• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
حالىق 01 مامىر, 2024

اسىل قاسيەت ارناسى

210 رەت
كورسەتىلدى

بىرلىك كۇنى قارساڭىندا وسى مەرەكەنىڭ مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن ايقىندايتىن ء«بىزدى نە بىرىكتىرەدى؟» دەگەن سۇراق تۋادى. ۇلتتىق بىرەگەيلىك پەن بىرلىكتى ساقتاۋ قازاق دالاسىندا تۇركىلەر داۋىرىنەن باستاۋ العان. ءبىزدى بىرىكتىرەتىن كۇش – ەل تۋرالى بيىك ۇعىمدار, ورتاق مۇددەلەر, بارلىق ۇلتتارعا ورتاق قۇندىلىقتار.

تاۋەلسىزدىك – ءبىز ءۇشىن ۇلى ۇعىم­داردىڭ ءبىرى. ونىڭ قۇنىن دا, پايداسىن دا, قاسيە­تىن دە بىلە­مىز. تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىز­گەن­نەن گورى, ونى ماڭگى ۇس­تاپ قالۋ ودان الدەقايدا قيىن. بۇل – الەم كەڭىستىگىندە عۇمىر كەش­­كەن تالاي حالىقتىڭ باسىنان وتكەرگەن تاريحي شىندىق. ءوزارا الاۋىزدىق پەن جان-جاققا ءجونسىز تارتقان بەرەكەسىزدىك تالاي ەل­دىڭ تاعدىرىن قۇردىمعا جىبەر­گەن. سوندىقتان ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان ەتنوستاردىڭ ىشكى تاتۋ­لىعىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساق­تاي ءبىلۋ كەرەك.

تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن تۇستا قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ەتنوس­تاردىڭ ۇلتتىق قۇندى­لىق­تارى مەن سالت-داستۇرلەرىن قايتا جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك تۋدى.

قازاقستانداعى ۇلتارالىق جاراستىقتىڭ نەگىزگى ۇيىتقىسى بولۋ مىندەتىن الدىمەن وسى اتا­مەكەننىڭ يەسى – قازاق حالقى ءوز موينىنا الۋ كەرەك. ادىلەتتى قا­زاقستاندى قۇرۋ ءۇشىن ءبىز كە­لى­سىم ساياساتى مەن پاراساتتى ۇلتتىق ستراتەگيامىزدى ىسكە اسىرۋى­مىز قاجەت. بۇل جۇمىستىڭ باسىندا قازاقستان حالقى اسسام­ب­لەياسى تۇر. كەيىنگى كەزدە قا­زاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا قاتىستى قوعامدا ءتۇرلى سىني پىكىر ءجيى كورىنىس بەرىپ ءجۇر. ەلىمىزدە قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىك يدەياسىنىڭ جول باستاۋشىسىنا اينالعان اسسامبلەيا ارقىلى ءاربىر ەت­نوس­تىڭ مۇددەسى قورعالادى. اسسامبلەيا – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ قۇندىلىقتارىنىڭ ءبىرى, ەلدىڭ قۋاتتى بىرلىگى. ارينە, ۋاقىت تالابىنا ساي, قحا جۇمىس فورماتىن وزگەرتكەنى ءجون. ەلىمىزدىڭ سايا­سي جۇيەسى جەتىلدىرىلىپ جات­قان كەزدە اسسامبلەيانىڭ جۇ­مىسىن ۇيىمداستىرۋ جولدارىن قايتا قاراۋ قاجەت. ەڭ الدىمەن, ەتنوپوپۋليزمگە جول بەرمەۋ كەرەك. حالىقتىڭ اراسىندا ىرىتكى سالاتىن وتە قاۋىپتى بۇل دەرت بار جەردە ەشقاشان دا ۇلتتىق يدەيالار جۇزەگە اسقان ەمەس. بۇل – وتىرىك ۋادە بەرەتىن, داڭعازا ۇرانداردى ناسيحاتتايتىن, تەك جەكە امبيتسيالارىمەن ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ بويىنداعى كەساپات. ارينە, ءار زاماننىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە ساي ەتنو­­پوپۋليزم جاعدايعا بايلانىستى تەز وزگەرىپ تۇرادى. قازاق­ستان­نىڭ ەتنودەموگرا­فيا­لىق جاع­دايىندا ەتنوپوپۋليزمگە جول بەرمەۋ وتە ماڭىزدى.

قازاقستان قۇقىقتىق جانە دەموكراتيالىق مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسۋ جولىندا ناتيجەلى قادامدار جاساپ كەلەدى. سول ءۇشىن دە كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. كونستيتۋتسيالىق سوت جۇمىسىن باستادى. ەڭ باستىسى, زاڭداردىڭ ورىندالۋى. ەلىمىزدە «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى ورنى­عۋى قاجەت. ءار وتانداسىمىز قۇ­قىق­­تىق جانە دەموكراتيالىق مەم­­لەكەتتىڭ ازاماتىنا لايىق, پرەزي­دەنت ايتقانداي, «وتانشىل, ءبىلىم­پاز, ەڭبەكقور, ءتارتىپتى, ادال, ءادىل, ۇنەمشىل ءارى جاناشىر» بولۋى كەرەك. وسى قاسيەتتەردى ەڭ الدىمەن بۇگىنگى جاستاردىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ ماڭىزدى. ادىلەتتى قازاق­ستاندى قۇرۋ ءۇشىن قوعامدىق سانامىز بەن ازاماتتىق نيەتىمىزدى وزگەرتۋ قاجەت.

ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ ءتۇپ-تامىرى – ءبىلىمدى قوعام ارقى­لى قازاقستانعا رۋحاني سەر­پىلىس جاساۋ. بىلىمپازدىق پەن جاڭا­شىل­دىق ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى كەرەك. ۇلتتىق يدەو­لو­گيا­نىڭ دامۋ جولىندا جالعان­دىق­قا جول بەرۋگە بولمايدى. جاستارىمىز ءوسىپ-وركەندەسىن دەسەك, ولاردى جاقسىدان ۇيرەنىپ, جا­مان­نان جيرەنە بىلۋگە تاربيە­لەۋ قاجەت.

قازىر الەم كۇن سايىن وزگە­رۋ­دە: جاڭا تەحنولوگيالار, مامان­دىقتار جانە سالالار پايدا بولىپ جاتىر. وسىنداي جاع­دايدا جاستارىمىز جاڭا كاسىبي داع­دى­لاردى مەڭگەرىپ, وزىق ءبىلى­مىن ءتيىمدى پايدالانۋعا دايىن بولۋ كەرەك. ويتكەنى رۋحاني سەرپىلىس جاڭا ساپالى ءبىلىم الۋدان باستالادى. سانانىڭ وزگەرۋى ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. بىزگە حالقىمىزدىڭ قۋاتىن ارتتىراتىن, تولاعاي تا­بىس­تارعا جەتەلەيتىن, جالپى­ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن دامىتاتىن يدەولوگيا كەرەك. بۇل باعىتتا زيالى قاۋىم وكىلدەرى ءوز ۇلەسىن قوسۋعا ءتيىس.

 

ماحمەتعالي سارىبەكوۆ,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

 

تاراز 

سوڭعى جاڭالىقتار