تىكەلەي مەملەكەتتىك قولداۋ الماعانىن, 2015 جىلى ولاردى قولداۋ اياسىندا بتا مەن «قازكوممەرتسبانككە» اقشا بولىنگەنىن ايتقان بولاتىن. «Qazkom» 2018 جىلى «Halyk Bank»-پەن بىرىككەننەن كەيىن, «Halyk» دەپوزيت بويىنشا مۇراگەرلىك قۇقىققا يە بولىپ, بىرىككەن بانكتىڭ بالانسىنا اۋىستى. «قازكوممەرتسبانك» اق جانە «پروبلەمالىق كرەديتتەر قورى» اق اراسىندا جاسالعان شارتتا قارىز 2037 جىلى قايتارىلۋى جازىلعان.
2023 جىلى قنردا توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا 6 بانك قارجىلىق تۇراقتىلىق بويىنشا مەملەكەت قولداۋىن الىپ وتىرعانى ايتقان. ولار – 2017 جىلى قارجىلىق ورنىقتىلىقتى كوتەرۋ باعدارلاماسىنا قاتىسقان «ەۋرازيالىق بانك», «تسەنتركرەديت بانكى», «Jusan Bank» (كومەك اتف بانك پەن «تسەسنابانككە» كورسەتىلگەن), «نۇربانك», «Halyk Bank», «Bank RBK». اگەنتتىك حابارلاۋىنشا, التاۋى العان جيىنتىق سوما – 700,5 ملرد تەڭگە.
بۇل باعدارلامانى 2017 جىلى ۇلتتىق بانك بەكىتكەن بولاتىن. ول كەزدە بانكتەردىڭ شىعىنى, بانكتەردىڭ بالانسىندا سترەستىك اكتيۆتەردىڭ جوعارى دەڭگەيى انىقتالعان. اتالعان باعدارلاما پروبلەمالىق زايمدارعا پروۆيزيا جاساۋ ءۇشىن بانكتەردىڭ كاپيتالداندىرۋىن تولىقتىرۋ ماقساتىندا قابىلدانعان ەدى.