كەڭجولاقتى ينتەرنەت يگىلىگى

ناقتى ىسكە كەلسەك, 176 اۋىل ابونەنتتىك قولجەتىمدىلىك تەحنولوگياسى رەتىندە «Wi-Fi Hotspot» جەلىسىنە قوسىلدى. وسى اۋىل­داردا كەڭجولاقتى قولجەتىمدىلىك قىزمەتتەرىمەن 17 مىڭنان اسا ادام قام­تىلدى. قازاقستاننىڭ عارىش سالاسىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىندا ەلىمىزدىڭ مۇددەسى ءۇشىن 328 اۋىلدى كەڭجولاقتى ينتەرنەتكە قوسۋ مىندەتى بار. ول ءۇشىن قازىرگى زامانعى كەڭجو­لاقتى گەوستاتسيونارلىق ەمەس بايلانىس جە­لى­لەرىنىڭ شەشىمدەرىن دامىتۋ قاجەت. وسى­عان بايلانىستى «كوكتەرەك» وكج اۋما­عىندا «OneWeb» گەوستاتسيونارلىق ەمەس بايلانىس جەلىسىن قوساتىن ستانسا قۇرۋ جۇمىستارى اياقتالىپ قالدى. كوم­مەر­تسيالىق قىزمەتتەردى ۇسىنۋعا تەحني­كالىق دايىندىق بيىلعا جوسپار­لان­عان.

«Ghalam» جانە قعس الدىندا تۇرعان نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – سبيك - كەشەنىنىڭ بارلىق ينفراقۇرىلى­مى­ن الداعى جوبالارعا ساقاداي ساي ەتۋ. سبيك دەگەنىمىز – عارىش اپپاراتتارىن قۇراستىرۋ-سىناۋ كەشەنى. وسى جولدا «Ghalam» سبيك وپەراتسيالىق بىلىكتىلىگى بويىنشا بىرقاتار تاپسىرمانى ءساتتى ورىندادى. بۇل – فرانتسۋز ماماندارىمەن بىرلەسىپ جۇرگىزىلگەن جۇيەلىك-انتەننالىق پوليگوننىڭ سىناق ۋچاسكە­سىن ورناتۋداعى تەحنيكالىق پەرسونال­دىڭ دا, تەحنولوگيالىق جابدىقتىڭ دا دايىن­دىعىنىڭ كورسەتكىشى. سونداي-اق «Airbus D&S» كومپانياسىمەن بىرلەسكەن جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2023 جىلى سبيك كەشەنى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا ەنگىزىلدى.

ال بىلتىر وسى سالاداعى ماڭىزدى جوبا – ورتا اجىراتىمدىلىقتاعى جەر­دى قاشىقتان زوندتاۋ سپۋتنيكتەرىنىڭ توپتاماسىن قۇرۋ بولدى. جوبا اگرو­كۋلتۋرالىق سەكتوردىڭ, توتەنشە جاع­دايلاردىڭ, سونداي-اق تابيعي رەسۋرس­تاردى پايدالانۋدىڭ مونيتورينگى باعى­تىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالدى. بىلتىر «JerInSpectr» جانە «Minerals.gov.kz» تسيفرلىق پلاتفورمالارى كوم­مەر­تسيا­لىق پايدالانۋعا بەرىلدى. تسيفر­لىق پلاتفورمالاردى ەنگىزۋ بويىنشا جوس­پار­دىڭ ورىندالۋى 40 پايىزدى قۇرا­دى.

بيىلعى ناۋرىزدا «BAIKONUR» ءموبيل­دى­ قوسىمشاسىنىڭ كومەگىمەن تەستىلىك رەجىم­دە «Kazakhturism» وكىل­دە­رىنە «زەنيت-م-عا» بارۋعا رۇقسات بەرىلدى. بولا­شاقتا «بايقوڭىر» كەشە­نىنىڭ بار­لىق وبەك­تىسىنە, زىمىران تاسىعىشتى ­دا­يىن­داۋ جانە ۇشىرۋ كەزىندە قوسىلعان وبەك­تى­لەر­دى قوسپاعاندا, وسى ءموبيلدى قوسىم­شا­ن­ىڭ كومەگىمەن جىبەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

وتكەن جىلى ۆ.گ.فەسەنكوۆ اتىن­دا­­عى استروفيزيكا ينستيتۋتىندا اس­ترو­­نو­ميالىق زەرتتەۋ حابىن قۇرۋ بو­يىن­­شا ماڭىزدى جوبا ىسكە اسىرىلا باس­تادى. استروحاب – اسسى-تۇرگەن وبسەر­­ۆاتورياسىنداعى وتاندىق جانە حالىق­ارا­لىق وپتيكالىق تەلەسكوپتاردى, جەرگە جاقىن عارىش كەڭىستىگىن مونيتورينگتەۋ كەشەندەرىن, جەردەگى وبسەر­ۆاتوريا­لار ءۇشىن وپتيكالىق-مەحاني­كا­لىق اسپاپ جاساۋدا قۇزىرەتتىلىگى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتەتىن باقىلاۋلار دەرەكتەرىن جيناۋ­دىڭ, تالداۋدىڭ, ساقتاۋدىڭ اپپا­رات­تىق-باعدارلامالىق قۇرالدارىن باي­لا­نىستىراتىن بىرىڭعاي ەكوجۇيە. وسى جۇمىستاردىڭ ءبارى عارىش سالاسىن يگەرۋ­­دىڭ, كەڭجولاقتى ينتەرنەت يگىلىگىنە جەتۋ­دىڭ – باسى.

سونداي-اق تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى قول­جەتىمدى ينتەرنەت» جوباسىن ىسكە اسىر­ماق. قازىر قولدانىستاعى زاڭناماعا جانە قارجى تەتىكتەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ جاتىر. مينيسترلىكتىڭ حابارلاۋىنشا, وسى سالاداعى نەگىزگى با­سىم­­دىقتىڭ ءبىرى – ءبىلىم دەڭگەيى مەن ەكونوميكالىق الەۋەتتى ارتتىرىپ, قازاقستاننىڭ ءاربىر تۇرعىنىن 100 مبيت/س-دان استام ساپالى جانە قولجەتىمدى ينتەرنەتپەن قامتۋ. سوندىقتان بۇل تۇرعىدا «قولجەتىمدى ينتەرنەت» – ىرگەلى ۇلتتىق جوبا. شاعىن جانە ورتا بايلانىس وپەراتورلارىن قولداۋ ستراتەگياسى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتتى 400 مىڭ ءۇي شارۋاشىلىعىنا جەتكىزۋگە جانە ازاماتتار ءۇشىن تسيفرلىق تەحنو­لوگيالارعا قولجەتىمدىلىكتى ايتار­لىق­تاي جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

مىسالى, شالعايداعى جانە حالقى از اۋىل­­­داردا ەلەكتر باعانالارى بويىنشا جە­لى­­لەر تارتىلىپ, جاعداي جاسالىنباق. بۇل ولاردى ينتەرنەتكە قوسۋدى جەدەلدە­تۋگە جانە شالعايداعى اۋىلدارعا ين­تەر­نەت-پروۆايدەرلەردى كەڭەيتۋ جانە جاق­سار­­تۋعا, شاعىن جانە ورتا بايلانىس وپە­را­­­تور­لارىن سۋبسيديالاۋعا مۇمكىندىك بە­رە­دى.

– ءبىز وسى جوبانى ىسكە اسىرۋ ارقىلى ءبىرشاما ناتيجەگە قول جەتكىزۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىز. مينيسترلىك سالالىق مەملەكەتتىك ورگان رەتىندە قازاقستاننىڭ بارلىق حالقىن جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتۋ ماقساتىن كوزدەيدى. ياعني باستى ماقسات – 2027 جىلعا قاراي, اۋىل­داردا دامىعان تەلەكوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمعا قول جەتكىزۋ, بۇل قالا مەن اۋىل اراسىنداعى تسيفرلىق تەڭسىزدىكتى ازايتۋعا كومەكتەسەدى. 2027 جىلى جوبا اياقتالعاننان كەيىن كەمىندە 2,3 ملن اۋىل تۇرعىنى جىلدامدىعى 100 مبيت/س قۇرايتىن ينتەرنەت جەلىسىنە قول جەتكىزۋ ارقىلى جوعارى جىلدامدىقتى بايلانىس ينفراقۇرىلىمىنا قوسىلادى, – دەپ ءتۇسىندىردى تەلەكوممۋنيكاتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرجان مەيراموۆ.

بۇگىندە ەلىمىزدە 90-عا جۋىق ورتا جانە شاعىن وپەراتور جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ىشىنەن شاعىن جانە ورتا وپەراتورلار قاۋىمداستىعى قۇرىلدى. وسى شاعىن جانە ورتا بايلانىس وپەراتورلارى سالانىڭ تەلەكوممۋنيكاتسياسىن جانە نارىقتا سالاماتتى باسەكەلەستىكتى دامىتۋدىڭ تىرەگىنە اينالىپ وتىر. مينيسترلىك وسى وپەراتورلاردىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن ماسەلەلەردى انىقتاپ, شەشۋى قاجەت. عارىش سالاسى, وپەراتورلار مەن بايلانىس ينفراقۇرىلىمىن دامىتا الساق, تسيفرلىق تەڭسىزدىكتەن قۇتىلۋدىڭ اۋىلى الىس ەمەس.