• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 29 ءساۋىر, 2024

باۋىرساق كەرەك, باۋىرساق!

183 رەت
كورسەتىلدى

اۋەزوۆ كەڭىنەن توقتالىپ جازۋدى ارمانداپ كەتكەن, اقىن دەپ ايقايلاتىپ تاقىرىپ قويۋعا لايىقتى شايىردىڭ ءبىرى – حاميت ەرعاليەۆ ەكەنى انىق. مۇنى اقىن تۋرالى ماقالاسىندا ۇلىقبەك ەسداۋلەت جازىپتى: « ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ ومىردەن وتەرىنىڭ از-اق الدىندا «قۇرمانعازى» پوەماسىنىڭ جالعاسىن وقىپ شىعىپ: «باياعى پىكىرىم ارىقتاعان جوق, سەمىردى. الدىمدا شەتەلدەرگە ساپارلارىم تۇر. سودان ورالىسىمەن سەنىڭ وسى داستانىڭ تۋرالى كەڭىنەن تولعاپ جازباق ويىم بار. داستانىڭداي ءومىر كەش!» دەپ قۇشاقتاعان ەكەن», دەيدى ۇ.ەسداۋلەت. بۇگىندە ەسىمى كوپ اتالا بەرمەسە دە, قازاق ولەڭىن ءبىر بيىككە كوتەرىپ, ارناسىنان اسىپ-توگىلگەن الاپات وي مەن سەزىمنىڭ ءدۇبىرىن ەرعاليەۆ جىرلارىنان تاباسىز. سوندىقتان اڭگىمەنىڭ ءالھامىن وسىلايشا اۋەزوۆتىڭ سوزىمەن باس­تاپ جاتساق, جاستانىپ وقۋعا ابدەن لايىقتى شەدەۆر شۋماقتار تاقياڭىزعا تار كەلمەيدى دەپ ءبىلىڭىز.

قازاق جانىنىڭ, ۇلت قا­­سيەتىنىڭ ايعاعى كۇي ونەرىنىڭ سۋرە­تىن كو­رىپ, سەزىمىن سۋرەتتەپ جىرلاعان اقىن كوپ ەمەس. كەتبۇعانىڭ كۇي سار­ناتقانىنان ۇلى جوشىنىڭ ءولىمىن بىلگەن قاھانداي كۇيدى كا­دىم­گىدەي تاپسىرلەپ ءتۇسىنىپ قانا قويماي, اۋەننەن العان الاپات اسە­رى­نەن بالكىم ودان دا زور تۋىندى قاشاپ شىعۋ دەگەنىڭىز, ۇلىقبەك ەسداۋلەتشە ايتساق, «شەكسپيردىڭ قالامداسىنىڭ» قولىنان عانا كەل­سە كەرەك. «قۇرمانعازى» پوەماسىن­داي اۋقى­­­مى كەڭ, ارىنى كۇشتى, سونى­سى­نا قاراي قازاقتىڭ كۇي ونە­رىنەن ءبىر كەم سوقپايتىن كورە­گەن وي, كەمەڭگەر سەزىمدەر تۇن­دىر­عان كەڭ كولەمدى شوقتىقتى تۋىن­دى­لارعا ۇلت ادەبيەتى قاشاندا ءزارۋ. ونىڭ «كوبىك شاشقان» اتتى بو­لىمىندەگى شۋماقتارعا تاڭدا­نىپ,­ سۇيسىنبەگەن وقىرمان كەمدە-كەم شىعار. «قۇرمانعازى «كوبىك شاشقان» كۇيىن شىعارعاندا ءدال مۇنداي عالامات قۇبىلىستى كور­دى مە, كورمەدى مە – ول اراسى الما­عايىپ. ەگەر كورگەن بولسا, اقىن ايتىپ وتىرعان ادامنىڭ زارە-قۇتىن الاتىن وسى كورىنىستەن ارتىق بول­ماعان شىعار», دەپ جازىپتى قا­دىر­ مىرزاليەۆ. ايتقانداي-اق قوي!

بىلتىر عوي دەيمىن, جازۋشى مۇحتار ماعاۋين باۋىرساق تۋرالى شاعىن عانا ماقالا جا­ريالادى. «ەسەبى, بۇگىنگى باۋىر­ساقتىڭ كەم دەگەندە جيىرما عا­سىر­لىق عۇمىرى بار. ارعى بابا­لارىمىزدان باستاپ, ەكى مىڭ جىل بويى باۋىرساق جەپ كەلە­مىز. شىنىندا دا تاڭعالارلىق, ءسۇيىنىشتى جاعدايات. ەندەشە, كەيىنگى ءبىر اقىلدى بالالار ۇسىنىپ وتىر­عانداي, باۋىرساق كۇنىن توي­لاماسقا نەمەنە؟» دەگەن جازۋشى باۋىرساق كۇنىن بەلگىلەۋدى ۇسىنعان جاستاردىڭ باستاماسىنا قولداۋ ءبىلدىردى. ەندى مۇنىڭ نە­گىزى بولۋى كەرەك قوي. قازاقتىڭ قاستەرلى ءدامىن ايگىلەيتىن ۇس­تىنى دەگەندە, اۋەلى حاميت ەرعاليەۆتىڭ «باۋىرساق» اتتى جىرى مەنمۇندالايدى. تاعدىر مايدانىنان شىڭدالىپ شىققان اقىن مۇنى تىم ەرتەدە جىرلاپ كەتكەنىنىڭ ءوزى ءسۇيىنىش. ەشبىر جاساندىلىقسىز, ءومىردىڭ وزىنەن الىنعان جانە قازاق تۇرمىسىنان قالىپتالعان مۇنداي كلاسسيكالىق ولەڭ ۇلگى­سىنە ەلەڭ ەتپەۋ... ارينە, قاس ناداندىق بولار ەدى-اۋ.

«ەسىمە قايتىپ ەنە الماس

جەلدى كۇن ياكي تىمىق كۇن.

قاي ساتتە انام ەڭ العاش

باۋىرساق بەردى؟.. ۇمىتتىم.

 

الدە ونى جاقىن تۋىستان

اكەلگەن اشتىق – اۋىر شاق؟..

ايتەۋىر تيتتەي ۋىستان

شىعارماي جەدىم باۋىرساق»,

دەپ باستالاتىن ولەڭگە اسەر­لەنبەيتىن قازاق جوق شىعار. ەسىڭە شىجىلداپ مايعا پىس­كەن قىزىل شىرايلى ىستىق باۋىرساقتى بالقايماققا شىلاپ جەگەن بالا­لىعىڭ عانا تۇسە مە؟ «الدە ونى جاقىن تۋىستان اكەلگەن – اشتىق, اۋىر شاق» دەگەندە, ۇلتتىڭ وتكەن جولى, اۋىر تاعدىرى ورالادى ويعا. قازاقتىڭ ۇلتتىق ءدامى باۋىرساعىن ايتىپ وتىرىپ كۇندەلىكتى ءومىردىڭ كوركەم سۋرەتىن دە, ۇلتتىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىنىڭ اۋىرتپالىقتارىن دا اشىپ بەرگەن اقىن.

«ەي, جۇرتىم!.. ەگەر وسى ءبىز

ءبىر دامگە تۋرا باعىنساق…

شاڭىراق, وشاق, موسىمىز

مويىنداپ كەلگەن باۋىرساق!..

 

اقشالى ياكي مالدى – مەن…

الاقان جايسا نەمەرەم.

باسقادان بۇرىن, الدىمەن

باۋىرساق بەرمەي نە بەرەم!؟

 

باسىڭنان وتەر كالەندار –

جۇدەۋ شاق الدە ءتاۋىر شاق!

ءبارى ءبىر! سەن بار – الەم بار,

باۋىرساق كەرەك!.. باۋىرساق!»

دەپتى حاماڭ. ومىرلىك كوركەم سۋرەت تە, ءجۇز جىلعى, مىڭ جىلعى وتكەن ەسكى ءومىر دە, سۋىماس سەزىم مەن ومىرشەڭ وي دا وسى ولەڭدە تۇر. «شاڭىراق, وشاق, موسىمىز مويىنداپ كەلگەن باۋىرساق...» دەگەندە اقىن بالاسىنىڭ قولىنداعى باۋىرساقتى ەمەس, ۇلتتىڭ قادىرلى ءدامىن ايتىپ تۇرعانى سەزىلمەي مە؟ وسىنداعى شاڭىراق, وشاق, موسى – ەجەلگى قازاقتىڭ ءومىرى مەن تۇرمىسىنىڭ كەيپى ەمەي نە؟! بۇل ۇشەۋىن ايتسا ەسكە بىردەن كيىز ءۇي, ونىڭ ىشىندەگى م ۇلىك پەن جيھاز, داستارقان جاعالاپ جۇرگەن قازاق بالاسىنىڭ قولىنداعى باۋىرساق ورالا كەتەدى. سوندىقتان «باۋىر­ساق كەرەك, باۋىرساق!». 

سوڭعى جاڭالىقتار