وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا تۇرعان قۇيما اينا 1990 جىلى قوستاناي اۋدانىنداعى نادەجدين ەلدى مەكەنىنىڭ ماڭىنداعى كونە قورىمداردىڭ بىرىنەن تابىلعان.
وسى وڭىردەن تابىلعان ورتاعاسىرلىق جەرلەۋ ورىندارىنا ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىسىن جۇرگىزگەن عالىمدار كونە اينانىڭ ەجەلگى قىتاي قولونەرشىلەرىنىڭ قولىنان شىققان دۇنيە ەكەنىن ايتادى.
كولەمى 88 مم بولاتىن قولا اينانىڭ شەتىندە ەرنەۋى, ورتاسىندا يىلگەن ەكى بالىقتىڭ بەينەسى بار. بەتى وسىمدىك بەينەسىندەگى ورنەكتەرمەن بەزەندىرىلگەن. بەتكى جانە سىرتقى جاعىندا ماتانىڭ قالدىقتارى قالعان. مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, اينانىڭ ماتادان جاسالعان قاپتاماسى بولۋى ابدەن مۇمكىن.
«مۇنداي ۇلگىدەگى اينالار بىزگە ەجەلگى قىتايدان كەلگەن. ەڭ كونە اينا شىعىس حان داۋىرىنە تيەسىلى. حان ايناسى قۇرامىندا قالايى بار قولادان قۇيىلعان. سوندىقتان اينا كۇمىسكە ۇقساپ جىلتىراپ, ساۋلە شاشىپ تۇراتىن بولعان. شەبەرلەر اينا قۇياتىن قالىپتى ساز بالشىقتان جاساعان. ساز قالىپتار تەز سىناتىن بولعاندىقتان, ءبىزدىڭ كەزەڭگە جەتكەندەرى وتە سيرەك كەزدەسەدى. بىزگە جەتكەن قالىپتاردىڭ كوبى تاستان قاشالىپ جاسالعان. عالىمدار كەزىندە قازاق دالاسىندا حان داۋىرىنەن قالعان قىتاي اينالارىنىڭ وتە كوپ تاراعانىن ايتادى. سوعان ۇقساتىپ اينا جاساۋشىلار دا كوپ بولعان», دەيدى مۋزەي مامانى ءنازيما وتاشەۆا.
عالىمداردىڭ تۇجىرىمىنشا, ورتا عاسىرلاردا اينا تۇرمىستا عانا ەمەس, جەرلەۋ سالتىندا دا ماڭىزدى ءرول اتقارعان. ويتكەنى كونەدە اينانىڭ بەتىنە شاعىلىسقان ساۋلەنىڭ جارقىلى مارقۇم بولعان ادامنىڭ و دۇنيەگە باراتىن جولىن جارىق قىلىپ, ز ۇلىم رۋحتاردان قورعايدى دەگەن نانىم بولعان. سوندىقتان قايتىس بولعان كىسىمەن بىرگە تۋىستارى قابىرگە اينا سالىپ وتىرعان.
قوستاناي وبلىسى