دۇنيەدە انانىڭ پەرزەنتىنە دەگەن ماحابباتىنان قۇدىرەتتى كۇش جوق. مەيلى بۇعاناسى بەكىمەگەن جاس بالا بولسىن, قارۋ اسىنىپ ەل تىنىشتىعىن كۇزەتكەن ايبارلى جاۋىنگەر بولسىن, انا جۇرەگىندە ول ءسابي قالپىندا قالا بەرمەك. باۋىر ەتى بالاسى ءۇشىن وتقا دا, سۋعا دا تۇسۋگە دايار ءازىز جاندار وتان الدىنداعى بورىشىن وتەپ جۇرگەن ۇرپاعىنىڭ تاعدىرىنا الاڭداپ ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت بولەدى. وسى ورايدا انا مەن بالا اراسىنا دانەكەر بولۋدى ماقسات تۇتقان «انا جۇرەگى» ساربازدار انالارى كوميتەتى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ورنى ەرەكشە. ءبىز قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ اباي وبلىسى بويىنشا وكىلى اينۇر تاتەروۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– اينۇر حانىم, اڭگىمەمىزدى ءوزىڭىز قىزمەت ەتەتىن انالار كوميتەتىنىڭ جۇمىسى تۋرالى باستاساق.
– «انا جۇرەگى» كوميتەتى – ساربازدارعا اناسىنداي قامقورلىق كورسەتۋدى ماقسات تۇتقان ۇيىم. كوميتەت 2019 جىلدان بەرى قورعانىس مينيسترلىگى, ەلىمىزدەگى اسكەري بولىمدەرمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساپ, بالالارىمىزدىڭ اسكەردەگى جاعدايىنا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرىپ كەلەدى. ماقساتىمىز – سول ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋىنە اتسالىسۋ. جەتىستىگىمىز دە جوق ەمەس. سونىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى دەپ ۇيىم توراعاسى ليليا حايرۋللينانىڭ باستاماسىمەن ساربازدارعا نەسيەلىك دەمالىستىڭ بەرىلۋىن ايتار ەدىم.
– بۇدان وزگە, اسكەري بولىمدەردى ارالاۋ كەزىندە قانداي ماسەلەگە باستى نازار اۋداراسىزدار؟
– قوعامدىق ۇيىم وكىلى رەتىندە ءوز باسىم ساربازداردىڭ تاماقتانۋى مەن جاتىن ورنىنا ەرەكشە دەن قويامىن. سونداي-اق تەوريالىق جانە تاجىريبەلىك ساباقتار وتەتىن سىنىپتاردى ارالاۋعا تىرىسامىز. ازىق-ت ۇلىكتى ساقتاۋ ءتارتىبىن, ولاردىڭ جارامدىلىق مەرزىمىن باقىلاپ, مەديتسينالىق پۋنكتتەرگە مىندەتتى تۇردە باس سۇعامىز. مەديتسينالىق پەرسونالدىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, مەرزىمدى قىزمەتتەگى اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ دارىگەرلىك كومەككە جۇگىنۋ جۋرنالىنداعى جازبالارىن مۇقيات قاداعالايمىز.
جالپى, انالار كوميتەتى ءار ساربازدىڭ تاعدىرىنا ءوز بالاسىنداي الاڭدايدى. ويتكەنى ءاربىر انا بالالارىنىڭ اسكەري بورىشىن قالاي, قانداي جاعدايدا ورىندايتىنىنا باسا ءمان بەرەدى. سوندىقتان ءبىز اسكەري بولىمدەرمەن مۇمكىندىگىنشە تىعىز جۇمىس ىستەۋگە تىرىسامىز. ساربازداردىڭ اسكەري ءومىرىن, جاعدايلارىن الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى كورسەتىپ وتىرامىز. جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار اياسىندا انالار كوميتەتى مەرزىمدى اسكەري قىزمەتشىلەر مەن اتا-انالار اراسىندا بايلانىس ورناتىپ, اسكەري ورتاداعى تۋىنداعان ماسەلەلەردى ۋاقتىلى شەشۋ بويىنشا سان ءتۇرلى شارالاردى قابىلداپ كەلەدى.
– ءسىزدىڭ ءوز بالاڭىز دا اسكەر قاتارىندا ما؟
– ءيا, ۇلىم ۇلتتىق ۇلان ساپىندا مەرزىمدى اسكەري قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇر. قاراعاندى قالاسىنداعى 6506 اسكەري ءبولىمنىڭ قاتارداعى جاۋىنگەرى تۇزەۋ مەكەمەسىن كۇزەتەدى. شىنى كەرەك, وسى قىزمەتكە كىرىسكەنىمنىڭ سەبەپكەرى دە – جالعىز بالام. كەيىنگى ۋاقىتتا اسكەردە بولىپ جاتقان وقىس وقيعالاردان جانىم تۇرشىگىپ, تىنىش جاتا المادىم. ءتىپتى بالامدى اسكەرگە جىبەرمەۋدىڭ امالدارىن دا قاراستىردىم. الايدا ۇلىم تۋمىسىنان تىك مىنەزدى ەدى. قارسىلىعىما قاراماستان: «اناشىم, مەن ءوز ەركىممەن اسكەرگە بارامىن, ول – مەنىڭ ازاماتتىق بورىشىم» دەپ تالاپ قويدى. بالامنىڭ بويىنداعى پاتريوتتىق سەزىمنىڭ ۇشقىنىن كورگەنىمە قۋاندىم. سودان كەيىن ويىمدى وزگەرتىپ, بالامدى اسكەرگە جىبەردىم. دەگەنمەن انا جۇرەگى الاڭداۋلى. سودان ءبىر كۇنى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى «انالار جۇرەگى» ساربازدار انالارى كوميتەتى بار ەكەنىن ەستىپ, ونىڭ توراعاسى ليليا حايرۋللينامەن تانىستىم. قوعام بەلسەندىسى مەنى دە وسى كوميتەتتە بىرگە ەڭبەك ەتۋگە شاقىرىپ, اباي وبلىسى بويىنشا وكىلى رەتىندە ىسكە كىرىستىم.
– قوعامدىق بىرلەستىك وكىلى بولۋ سىزگە نە بەرەدى؟
– كوميتەت توراعاسى مەنى قىزمەتكە الماي تۇرىپ, ەرىكتى رەتىندە جۇمىس ىستەيتىنىمدى تاپتىشتەپ ءتۇسىندىردى. ياعني مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەن بەس تيىن دا جالاقى المايمىن. سوندىقتان مەن وعان تەك نەگىزگى قىزمەتىمنەن قولىم بوساعاندا عانا بۇل جۇمىسقا بىلەك تۇرە كىرىسەتىنىمدى جەتكىزدىم. وسىلايشا ورتاق شەشىمگە كەلگەن سوڭ, اباي ءوڭىرى بويىنشا ساربازداردىڭ اناسى اتاندىم. ايىنا ون بەس اسكەري بولىمگە ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت بارىپ قايتامىن. قۇر قول بارماي, ءتاتتى تاعامدار مەن شاعىن سىيلىقتار اپارامىن. انامىن عوي, سوندىقتان ءاربىر ساربازدى ءوز بالامداي قابىلدايمىن.
– ولار دا ءسىزدىڭ كەلۋىڭىزدى ساعىنا كۇتەتىن شىعار؟
– تاياۋدا اياگوز قالاسىنداعى اسكەري بولىمگە بارىپ قايتتىم. ساپار بارىسىندا اسكەري ءبولىمنىڭ ينفراقۇرىلىمىن تەكسەرىپ, اسحانادان باستاپ, ساربازداردىڭ جاتىن جايىنا دەيىن تەكسەرىس جۇرگىزدىم. بۇدان كەيىن اسكەري ءبولىم باسشىلىعىنا تەك ساربازداردىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىپ بەرۋىن سۇرادىم. ولاردى ەركىن اڭگىمەگە شاقىرىپ, وزەكتى ماسەلەلەرىن تىڭدادىم. ودان قالسا كوڭىلدەرىن كوتەرۋ ماقساتىندا ءتۇرلى ويىندار ۇيىمداستىردىم. ساربازداردىڭ وتىنىشتەرىن تىڭداپ, وزىممەن بىرگە الىپ كەلگەن ءتاتتى تاعامداردى ۇلەستىردىم.
ءىس-شارامىز سوڭىنا جەتكەندە ءبىر سارباز ء«سىزدى قۇشاقتاسام بولا ما؟» دەيدى. سۇراستىرىپ كورسەك, اسكەري ءبولىم تابالدىرىعىن ەندى اتتاپ, انت قابىلداۋعا دايىندالىپ جۇرگەن سارباز ەكەن. ء«سىزدىڭ سويلەۋ مانەرىڭىز بەن كەسكىن-كەلبەتىڭىز انامنان اۋمايدى ەكەن, ءسىزدى قۇشاقتاۋعا رۇقسات ەتىڭىزشى» دەيدى قۇلاعىما سىبىرلاپ. بىردەن قاراعاندى قالاسىندا ازاماتتىق بورىشىن وتكەرىپ جۇرگەن ۇلىم ەسىمە ءتۇستى. «كەلە عوي» دەپ اقتاۋ قالاسىنان شاقىرتىلعان الگى ساربازدى باۋىرىما باستىم.
كۇندەردىڭ كۇنى تاعى دا سول اسكەري ءبولىمدى باقىلاپ قايتپاق بولدىم. الدىمنان كۇتىپ العان جارقىن ءجۇزدى اسكەري ءبولىم باسشىلىعى «اياگوزدەگى ۇلىڭىزدى كورۋگە كەلدىڭىز بە؟» دەيدى قالجىڭداپ. مەن كەتكەن سوڭ الگى ساربازعا «ساربازدار اناسىنىڭ بالاسى» دەپ ات قويعان ەكەن. ول كەزدە ءالى دە اسكەري تارتىپكە بەيىمدەلمەگەن جاس جىگىت سوڭعى رەت بارعاندا ناعىز جاۋىنگەرگە اينالعان. كەشەگى مولدىرەگەن كوزدەرى جاسىنداي جارقىراپ, بولمىسىنان قايسارلىقتىڭ رۋحى اسقاقتاپ تۇرعانداي كورىندى.
– سوڭعى رەت قاي اسكەري بولىمگە باردىڭىز؟
– ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىنە وراي ۇلتتىق ۇلاننىڭ سەمەي قالاسىنداعى 5511 اسكەري بولىمىندە بولدىم. مەرەيلى مەرەكە بارىسىندا «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ ساربازدارىنا ۇلتتىق تاعامدار ۇلەستىرىپ, ناۋرىزكوجەدەن ءدام تاتقىزدىم. سونداي-اق ۇلتتىق ويىنداردى جاڭعىرتىپ, وتان قورعاۋشىلار اراسىندا اسىق اتۋ, ارقان تارتىستان سايىستار ۇيىمداستىردىق. ارىپتەستەرىم مەن جايىندا «جالعىز ۇلىڭ ءبىر توبە, مىڭ ساربازىڭ ءبىر توبە» دەپ قالجىڭداپ وتىرادى. انا ماحابباتىنان اسقان عالامات ءھام تىلسىم كۇش جوق. ونىڭ پەيىلى دارحان, شۇعىلاسى شەكسىز. سوندىقتان اق ادال سەزىمگە تولى ساربازدار اناسىنىڭ جۇرەگىندە مىڭ ساربازعا ورىن بار.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ەسكەندىر زۇلقارناي,
«Egemen Qazaqstan»